Category: Πληροφορίες για το κοινό

¹Βέρδου Ιλία-Άννα, ¹Χόνδρου Θηρεσία

Επιβλέπων διαιτολόγος: Χάρης Δημοσθενόπουλος

Το καλοκαίρι είναι η ιδανική εποχή για την κατανάλωση φρούτων, καθώς αποτελούν μια δροσιστική και ελαφριά επιλογή, κατάλληλη για οποιαδήποτε ώρα της ημέρας. Η ποικιλία των εποχιακών φρούτων και οι υψηλές θερμοκρασίες συχνά αυξάνουν την όρεξη. Τα φρούτα διαδραματίζουν έναν κρίσιμο ρόλο σε μια ισορροπημένη διατροφή, λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε φυτικές ίνες, βιταμίνες και  ανόργανα στοιχεία. Ειδικά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η υψηλή περιεκτικότητά τους σε νερό συμβάλλει σημαντικά στην ενυδάτωση του οργανισμού. Ωστόσο, πώς αλληλεπιδρούν τα καλοκαιρινά φρούτα με τον σακχαρώδη διαβήτη;

Τα καλοκαιρινά φρούτα για τα άτομα με διαβήτη έχουν ενοχοποιηθεί ως «απαγορευμένα», κάτι που αποτελεί μύθο! Οι ασθενείς με διαβήτη μπορούν να τα απολαύσουν άφοβα, αρκεί να γνωρίζουν τις σωστές ποσότητες και συνδυασμούς         (βλ. πίνακα μερίδων).

Τα ολόκληρα φρούτα είναι προτιμότερα από τους χυμούς, καθώς περιέχουν φυτικές ίνες που βοηθούν στη ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου. Τα αποξηραμένα φρούτα πρέπει να καταναλώνονται με μέτρο, με αυτά χωρίς προσθήκη ζάχαρης να αποτελούν την κατάλληλη επιλογή για τους διαβητικούς. Τα λιγότερο ώριμα φρούτα θεωρούνται εξίσου καλή επιλογή, καθώς ένα ώριμο φρούτο μπορεί να έχει διπλάσιο γλυκαιμικό δείκτη, σε σύγκριση με το αντίστοιχο άγουρο.

Τέλος, ο συνδυασμός φρούτου με κάποια πηγή πρωτεΐνης ή/και λίπους (π.χ. φρούτο με γιαούρτι ή/και ξηρούς  καρπούς) προτιμάται από την κατανάλωση σκέτου φρούτου. Θυμηθείτε να κατανείμετε την κατανάλωση φρούτων κατά τη διάρκεια της ημέρας για να αποφύγετε την κατανάλωση πολλών υδατανθράκων ταυτόχρονα, που θα μπορούσαν να αυξήσουν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα σας.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕΡΙΔΩΝ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ

Η κάθε μερίδα αντιστοιχεί σε ένα ισοδύναμο φρούτου που αποδίδει 15γρ. υδατανθράκων.

ΦΡΟΥΤΟ	ΜΕΡΙΔΕΣ
Ανανάς	3/4 φλιτζ. / 115γρ.
Βατόμουρα	¾ φλιτζανιού / 110γρ.
Βερίκοκα φρέσκα	4 μέτρια / 150γρ.
Βερίκοκα ξερά	7 μισά / 30γρ.
Δαμάσκηνα φρέσκα	2 μέτρια / 140γρ.
Δαμάσκηνα ξερά	3 μέτρια / 25γρ.
Καρπούζι	1 φέτα  / 380γρ.
Κεράσια	12 τεμάχια / 85γρ.
Μπανάνα	1 μικρή / 120γρ.
Νεκταρίνι	1 μέτριο / 140γρ.
Πεπόνι	3/4 φλιτζ. / 280γρ.
Ροδάκινο	1 μέτρια  / 110γρ.
Σταφύλι	17 ρώγες  / 85γρ.
Σταφίδες	2 κ.σ.  / 20 γρ.
Σύκο φρέσκο	1 ½ μεγάλο ή 2 μέτρια  / 100γρ.
Σύκο ξερό	1 ½  / 30γρ.
Φράουλα	10 μικρές  / 190γρ.

 

 Βιβλιογραφία

Oδηγός Διατροφής για τη ρύθμιση του ΔΙΑΒΗΤΗ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (2008). https://ede.gr/wp-content/uploads/2011/12/pliris.pdf

Fruit and diabetes. (n.d.). Diabetes UK. https://www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/enjoy-food/eating-with-diabetes/food-groups/fruit-and-diabetes

ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ ΦΡΟΥΤΩΝ. (n.d.). Retrieved June 11, 2024, from https://eclass.hmu.gr/modules/document/file.php/YD177/%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%B4%CF%8D%CE%BD%CE%B1%CE%BC%CE%B1%20%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%AF%CE%BC%CF%89%CE%BD%20%282003-2008%29.pdf

 

Υπάρχει ένα θέμα το οποίο συνήθως παραβλέπεται όταν μιλάμε για την απώλεια βάρους και τις στρατηγικές επίτευξής της. Το θέμα αυτό είναι η σημασία της πρόληψης της απώλειας της μυϊκής μάζας και η βελτιστοποίηση της μυϊκής δύναμης.

Η απώλεια μυϊκής μάζας σαν συνέπεια της γήρανσης (γνωστή και σαν σαρκοπενία) επιταχύνεται στο πέρασμα του χρόνου, αλλά μπορεί να επιδεινωθεί περισσότερο από τη γρήγορη απώλεια βάρους, το υψηλό σάκχαρο, ορισμένα φάρμακα και νοσηρές καταστάσεις, την καθιστική ζωή και την έλλειψη επαρκούς διατροφής.

Η διατήρηση της μυϊκής μας μάζας είναι ιδιαίτερα σημαντική. Όταν χάνουμε βάρος χάνουμε και μυϊκή μάζα. Το πόσο μυϊκή μάζα θα χάσουμε έχει σχέση με τη μέθοδο που χρησιμοποιούμε για να χάσουμε βάρος. Η Βαριατρική χειρουργική πχ προκαλεί σε σύντομο χρονικό διάστημα σημαντική και γρήγορη απώλεια βάρους κάτι το οποίο αυξάνει τον κίνδυνο απώλειας μυϊκής μάζας. Σε αυτό το χρονικό διάστημα είναι σημαντική η αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης (1-1.2 γρ/χγρ) στα πλαίσια μιας συνολικά ισορροπημένης διατροφής.

Κατά τη διάρκεια της απώλειας του βάρους χάνουμε και λίπος και μυϊκή μάζα η οποία αποτελεί μέχρι και το 25% του βάρους που χάνουμε. Ένας χαμηλότερος ρυθμός απώλειας βάρους, όπως με τη βοήθεια μιας υποθερμιδικής δίαιτας μαζί με άσκηση και με επαρκή διατροφική πρόσληψη, η οποία θα περιλαμβάνει πρωτεΐνη μοιρασμένη στα κύρια γεύματα της ημέρας και η οποία θα είναι υψηλότερη στις φάσεις έντονης απώλειας βάρους, φαίνεται ότι έχει καλύτερα αποτελέσματα.

