Blog

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Την Τετάρτη 2/3/2022, στις 20:00, πραγματοποιήθηκε το webinar της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας στο πλαίσιο των μετεκπαιδευτικών της μαθημάτων μέσω διαδικτύου.

Θέμα Webinar: “Εκπαίδευση – Προσέγγιση των ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη”

Ομιλητές:

• Μ. Μπενρουμπή, Παθολόγος – Διαβητολόγος, Επιστ. Συνεργάτις, «ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ» Αθηνών.

• Δ. Ρούκας, Στρατιωτικός Ψυχίατρος, Γραμματέας Ελληνικής Εταιρείας Κλινικής Ψυχοφαρμακολογίας (ΕΛΕΨΥ).

Μπορείτε να το παρακολουθήσετε βιντεοσκοπημένο μέσω της διεύθυνσης: https://youtu.be/jM91m4R9NVQ

 

Προσβλέποντας πάντα στην πολύτιμη ενεργό συμμετοχή σας.

 

Η Πρόεδρος της Ε.Δ.Ε.
Α. Μαυρογιαννάκη

Ο Γεν. Γραμματέας της Ε.Δ.Ε.
Κ. Μακρυλάκης

2Η ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ & ΑΙΓΑΙΟΥ, ΚΕΝΤΡΟ ΥΓΕΙΑΣ ΜΗΛΟΥ – ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΚΙΝΗΤΡΩΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΩΝ ΙΑΤΡΩΝ

1. Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Ν. ΑΙΓΑΙΟΥ με την 75/2019 (ΑΔΑ: ΨΜ9Χ7ΛΞ-ΒΥΖ) απόφασή της επιχορηγεί με 450ε μηνιαίως, για όλη την 3ετή του θητεία 1(έναν) Επικουρικό Ιατρό για το ΚΥ Μήλου.
2. Ο ΔΗΜΟΣ ΜΗΛΟΥ επιχορηγεί με 400ε μηνιαίως τους Επικουρικούς Ιατρούς όλων των ειδικοτήτων, που θα επιλέξουν να εργαστούν στο Κέντρο Υγείας Μήλου. Οι ιατροί προσλαμβάνονται άμεσα με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου.

Το Κ.Υ. ενδιαφέρεται να προσλάβει:

• 1(έναν) ιατρό ειδικότητας ΟΡΘΟΠΕΔΙΚΗΣ
• 1(έναν) ιατρό ειδικότητας ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ
• 1(έναν) ιατρό ειδικότητας ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ή ΓΕΝ. ΙΑΤΡΙΚΗΣ ή ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ

Όποιοι ενδιαφέρονται αρκεί να καταθέσουν αίτηση εγγραφής (ή να τροποποιήσουν προϋπάρχουσα αίτησή τους) στον κατάλογο επικουρικών ιατρών της 2ης ΥΠΕ εκδηλώνοντας 1η προτίμηση για το Κ.Υ. Μήλου.

Να σημειωθεί ότι το Κ.Υ. Μήλου εδράζεται σε άγονη Α΄ περιοχή, οπότε η προϋπηρεσία σε αυτό προσμετράται διπλά σε κρίσεις για τις μόνιμες θέσεις Ιατρών ΕΣΥ.

Πληροφορίες:

• Μακρής Κων/νος, Πρόεδρος Διοικ. Επιτροπής Κ.Υ. Μήλου, Τηλ. 6972 248790
• Βαλλά Ευμορφία, Επιστ. Δ/τρια Κ.Υ. Μήλου, Τηλ. 6937 327966

Του Χάρη Δημοσθενόπουλου, ΜMedSci., PhD, Κλινικού Διαιτολόγου-Προϊστάμενου Διαιτολογικού Τμήματος ΓΝΑ Λαϊκό, Μέλος ΔΣ ΕΔΕ-Board Member of DNSG

 

Όλο και περισσότερες μελέτες τα τελευταία χρόνια έρχονται να υποστηρίξουν τις ευεργετικές επιπτώσεις της παραδοσιακής νηστείας στην υγεία. Επιστημονικά δεδομένα και στοιχεία που αφορούν τη μείωση στα υψηλά επίπεδα χοληστερίνης ή στα τριγλυκερίδια, αλλά και πιο ουσιαστικές επιπτώσεις σε άλλους παράγοντες υγείας όπως μείωση συγκεκριμένων μορφών καρκίνου αποτελούν το καλύτερο επιχείρημα για να ακολουθήσει κάποιος τη νηστεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, κατά τη Σαρακοστή.

Παλιότερα στοιχεία του Τμήματος Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής του Πανεπιστημίου Κρήτης όπως και πολύ πρόσφατα από μελέτες του Τμήματος Ενδοκρινολογίας και Μεταβολισμού της Α’ Παθολογικής Κλινικής του ΑΠΘ έδειξαν ότι όσοι ακολουθούν τη νηστεία έχουν μειωμένη χοληστερόλη, υψηλότερα επίπεδα «καλών» αδιποκινών, όπως της αδιπονεκτίνης και της ιρισίνης, χαμηλότερο σωματικό βάρος και μικρότερο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου και καρδιαγγειακών επεισοδίων. Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερα άτομα ακολουθούν τη θρησκευτική νηστεία, ενώ τα ποσοστά αυτά βέβαια ανεβαίνουν όσο ανεβαίνουν και οι ηλικίες.