Όσον αφορά την άσκηση, αυτή με αντιστάσεις φαίνεται ότι είναι η πιο αποτελεσματική για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας.

Η καλή ρύθμιση του σακχάρου είναι ιδιαίτερα σημαντική διότι όπως γνωρίζουμε ένα σάκχαρο που είναι χρόνια υψηλό επιταχύνει την καταστροφή των μυών προκαλώντας μεταβολικό στρες στο σώμα. Και όταν χαθεί  η μυϊκή μάζα χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για να ξανακτιστεί λόγω ανάπτυξης μιας κατάστασης που λέγεται «αναβολική αντίσταση».

Οι μύες είναι κάτι πολύ περισσότερο από εμφάνιση και δύναμη. Οι μύες έχουν σημαντική συμμετοχή στην ενδοκρινική και μεταβολική λειτουργία του οργανισμού βελτιώνοντας την ευαισθησία στην ινσουλίνη, αποθηκεύοντας καύσιμο (γλυκογόνο), βελτιώνοντας το μεταβολικό ρυθμό (όντας πολύ περισσότερο ενεργοί μεταβολικά σε σχέση με το λιπώδη ιστό) και ακόμη δυναμώνοντας τα οστά και ελαττώνοντας τον κίνδυνο καταγμάτων ο οποίος είναι αυξημένος στα άτομα με Διαβήτη. Είναι ένα εκπληκτικά συγχρονισμένο σύστημα και χρειάζεται τη φροντίδα μας.

 

Θανάσης Μιχαλόπουλος FNSCOPE
Παθολόγος- Διαβητολόγος
τ Υπεύθυνος Ιατρείου Παχυσαρκίας Ενδοκρινολογικής Κλινικής Πανεπ. Νοσοκομείου Ιωαννίνων

 

Συντάκτες κειμένου:

• Άννα Μωυσίδη, Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, MSc(MedSci) Σακχαρώδης Διαβήτης και Παχυσαρκία
• Αθανασία Κ. Παπαζαφειροπούλου, Παθολόγος με εξειδίκευση στο Διαβήτη, MSc, PhD
  Επιμελήτρια Α’, Α΄ Παθολογικό & Διαβητολογικό Κέντρο Γενικού Νοσοκομείου Πειραιά ‘’Τζάνειο’’

 

Ποια τα είδη των αναψυκτικών;

Μιλώντας για αναψυκτικά, ουσιαστικά αναφερόμαστε σε μη αλκοολούχα ποτά τα οποία συνήθως περιέχουν νερό, διοξείδιο του άνθρακα, σάκχαρα ή τεχνητά γλυκαντικά, μέσα οξίνισης, συντηρητικά, χρωστικές, συμπυκνωμένο χυμό φρούτων, ενώ, υπάρχουν και αναψυκτικά που λειτουργούν σαν ενεργειακά ποτά περιέχοντας καφεΐνη, guarana, ταυρίνη ή ginseng, με σκοπό τη βελτίωση της απόδοσης. Ο ουσιαστικός διαχωρισμός μεταξύ των αναψυκτικών γίνεται λόγω της παρουσίας ή της απουσίας ζάχαρης.

Πόση ζάχαρη περιέχουν;

Ένα αναψυκτικό των 350mL, περιέχει περίπου 10 κουταλάκια του γλυκού ζάχαρη (περίπου 40γρ), πράγμα που ξεπερνά κατά πολύ τα επιτρεπόμενα όρια ημερήσιας κατανάλωσης ζάχαρης. Εάν υποθέσουμε ότι κανείς καταναλώνει ένα τέτοιο κουτάκι ημερησίως, αυτό μεταφράζεται στην πρόσληψη περίπου 4 κιλών το μήνα.

Προσφέρουν κάποιο όφελος στην υγεία μας;

Δυστυχώς τα αναψυκτικά δεν έχουν καμία ουσιαστική θρεπτική αξία για τον οργανισμό, πέρα από το να προσδίδουν ενέργεια. Μάλιστα οι διαιτολόγοι όταν αναφέρονται σε αυτά, συνήθως, τα χαρακτηρίζουν ως ‘’κενές’’ θερμίδες.

Mε ποια συχνότητα μπορούμε να τα καταναλώνουμε;

Μπορούμε να τα καταναλώνουμε κατ’ εξαίρεση και όχι σε συστηματική βάση (όπως για παράδειγμα στα πλαίσια μίας εορταστικής εκδήλωσης). Οι συστάσεις αναφέρουν να περιορίσουμε στο ελάχιστο την κατανάλωσή τους ή εάν είναι εφικτό να τα αποκλείσουμε εντελώς από τη διατροφή μας.

Ποια τα ένοχα συστατικά που περιέχουν;

Τα κυριότερα ένοχα συστατικά που περιέχουν είναι σαφώς τα σάκχαρα (γλυκόζη, φρουκτόζη, σουκρόζη), όπου είναι και αυτά που προσδίδουν τελικά την ευχάριστη γεύση. Εάν υποθέσουμε πως η ζάχαρη αποδίδει περίπου 4 θερμίδες ανά γραμμάριο, καταλαβαίνουμε τι αντίκτυπο μπορεί να έχει η κατανάλωση αναψυκτικών στη συνολική ημερήσια θερμιδική πρόσληψη και στον έλεγχο του σωματικού βάρους. Επιπλέον, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι το κιτρικό και το φωσφορικό οξύ, σε συνδυασμό με τα σάκχαρα, δημιουργούν ανεπανόρθωτη ζημιά στα δόντια διότι προκαλούν τερηδόνα. Τέλος, τα συντηρητικά και οι χρωστικές που περιέχουν τα αναψυκτικά είναι εξαιρετικά επιβλαβή για την υγεία καθώς μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να έχουν αλλεργιογόνο ή ακόμη και καρκινογόνο δράση.

Ποια τα πλεονεκτήματα κατανάλωσης light αναψυκτικών ή χωρίς καφεΐνη;

Η αυξημένη κατανάλωση αναψυκτικών συνδέεται αυτόματα και με αυξημένη πρόσληψη θερμίδων και σακχάρων, πράγμα που διαταράσσει τον έλεγχο του σωματικού βάρους και τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Στα light αναψυκτικά, η ζάχαρη αντικαθίσταται από μη θερμιδικά γλυκαντικά που έχουν πάρει έγκριση από την ΕΕ όπως είναι η ασπαρτάμη, η ακεσουλφάμη Κ, η σουκραλόζη, η σακχαρίνη και η στέβια. Αυτές οι γλυκαντικές ουσίες (ιδίως η σακχαρίνη) μπορεί να είναι έως και 300 φορές πιο γλυκές από τη ζάχαρη, προσφέροντας ενισχυμένη γεύση και απόλαυση χωρίς να προσλαμβάνουμε περιττές θερμίδες. Σε κάθε περίπτωση, αυτός δεν είναι λόγος να καταφύγουμε στην αλόγιστη κατανάλωση light αναψυκτικών, καθώς, και τα light αναψυκτικά φαίνεται να διεγείρουν την έκκριση της ινσουλίνης από το πάγκρεας, η οποία μη βρίσκοντας διαθέσιμα σάκχαρα να ‘’κάψει’’ προκαλεί υπογλυκαιμία και αίσθημα πείνας άρα πρόσληψη σωματικού βάρους.

Η καφεΐνη είναι ένα συστατικό των αναψυκτικών που προκαλεί άμεση διέγερση του κεντρικού νευρικού συστήματος, πράγμα που μπορεί να συμβάλλει στη μείωση της κόπωσης, στη βελτίωση της συγκέντρωσης, ενώ, είναι γνωστή και για την εργογόνο δράση της. Παρόλα αυτά η συστηματική κατανάλωση καφεΐνης, ακόμη και μέσω των αναψυκτικών, μπορεί να επιφέρει τα αντίθετα αποτελέσματα προκαλώντας συμπτώματα όπως: πονοκέφαλος, υπερδιέγερση, στομαχικές διαταραχές ή διαταραχές ύπνου. Επιπλέον, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως η καφεΐνη προκαλεί αυξημένη διούρηση και αποβολή νατρίου, οπότε πίνοντας αναψυκτικά που περιέχουν καφεΐνη μπορεί να οδηγηθούμε σε αφυδάτωση.

Πως η κατανάλωση αναψυκτικών συνδέεται με την εμφάνιση παιδικής παχυσαρκίας;

Μία χρήσιμη συμβουλή για τους γονείς είναι να μην συστήνουν εξαρχής στα παιδιά τους τα αναψυκτικά, διότι η μεν ζάχαρη που περιέχουν οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην παιδική παχυσαρκία και από την άλλη, η ασυναγώνιστη γλυκύτητα στη γεύση λόγω των τεχνιτών γλυκαντικών κάνει δικαίως τα παιδιά να μην ικανοποιούνται από τροφές με φυσικά σάκχαρα όπως είναι το γάλα και τα φρούτα. Τα παιδιά θα πρέπει να πίνουν όσο το δυνατό περισσότερο νερό ή εναλλακτικά (πιο σπάνια) κάποιο χυμό ή smoothie από φρέσκα φρούτα με σκοπό να προσλάβουν βιταμίνες, ιχνοστοιχεία και φυτικές ίνες.

Για ποιες ομάδες ατόμων αντενδείκνυται η κατανάλωση αναψυκτικών;

Η κατανάλωση αναψυκτικών ενοχοποιείται για την εμφάνιση παχυσαρκίας, σακχαρώδη διαβήτη, οστεοπόρωσης, αρτηριακής υπέρτασης, μεταβολικού συνδρόμου, ηπατικών και γαστρεντερολογικών ζητημάτων, ενώ, αντενδείκνυται εντελώς η χρήση τους στην εγκυμοσύνη. Γίνεται λοιπόν αντιληπτό, πόσο μεγάλο μέρος του πληθυσμού επιβάλλεται να τα αποφεύγει. Σε κάθε περίπτωση η κατανάλωση light αναψυκτικών δεν είναι πανάκεια, καθώς, τα γλυκαντικά θα πρέπει να καταναλώνονται βάση της συνηστώμενης ημερήσιας πρόσληψης όπως ορίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνεται στη χρήση της ασπαρτάμης από άτομα με φαινυλκετονουρία, διότι πρόκειται για πηγή φαινυλαλανίνης την οποία πρέπει να αποφεύγουν.

 

Βιβλιογραφία:

• Fazeenah A. A Literary Review On Potential Health Risks Of “Soft Drinks”. (2023). Journal of Namibian Studies : History Politics Culture, 35, 4246-4263.
• Kregiel D. Health safety of soft drinks: contents, containers, and microorganisms. Biomed Res Int. 2015;2015:128697.
• Scharf RJ, DeBoer MD. Sugar-Sweetened Beverages and Children’s Health. Annu Rev Public Health. 2016;37:273-93.
• Tahmassebi JF, BaniHani A. Impact of soft drinks to health and economy: a critical review. Eur Arch Paediatr Dent. 2020 Feb;21(1):109-117.

 

Επιμέλεια: Κατερίνα Τζέλλα¹
Επιβλέπων Διαιτολόγος: Χάρης Δημοσθενόπουλος^1
1Διαιτολογικό Τμήμα, ΓΝΑ Λαϊκό

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔτ2) αποτελεί ένα μεταβολικό νόσημα με αρκετά ετερογενές και πολυπαραγοντικό υπόστρωμα. Παλαιότερα, μετά τη διάγνωση θεωρούνταν μόνιμη και αναγκαία η λήψη φαρμακευτικής θεραπείας. Ωστόσο, πρόσφατα δεδομένα της επιστημονικής βιβλιογραφίας καθιστούν πλέον τον ΣΔτ2 ως ένα δυνητικά αναστρέψιμο νόσημα, όταν αυτό βρίσκεται ακόμη στα αρχικά στάδια.

Η απώλεια σωματικού βάρους αποτελεί τον πιο ισχυρό παράγοντα για την επίτευξη της ύφεσης του ΣΔτ2 δηλαδή τη διατήρηση φυσιολογικών τιμών σακχάρου στο αίμα για χρονικό διάστημα ίσο ή μεγαλύτερο από 3 μήνες, χωρίς φαρμακευτική αγωγή, όπως ορίζεται από τις κατευθυντήριες οδηγίες. Συγκεκριμένα, έχει αποδειχθεί ότι εντατικά προγράμματα διαχείρισης βάρους ανακόπτουν την εξέλιξη του ΣΔτ2, βελτιώνοντας τις τιμές σακχάρου στο αίμα και μειώνοντας την ανάγκη για φαρμακευτική αγωγή. Αυτό είναι δυνατόν, διότι η μείωση του σωματικού βάρους οδηγεί σε μείωση της έκτοπης εναπόθεσης λίπους στο συκώτι και το πάγκρεας, βελτιώνοντας έτσι τη λειτουργικότητά τους ⁽¹⁾.

Ο ΣΔτ2, παρ’ όλα αυτά μπορεί όχι μόνο να τεθεί σε ύφεση, αλλά και να παραμείνει σε αυτή την κατάσταση για αρκετό χρονικό διάστημα. Αναλυτικά, πρόσφατα δεδομένα της μελέτης DiRECT δείχνουν ότι η διατήρηση της απώλειας σωματικού βάρους μπορεί να οδηγήσει σε διατήρηση της ύφεσης του ΣΔτ2, ακόμη και για πέντε έτη. H μελέτη DiRECT, ξεκίνησε το 2014 και αρχικά διήρκεσε για δύο χρόνια. Τα άτομα που συμπεριλήφθησαν, βρίσκονταν σε αρχικά στάδια της νόσου, καθώς είχαν διαγνωστεί με ΣΔ πριν από μια εξαετία ή λιγότερο και δεν λάμβαναν ινσουλίνη. Τα αποτελέσματα που προέκυψαν σε χρονικό διάστημα δυο ετών έδειξαν ότι το 46% των ατόμων με ΣΔτ2, που συμμετείχε σε πρόγραμμα διαχείρισης βάρους, επιτυγχάνοντας μείωση περίπου 10 κιλών, κατόρθωσε να υποστρέψει το Διαβήτη για έναν χρόνο, ενώ το 36% για δύο χρόνια ⁽²⁾. Η μελέτη όμως επεκτάθηκε κατά τρία έτη, με στόχο να εξεταστεί εάν η μακροχρόνια εφαρμογή προγραμμάτων διαχείρισης βάρους είναι ικανή να επιφέρει μακροχρόνια ύφεση του νοσήματος.

Από τα δεδομένα, λοιπόν της πενταετούς παρακολούθησης των συμμετεχόντων της μελέτης DiRECT, φαίνεται ότι κάποια από τα άτομα που συνέχιζαν να συμμετέχουν σε πρόγραμμα διαχείρισης σωματικού βάρους και να λαμβάνουν καθοδήγηση, διατηρώντας απώλεια βάρους περίπου ίση με 9 κιλά, κατόρθωσαν να παραμείνουν σε ύφεση για τουλάχιστον 5 έτη. Ωστόσο, πολλά άτομα της μελέτης όταν επανάκτησαν το σωματικό βάρος που είχαν χάσει, βγήκαν από την ύφεση, εμφανίζοντας και πάλι παθολογικές τιμές σακχάρου στο αίμα. Παρ’ όλο που στόχος είναι η διατήρηση μακροχρονίως του απολεσθέντος σωματικού βάρους και κατ’ επέκταση και της ύφεσης, ακόμα και επίτευξη ύφεσης του νοσήματος για μικρό χρονικό διάστημα έχει πολλαπλά οφέλη για την υγεία, καθυστερώντας την εμφάνιση των μικρο- και μακροαγγειακών επιπλοκών και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής ⁽³⁾.

Συγκεντρωτικά, λοιπόν, η απώλεια σωματικού βάρους και η διατήρηση αυτού μπορεί να οδηγήσουν σε ύφεση του ΣΔτ2, προλαμβάνοντας ή καθυστερώντας την εξέλιξή του. Ειδικά, όσο μεγαλύτερη είναι η απώλεια βάρους και όσο πιο νωρίς συντελείται από τη στιγμή της διάγνωσης, τόσο πιο πιθανό είναι να υποστραφεί ο ΣΔτ2. Για αυτόν τον λόγο, είναι μεγάλης σημασίας άτομα με ΣΔτ2 που βρίσκονται στα αρχικά στάδια να συμμετέχουν σε εντατικά προγράμματα παρέμβασης στον τρόπο ζωής, εστιάζοντας στην απώλεια και τη διατήρηση του σωματικού βάρους.

 

Βιβλιογραφία

1. Taheri S. Type 2 Diabetes Remission: A New Mission in Diabetes Care. Diabetes Care. 2024;47(1):47–9.
2. Thom G, Messow CM, Leslie WS, Barnes AC, Brosnahan N, McCombie L, et al. Predictors of type 2 diabetes remission in the Diabetes Remission Clinical Trial (DiRECT). Diabet Med. 2021;38(8):1–12.
3. Lean ME, Leslie WS, Barnes AC, Brosnahan N, Thom G, McCombie L, et al. 5-year follow-up of the randomised Diabetes Remission Clinical Trial (DiRECT) of continued support for weight loss maintenance in the UK: an extension study. Lancet Diabetes Endocrinol [Internet]. 2024;12(4):233–46.

 

Μπαλή Ιωάννα¹, Μυλωνάκη Μυρτώ¹
Επιβλέπων Διαιτολόγος: Δημοσθενόπουλος Χάρης^1
1 Διαιτολογικό Τμήμα, ΓΝΑ Λαϊκό

 

Η σωστή ανάγνωση των ετικετών βοηθάει τους καταναλωτές με Σακχαρώδη Διαβήτη (ΣΔ) στην επιλογή υγιεινών και ασφαλέστερων προϊόντων για την επίτευξη σταθερών επιπέδων γλυκόζης. Αν και δεν είναι πάντα εύκολη διαδικασία, υπάρχουν κάποιες βασικές αρχές για την αποκωδικοποίηση των ετικετών που αναγράφονται στα συσκευασμένα τρόφιμα. Η αναγραφή διατροφικών πληροφοριών στις συσκευασίες είναι υποχρεωτική και παρέχει πληροφορίες όπως το μέγεθος της μερίδας, τις θερμίδες, τους ολικούς υδατάνθρακες, τις διαιτητικές ίνες, τα προστιθέμενα σάκχαρα, τα λίπη, το νάτριο, το ποσοστό της ημερήσιας πρόσληψης, τα αλλεργιογόνα συστατικά, τα ανόργανα συστατικά, την ποσότητα ορισμένων συστατικών, την καθαρή ποσότητα τροφίμου και την ημερομηνία ανάλωσης ή λήξης.²

Πιο συγκεκριμένα, για τα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη, σημαντικές είναι οι πληροφορίες σχετικά με την περιεκτικότητα των τροφίμων σε σάκχαρα. Η ένδειξη «Χωρίς Ζάχαρη» αντιπροσωπεύει περιεκτικότητα σακχάρων <0,5 gr/μερίδα ενώ η ένδειξη «Μειωμένη Ζάχαρη», υποδηλώνει 25 % λιγότερη ζάχαρη σε σχέση με την κανονική εκδοχή του προϊόντος. Επιπλέον η ένδειξη «Χωρίς Προστιθέμενη Ζάχαρη» καταδεικνύει πως δεν έχει προστεθεί καθόλου ζάχαρη ή προϊόντα που περιέχουν ζάχαρη κατά την διάρκεια της επεξεργασίας. Ωστόσο ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνεται στην κρυμμένη ζάχαρη που αναγράφεται με ονομασίες όπως ιμβερτοζάχαρο, μελάσα, μερικώς υδρογονωμένο άμυλο, φρουκτόζη, σιρόπι φρουκτόζης, γλυκόζη, σιρόπι γλυκόζης, δεξτρόζη και μαλτόζη. ¹

Όσον αφορά το λίπος, οι διατροφικές δηλώσεις όπως «Χωρίς Λιπαρά», «Χωρίς Κορεσμένο Λίπος» και «Χωρίς trans Λιπαρά» υποδηλώνουν ότι τα τρόφιμα αυτά περιέχουν <0,5 gr/μερίδα. Επιπλέον, οι ενδείξεις «Χαμηλό σε Λίπος» και «Χαμηλό σε Κορεσμένα Λιπαρά» αντικατοπτρίζουν περιεκτικότητα ≤3 gr ολικού λίπους και ≤1 gr κορεσμένου λίπους, αντίστοιχα. Τα τρόφιμα στα οποία αναγράφεται στην συσκευασία τους «Μειωμένο Λίπος», περιέχουν 25 % λιγότερο λίπος σε σχέση με την κανονική εκδοχή του προϊόντος.¹

Παράλληλα εξίσου σημαντική αποτελεί η σωστή ανάγνωση των ετικετών σχετικά με τις διαιτητικές ίνες. Η ένδειξη «Υψηλά Σε Φυτικές Ίνες», φανερώνει περιεκτικότητα >5 gr φυτικών ινών/μερίδα, ενώ η ένδειξη «Καλή Πηγή Φυτικών Ινών», σημαίνει ότι στο τρόφιμο περιέχονται 2,5 με 4,9 gr φυτικών ινών /μερίδα. ¹

Επιπροσθέτως, η επισήμανση «Χωρίς Νάτριο» ή «Χωρίς Αλάτι», σημαίνει ότι το τρόφιμο περιέχει <5 mg νατρίου/μερίδα, ενώ οι ενδείξεις «Πολύ Χαμηλό σε Νάτριο» και «Χαμηλό σε Νάτριο» αντικατοπτρίζουν περιεκτικότητα ≤35 mg νατρίου και ≤140 mg νατρίου αντίστοιχα. Στα τρόφιμα που αναγράφεται η ένδειξη «Μειωμένο Νάτριο», σημαίνει ότι περιέχουν τουλάχιστον 25% λιγότερο νάτριο σε σχέση με την συνηθισμένη εκδοχή του προϊόντος.¹

Τέλος στα τρόφιμα που αναγράφεται η διατροφική δήλωση «Χωρίς Θερμίδες», περιέχονται <5 kcal/μερίδα, ενώ η ένδειξη «Χαμηλό σε Θερμίδες», σημαίνει ότι στο τρόφιμο περιέχονται ≤40 kcal/μερίδα.¹

Με βάση τα παραπάνω, ο καταναλωτής συστήνεται να επιλέγει τρόφιμα που έχουν τουλάχιστον τις ενδείξεις «Μειωμένη Ζάχαρη», «Χαμηλό σε Λίπος», «Χαμηλό σε Κορεσμένα Λιπαρά», «Χαμηλό σε Νάτριο» και «Υψηλό Σε Φυτικές Ίνες». Τέλος, επειδή η ποσότητα των συστατικών των προϊόντων αναγράφεται στην ετικέτα με φθίνουσα σειρά, συστήνεται η αποφυγή τροφίμων που περιέχουν ζάχαρη, πηγές κορεσμένων και trans λιπαρών στις πρώτες θέσεις για την καλύτερη ρύθμιση του βάρους, της γλυκόζης, της χοληστερίνης ή της αρτηριακής πίεσης.

 

Βιβλιογραφία

• Nutrition and Diabetes | ADA. Accessed December 17, 2023. https://diabetes.org/food-nutrition
• Nutrition labelling: policy brief. (n.d.). Retrieved April 30, 2024, from https://www.who.int/publications/i/item/9789240051324

 

 

 

Στο πλαίσιο του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας για την Υγεία (World Health Day 2024), την Κυριακή 7 Απριλίου 2024,  ξεκινησε το πρόγραμμα “Podcasts Series για το ΣΔτ2”.

Η δράση αποτελεί μία πρωτοβουλία της εταιρείας Boehringer Ingelheim Hellas, με την επιστημονική υποστήριξη της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας και την υποστήριξη της Ελληνικής Ομοσπονδίας για τον Διαβήτη.

 

4o ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ:
Τι είναι ο «θεραπευτικός αλγόριθμος» του Διαβήτη Τύπου 2 και με ποιους τρόπους έχει μεταβληθεί στη διάρκεια των τελευταίων ετών;

Στο τέταρτο επεισόδιο του podcast «Η Σιωπηλή Νόσος. Ένα podcast για το Διαβήτη Τύπου 2», ο Δρ. Απόστολος Τσάπας, Καθηγητής Παθολογίας – Σακχαρώδη Διαβήτη, απαντά σε όλες τις ερωτήσεις του δημοσιογράφου υγείας Μιχάλη Κεφαλογιάννη, γύρω από τις επιπλοκές της νόσου στην υγεία των ασθενών και τις δυνατότητες θεραπείας τους.

Μεταξύ άλλων, εξηγεί τους λόγους πίσω από τα αυξημένα ποσοστά παχυσαρκίας και Διαβήτη στην Ελλάδα, μιλά για τη σημασία της υιοθέτησης ενός υγιούς τρόπου ζωής και τονίζει την ανάγκη για δια βίου εκπαίδευση των ειδικών και της επιλογής της κατάλληλης θεραπείας με βάση την καρδιαγγειακή επιβάρυνση των ασθενών.

Ακούστε το τελευταίο επεισόδιο του podcast εδώ.

Spotify: https://open.spotify.com/episode/3ZW8YWv3MwVyuaRGwXPaCZ?si=e9553dc3c33a4955

Apple podcasts: https://podcasts.apple.com/us/podcast/%CE%B7-%CF%83%CE%B9%CF%89%CF%80%CE%B7%CE%BB%CE%AE-%CE%BD%CF%8C%CF%83%CE%BF%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%B2%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%84%CF%8D%CF%80%CE%BF%CF%85-2/id1735316158

Στο πλαίσιο του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας για την Υγεία (World Health Day 2024), την Κυριακή 7 Απριλίου 2024,  ξεκινησε το πρόγραμμα “Podcasts Series για το ΣΔτ2”.

Η δράση αποτελεί μία πρωτοβουλία της εταιρείας Boehringer Ingelheim Hellas, με την επιστημονική υποστήριξη της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας και την υποστήριξη της Ελληνικής Ομοσπονδίας για τον Διαβήτη.

 

3ο ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ:
Ψυχολογία και Διατροφή. Δύο σημαντικοί παράγοντες στη διαχείριση του Διαβήτη Τύπου 2 και των επιπλοκών του, που συνδέονται μεταξύ τους.

Στο τρίτο επεισόδιο του podcast «Η Σιωπηλή Νόσος. Ένα podcast για το Διαβήτη Τύπου 2», η Δρ. Βαΐα Λαμπαδιάρη, Καθηγήτρια Παθολογίας – Ενδοκρινολογίας, και η Δρ. Άννα Χατζηδημητρίου, Ψυχολόγος Υγείας, απαντούν σε όλες τις ερωτήσεις του Μιχάλη Κεφαλογιάννη και ρίχνουν φως στους μύθους γύρω από την ψυχολογία και τη διατροφή των ατόμων με Διαβήτη Τύπου 2.

Μεταξύ άλλων, αναλύουν τα πέντε στάδια στην ψυχολογία των ατόμων με Διαβήτη Τύπου 2, περιγράφουν τα βήματα που απαιτούνται για την προσαρμογή της συμπεριφοράς τους στα νέα δεδομένα, εξηγούν τι είναι η διαβητική δυσφορία και πώς αντιμετωπίζεται, και αναλύουν τη σωστή διατροφική προσέγγιση για την ενίσχυση της υγείας και τη βελτίωση της καθημερινότητας των ατόμων με διαβήτη.

Ακούστε το τρίτο επεισόδιο εδώ.

Spotify: https://open.spotify.com/show/3RPo5iwqTa0aQPRaFv9Gxh

Apple podcasts: https://podcasts.apple.com/us/podcast/%CE%B7-%CF%83%CE%B9%CF%89%CF%80%CE%B7%CE%BB%CE%AE-%CE%BD%CF%8C%CF%83%CE%BF%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%B2%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%84%CF%8D%CF%80%CE%BF%CF%85-2/id1735316158

Θηρεσία Χονδρού¹, Ειρήνη Λυμπεροπούλου¹
Επιβλέποντας Διαιτολόγος: Χάρης Δημοσθενόπουλος^1
1 Διαιτολογικό Τμήμα, ΓΝΑ Λαϊκό

 

Η υπογονιμότητα είναι μια ιατρική κατάσταση που αφορά το αναπαραγωγικό  σύστημα του άνδρα ή της γυναίκας και ορίζεται ως η αποτυχία επίτευξης εγκυμοσύνης μετά από 12 ή περισσότερους μήνες τακτικής απροστάτευτης σεξουαλικής επαφής, επηρεάζοντας τη ψυχοκοινωνική ευημερία των ανθρώπων. Περίπου το 17,5% του ενήλικου πληθυσμού – περίπου 1 στους 6 παγκοσμίως – παρουσιάζει υπογονιμότητα [1], με τα υψηλότερα ποσοστά επιπολασμού  να απαντώνται σε ορισμένες περιοχές όπως η Αμερική, η Αφρική και η Ευρώπη [2].

Πιο συγκεκριμένα, ένας σημαντικός παράγοντας που εντείνει το πρόβλημα της υπογονιμότητας είναι και ο σακχαρώδης διαβήτης. Όσον αφορά τις γυναίκες με ΣΔτ1 έχουν παρατηρηθεί διαταραχές εμμήνους ρύσεως που οδηγούν στον περιορισμό του διαστήματος αναπαραγωγικής ηλικίας, ενώ η υπερ-χορήγηση ινσουλίνης φαίνεται να οδηγεί σε αυξημένα ανδρογόνα και σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Συμπληρωματικά στο ΣΔτ2 η στειρότητα, οι αλλαγές στη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου και η πρώιμη έναρξης της εμμηνόπαυσης  συνδέονται με ΣΠΩ, απαιτώντας μεγαλύτερο χρόνο για μία επιτυχή σύλληψη[3]. Στους άνδρες με ΣΔτ1 η υπογονιμότητα οφείλεται στην μειωμένη κινητικότητα και διαταραγμένη μορφολογία σπερματοζωαρίων, χωρίς να επηρεάζεται ο αριθμός τους [4], ενώ στο ΣΔτ2 επηρεάζεται αρνητικά η σπερματογένεση.[5]

Αδιαμφισβήτητα η διατροφή διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην γονιμότητα των ζευγαριών. Πιο συγκεκριμένα, μία διατροφή που κρατάει σταθερά τα επίπεδα σακχάρου αλλά και ένα φυσιολογικό εύρος βάρους, αποτελούν τους σημαντικότερους παράγοντες ενίσχυσής της. Όπως δείχνουν οι τρέχουσες μελέτες, μια δίαιτα που βασίζεται στις συστάσεις της μεσογειακής διατροφής (MD) επηρεάζει θετικά την ψυχική και σωματική υγεία. Η MD έχει επίσης συσχετιστεί με ευνοϊκές αλλαγές στην αντίσταση στην ινσουλίνη, μεταβολικές διαταραχές και τον κίνδυνο παχυσαρκίας, ο οποίος είναι κρίσιμος στο πλαίσιο της γονιμότητας. Πρόκειται για μία διατροφή πλούσια σε διαιτητικές ίνες, ɷ-3 λιπαρά οξέα, φυτικές πρωτεΐνες, βιταμίνες και μέταλλα, τα οποία έχουν αποδεδειγμένα έχει θετική επίδραση στη  γυναικεία γονιμότητα και την ποιότητα του σπέρματος. Παράλληλα, έχει επιβεβαιωθεί ότι η κατανάλωση trans λιπαρών, επεξεργασμένων υδατανθράκων και πρόσθετων σακχάρων, τα οποία δεν ανήκουν στη MeD, επηρεάζουν αρνητικά.[6]

Συμπερασματικά φαίνεται ότι οι δύο βασικοί πυλώνες αντιμετώπισης της υπογονιμότητας είναι ο έλεγχος του σακχαρώδη διαβήτη και η τήρηση της μεσογειακής διατροφής. Συνοπτικά λοιπόν η υιοθέτηση πιο υγιεινών επιλογών καθώς και η αποχή/μείωση της κατανάλωσης τόσο του αλκοόλ όσο και του καπνίσματος, αυξάνουν τελικά τις πιθανότητες σύλληψης.[7]

1. World Health Organization. (2023). 1 in 6 people globally affected by infertility: WHO. Www.who.int. https://www.who.int/news/item/04-04-2023-1-in-6-people-globally-affected-by-infertility
2. Cox, C. M., Thoma, M. E., Tchangalova, N., Mburu, G., Bornstein, M. J., Johnson, C. L., & Kiarie, J. (2022). Infertility prevalence and the methods of estimation from 1990 to 2021: a systematic review and meta-analysis. Human reproduction open, 2022(4), hoac051. https://doi.org/10.1093/hropen/hoac051
3. Livshits, A., & Seidman, D. S. (2009). Fertility Issues in Women with Diabetes. Women’s Health, 5(6), 701–707. https://doi.org/10.2217/whe.09.47
4. Lotti, F., & Maggi, M. (2022). Effects of diabetes mellitus on sperm quality and fertility outcomes: Clinical evidence. Andrology, 11(2), 399–416. https://doi.org/10.1111/andr.13342
5. Huang, R., Chen, J., Guo, B., Jiang, C., & Sun, W. (2024). Diabetes-induced male infertility: potential mechanisms and treatment options. Molecular Medicine (Cambridge, Mass.), 30(1), 11. https://doi.org/10.1186/s10020-023-00771-x
6. Skoracka, K., Ratajczak, A. E., Rychter, A. M., Dobrowolska, A., & Krela-Kaźmierczak, I. (2021). Female Fertility and the Nutritional Approach: The Most Essential Aspects. Advances in Nutrition, 12(6). https://doi.org/10.1093/advances/nmab068
7. O’Flynn, N. (2013). Assessment and treatment for people with fertility problems: NICE guideline. British Journal of General Practice, 64(618), 50–51. https://doi.org/10.3399/bjgp14x676609

Στο πλαίσιο του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας για την Υγεία (World Health Day 2024), την Κυριακή 7 Απριλίου 2024,  ξεκινησε το πρόγραμμα “Podcasts Series για το ΣΔτ2”.

Η δράση αποτελεί μία πρωτοβουλία της εταιρείας Boehringer Ingelheim Hellas, με την επιστημονική υποστήριξη της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας και την υποστήριξη της Ελληνικής Ομοσπονδίας για τον Διαβήτη.

2ο ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ: https://open.spotify.com/show/3RPo5iwqTa0aQPRaFv9Gxh

Πως είναι η ζωή όταν πρέπει να αντιμετωπίσεις το Διαβήτη τύπου 2;

Συντονιστείτε στο 2ο επεισόδιο του Podcast “Η Σιωπηλή Νόσος” με τον δημοσιογράφο υγείας Μιχάλη Κεφαλογιάννη σε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με τη Δρ. Αναστασία Μαυρογιαννάκη, πρόεδρο της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας και τον κ. Αναστάσιο Λασκαράτο, πρόεδρο του Συλλόγου ατόμων με διαβήτη Κεφαλονιάς – Ιθάκης, με θέμα: “Η ζωή μου με το Διαβήτη τύπου 2“.

Μεταξύ άλλων, μέσα από τη συζήτησή τους συνειδητοποιούμε γιατί (και) στον Διαβήτη Τύπου 2 η γνώση είναι δύναμη, σπάμε τους μύθους που γεμίζουν τους ασθενείς με ενοχικότητα και μαθαίνουμε ποιες είναι οι σωστές στρατηγικές για τη ρύθμιση του σακχαρώδη διαβήτη και την αποτροπή των πιθανών επιπλοκών.

Ακούστε το δεύτερο επεισόδιο:

Spotify: https://open.spotify.com/show/3RPo5iwqTa0aQPRaFv9Gxh
Apple Podcast: https://podcasts.apple.com/us/podcast/%CE%B7-%CF%83%CE%B9%CF%89%CF%80%CE%B7%CE%BB%CE%AE-%CE%BD%CF%8C%CF%83%CE%BF%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%B2%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%84%CF%8D%CF%80%CE%BF%CF%85-2/id1735316158

Συντάκτες κειμένου:

Άννα Μωυσίδη, Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, MSc(MedSci) Σακχαρώδης Διαβήτης και Παχυσαρκία.

Αθανασία Κ. Παπαζαφειροπούλου, Παθολόγος με εξειδίκευση στο Διαβήτη, MSc, PhD, Επιμελήτρια Α’, Α΄ Παθολογικό & Διαβητολογικό Κέντρο Γενικού Νοσοκομείου Πειραιά ‘’Τζάνειο’’

 

Η ύπαρξη δυσλιπιδαιμίας αποτελεί τον πλέον βασικό παράγοντα εμφάνισης αθηροσκλήρωσης και καρδιαγγειακών νοσημάτων, ενώ, φαίνεται πως η διαταραχή του μεταβολισμού των λιπιδίων έχει άμεση σχέση με την ύπαρξη σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, παχυσαρκίας και ινσουλινοαντίστασης. Η διάγνωση της δυσλιπιδαιμίας γίνεται με εργαστηριακό έλεγχο, καθώς, δεν προκαλεί συμπτώματα ή αντίστοιχες ενδείξεις. Κοινά χαρακτηριστικά των εργαστηριακών εξετάσεων αποτελούν οι αυξημένες τιμές: ολικής χοληστερόλης, ‘’κακής’’ (LDL) χοληστερόλης, τριγλυκεριδίων ορού και οι χαμηλές τιμές: ‘’καλής’’ (HDL) χοληστερόλης. Κύριο μέλημα της φαρμακοθεραπείας αλλά και της διατροφικής παρέμβασης αποτελεί ο έλεγχος των τιμών των λιπιδίων με σκοπό την εξασφάλιση βέλτιστης καρδιομεταβολικής υγείας.

Σωματικό Βάρος

Ενθαρρύνεται η σταδιακή απώλεια σωματικού βάρους πάντα σε συνδυασμό με φυσική δραστηριότητα. Μάλιστα, επιστημονικές μελέτες δείχνουν πως η μείωση του βάρους (~10kg), μπορεί να βελτιώσει αισθητά την ινσουλινοευαισθησία, τον μεταβολισμό των λιπιδίων και να επιβραδύνει το ρυθμό εμφάνισης αθηροσκλήρωσης. Στην περίπτωση όμως που δεν είναι εφικτή η απώλεια σωματικού βάρους, συστήνεται η κατανάλωση τροφίμων που εξασφαλίζουν κορεσμό και ενισχύουν το μεταβολισμό, αυξάνοντας την ενεργειακή δαπάνη. Για τον έλεγχο του σωματικού σας βάρους απευθυνθείτε στη θεραπευτική ομάδα που σας παρακολουθεί ώστε να σας καθοδηγήσει ανάλογα με τις ανάγκες σας. Σημειώνεται πως ο περιορισμός των θερμίδων δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τις 300-500kcal/ημέρα.

Υδατάνθρακες

Οι υδατάνθρακες θα πρέπει να αποτελούν το 45-55% της ημερήσιας θερμιδικής πρόσληψης. Ενθαρρύνεται η κατανάλωση σύμπλοκων υδατανθράκων, προϊόντων ολικής άλεσης (βρώμη, κριθάρι, πίτουρο, δημητριακά, ζυμαρικά, αρτοσκευάσματα), χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη και πλούσια σε διαλυτές φυτικές ίνες (όσπρια, φρούτα, λαχανικά). Σημειώνεται πως κάθε μεγάλο γεύμα θα πρέπει να συνοδεύεται από σαλάτα. Η πρόσληψη διαλυτών φυτικών ινών μπορεί, επίσης, να ενισχυθεί και από συμπληρώματα διατροφής ή εμπλουτισμένα τρόφιμα σε ψύλλιο. Η κατανάλωση πρόσθετων σακχάρων αντενδείκνυται, καθώς, σάκχαρα ήδη απαντώνται φυσικά σε υγιεινά τρόφιμα όπως τα φρούτα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Παρότι ο ρόλος των υδατανθράκων στη ρύθμιση των λιπιδίων είναι σχετικά ουδέτερος, η αλόγιστη κατανάλωσή τους μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων. Ειδικότερα, για την παρασκευή γλυκών δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως στα υλικά συμπεριλαμβάνονται εκτός από υδατάνθρακες και αυγά, βούτυρο, κακάο, φοινικέλαιο, λάδι καρύδας κ.α.

Πρωτεΐνες

Οι πρωτεΐνες θα πρέπει να αποτελούν το 15-25% των ημερήσιων ενεργειακών αναγκών. Σε κάθε περίπτωση έχει νόημα να προσέξουμε την πηγή πρωτεΐνης που θα επιλέξουμε. Συγκεκριμένα, ενθαρρύνεται η κατανάλωση τροφών όπως ξηροί καρποί, ψάρια, light τυριά και γιαούρτι, έναντι της συστηματικής κατανάλωσης κόκκινου κρέατος. Μάλιστα η ελεγχόμενη πρόσληψη ζωικής πρωτεΐνης, μπορεί τελικά να έχει προστατευτική δράση σε ό,τι αφορά την αγγειακή ευθραυστότητα μειώνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης αιμορραγικού επεισοδίου. Εξίσου σημαντικό ρόλο παίζουν και οι πρωτεΐνες φυτικής προέλευσης όπως είναι για παράδειγμα τα προϊόντα σόγιας (γάλα, γιαούρτι, τόφου, ξηροί καρποί, φασόλια, αλεύρι, tempeh, miso), τα οποία φαίνεται να έχουν καρδιοπροστατευτική δράση.

Λιπαρά

Η συστηματική πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την αύξηση των επιπέδων της ‘’κακής’’ (LDL) χοληστερόλης. Μάλιστα, φαίνεται πως για κάθε 1% των θερμίδων που προσλαμβάνουμε από κορεσμένα λιπαρά παρατηρείται αύξηση στις τιμές της LDL χοληστερόλης περίπου 2%. Για τους παραπάνω λόγους τα κορεσμένα λιπαρά θα πρέπει να αποτελούν λιγότερο από 7% της ημερήσιας θερμιδικής πρόσληψης. Ο καλύτερος τρόπος να μειώσουμε το ρυθμό αύξησης της LDL χοληστερόλης είναι επιλέγοντας προϊόντα χαμηλά σε λιπαρά, άπαχα κρέατα, πουλερικά, ψάρια και αποφεύγοντας τα φυτικά έλαια (φοινικέλαιο, λάδι καρύδας). Εξίσου επιβλαβής είναι και η παρουσία των trans λιπαρών στη διατροφή, καθώς, δρουν μειώνοντας την HDL χοληστερόλη και αυξάνοντας την LDL χοληστερόλη. Η ύπαρξη των trans λιπαρών οξέων προκύπτει από τη μερική υδρογόνωση ενός τυπικού φυτικού ελαίου (καλαμποκέλαιο, σογιέλαιο) για την παραγωγή μαργαρίνης και ‘’ανθεκτικών’’ λιπαρών που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή επεξεργασμένων τροφίμων και snack. Trans λιπαρά οξέα ανευρίσκονται σε τρόφιμα όπως το βούτυρο, η μαργαρίνη, τα μπισκότα, τα τηγανιτά κ.α. Η αντικατάσταση κορεσμένων και trans λιπαρών οξέων από μονοακόρεστα (ελαιόλαδο, αβοκάντο, ξηροί καρποί) και πολυακόρεστα (Ω3, Ω6) λιπαρά μπορεί να μειώσει τα επίπεδα της LDL χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων, ενώ, μπορεί να αυξήσει την ινσουλινοευαισθησία.

Σε ό,τι αφορά τη διαιτητική χοληστερόλη, είναι πλέον γνωστό πως η κατανάλωσή της σε λογικά πλαίσια δεν προκαλεί αύξηση της χοληστερόλης αίματος. Ο πιο διαδεδομένος εκπρόσωπος διαιτητικής χοληστερόλης είναι το αυγό το οποίο αποτελεί κύρια πηγή πρωτεΐνης & λιποδιαλυτών βιταμινών και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν εναλλακτική επιλογή έναντι της κατανάλωσης κόκκινου κρέατος, τηγανιτών και επεξεργασμένων υδατανθράκων. Για υγιείς ενήλικες συστήνεται η κατανάλωση 1 ολόκληρου αυγού/ημέρα. Άλλα συστατικά της τροφής που βοηθούν στον έλεγχο των λιπιδίων είναι οι φυτοστερόλες (φρούτα, λαχανικά, δημητριακά, όσπρια), καθώς, παρεμβαίνουν στην απορρόφηση της χοληστερόλης από το έντερο, με αποτέλεσμα τη μείωσή της. Μάλιστα η ταυτόχρονη κατανάλωση φυτικών στερολών από άτομα που λαμβάνουν στατίνη θα μπορούσε να συμβάλλει στην περαιτέρω μείωση της LDL χοληστερόλης.

Αλκοόλ

Η ήπια έως μέτρια κατανάλωση αλκοόλ δεν φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά το γλυκαιμικό προφίλ, την ινσουλινοευαισθησία και τον έλεγχο των λιπιδίων στο άτομο. Μάλιστα μικρή ποσότητα αιθανόλης (~1gr), θα μπορούσε να αυξήσει ελαφρώς την HDL χοληστερόλη. Συγκριτικά με τα υπόλοιπα αλκοολούχα ποτά, κυρίως λόγος γίνεται για τις ευεργετικές ιδιότητες του κόκκινου κρασιού, καθώς, είναι πλούσιο σε φλαβονοειδή (αντιοξειδωτικά) που έχουν συσχετιστεί με αντιφλεγμονώδη δράση και μείωση του κινδύνου ανάπτυξης καρδιαγγειακών νοσημάτων. Σε κάθε περίπτωση η ημερήσια κατανάλωση αλκοόλ δεν θα πρέπει να ξεπερνά τα 15-30gr (1-2 ποτήρια). Ειδικότερα για τα άτομα με υπερτριγλυκεριδαιμία η πρόσληψη αλκοόλ εκτός των παραπάνω ορίων μπορεί να επιφέρει εξαιρετικά δυσάρεστα αποτελέσματα.

Αλάτι

Η κατανάλωση αλατιού συνδέεται με αύξηση τριγλυκεριδίων, αυξημένη περίμετρο μέσης, υψηλό δείκτη μάζας σώματος, κοιλιακή παχυσαρκία, αρτηριακή υπέρταση και αυξημένο ποσοστό λίπους στο σώμα. Αυτό συμβαίνει γιατί τα αλμυρά τρόφιμα φαίνεται να ενισχύουν το αίσθημα ανταμοιβής στον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα το άτομο να καταφεύγει στην ανεξέλεγκτη κατανάλωση θερμίδων λόγω της ευχάριστης γεύσης. Η μείωση πρόληψης αλατιού μπορεί να επιτευχθεί αντικαθιστώντας το επιτραπέζιο αλάτι από μυρωδικά, μπαχαρικά ή στημένο λεμόνι, ελέγχοντας τις ετικέτες τροφίμων και αποφεύγοντας τυποποιημένα προϊόντα (κονσέρβες, αλλαντικά).

 

Βιβλιογραφία

• Carson JA. Nutrition therapy for dyslipidemia. Curr Diab Rep. 2003 Oct;3(5):397-403.
• Chopra AK. Dietary management of dyslipidemia. Indian Heart J. 2023 Dec 18:S0019-4832(23)00474-1.
• Kang YJ, Wang HW, Cheon SY, Lee HJ, Hwang KM, Yoon HS. Associations of Obesity and Dyslipidemia with Intake of Sodium, Fat, and Sugar among Koreans: a Qualitative Systematic Review. Clin Nutr Res. 2016 Oct;5(4):290-304.
• Mehmet Celik, Isa Ardahanli, Mehmet Serdar Cengizhan,” Dyslipidemia and Nutrition”, Research Journal of Food and Nutrition, vol. 2, no. 4, pp. 1-3 2018.
• Mooradian AD. Dyslipidemia in type 2 diabetes mellitus. Nat Clin Pract Endocrinol Metab. 2009 Mar;5(3):150-9.
• Sucato, V., Sanfilippo, G., Triolo, F. et al.Dietary strategy for prevention and management of dyslipidemia: international guidelines. Mediterr J Nutr Metab 5, 187–193 (2012).