Από διατροφικής άποψης, η νηστεία αποτελεί μία σχεδόν φυτοφαγική διατροφή με ένα ημερήσιο διαιτολόγιο χαμηλό σε κατανάλωση κορεσμένων και trans λιπαρών οξέων και πλούσιο σε μονοακόρεστα λ.ο. (ελιές και λάδι ελιάς) αλλά και πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (θαλασσινά, ξηροί καρποί, σουσάμι και ταχίνι), ιδιαίτερα υψηλό σε φυτικές ίνες, αντιοξειδωτικά συστατικά και βιταμίνες. Την ίδια στιγμή βέβαια είναι μία διατροφή που είναι συνολικά πλούσια σε λιπαρά και αμυλούχα τρόφιμα-υδατάνθρακες και για το λόγο αυτό απαιτεί προσοχή για τα άτομα με διαταραγμένα επίπεδα γλυκόζης, ουρικού οξέος και λιπιδίων.

Η νηστεία προσφέρει πολλά οφέλη στην υγεία. Οι περισσότερες μελέτες αποδεικνύουν πως η παραδοσιακή, λιτή νηστεία, με τα ελάχιστα κορεσμένα λιπαρά, τα άφθονα φυτικής προελεύσεως τρόφιμα (φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ξηρούς καρπούς), τα θαλασσινά, το ταχίνι και το ελαιόλαδο μπορεί να ελαττώσει με το πέρασμα των ημερών τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων, της ολικής και της «κακής» (ή LDL) χοληστερόλης. Ωστόσο, οι πάσχοντες από ορισμένα προβλήματα υγείας πρέπει να είναι προσεκτικοί, διότι ακόμα και ένα πολύ υγιεινό διαιτολόγιο μπορεί να κρύβει παγίδες.

Ειδικότερα, τα άτομα με διαβήτη θα πρέπει να προσέχουν το μέγεθος μερίδας στα λαδερά φαγητά, όπως τα φασολάκια, οι μπάμιες, το μπριάμ, οι αγκινάρες, οι μελιτζάνες, τα όσπρια και τα γεμιστά με ρύζι, διότι αποτελούν πλούσιες πηγές υδατανθράκων. Τα γεύματα αυτά πρέπει να καταναλώνονται χωρίς ή με μικρή ποσότητα από ψωμί ή φρυγανιές, να έχουν σχετικά λίγο λάδι (για λιγότερες θερμίδες) και να συνοδεύονται, αν αυτό είναι εφικτό, από σαλάτα με πράσινα, φυλλώδη λαχανικά για ακόμα υψηλότερη πρόσληψη φυτικών ινών (συμβάλλουν στην καλύτερη και βραδύτερη απορρόφηση των υδατανθράκων).

Επίσης, προσοχή απαιτείται σε τρόφιμα που καταναλώνονται κατά τη νηστεία και είναι πλούσια σε πουρίνες που αυξάνουν τα επίπεδα του ουρικού οξέος. Επομένως, τα άτομα με υπερουριχαιμία πρέπει να αποφεύγουν θαλασσινά και οστρακοειδή (λ.χ. μύδια, χτένια, αστακό, καβούρια, στρείδια), τρόφιμα και ροφήματα με μαγιά, δημητριακά ολικής άλεσης, αμύγδαλα, αλκοόλ και λαχανικά όπως ο αρακάς, τα φασόλια, το σπανάκι, οι φακές, τα μανιτάρια, η ντομάτα και το κουνουπίδι. Τέλος, η νηστεία λειτουργεί ιδιαίτερα ευεργετικά στη μείωση της «κακής» (LDL) χοληστερόλης και στην αύξηση της «καλής» (HDL) δεδομένου ότι υπάρχει κατανάλωση τροφίμων όπως οι ξηροί καρποί και το ταχίνι, το σουσάμι, τα χόρτα και τα λαχανικά, η βρώμη και τα φρούτα. Τα θαλασσινά, παρότι περιέχουν διαιτητική χοληστερόλη, όπως έχει αποδειχθεί δεν φαίνεται να αυξάνουν τα επίπεδά της στο αίμα, ειδικά αν δεν γίνεται υπερκατανάλωση.

Έτσι, κάνοντας κατάλληλους συνδυασμούς, με την αποφυγή υπερβολικών ποσοτήτων λαδιού και αμύλου, την αύξηση της φυσικής δραστηριότητας και την προσαρμογή της θεραπευτικής αγωγής (πιο εύκολο στα εντατικοποιημένα σχήματα ινσουλίνης και τις αντλίες) η διατροφή του διαβήτη μπορεί να συνδυαστεί με τη νηστεία, οδηγώντας ακόμα και σε μία καλύτερη ρύθμιση του.

Κάποια βασικά τρόφιμα της νηστείας που πρέπει να προσέξουμε είναι τα παρακάτω:

• Θαλασσινά: αποτελούν βασική πηγή πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας, είναι πολύτιμη πηγή ω-3 λιπαρών οξέων και χαμηλά σε κορεσμένο λίπος, αποδίδοντας περίπου 135Kcal περίπου στα 120g, χωρίς πρόσθετο λίπος.
• Όσπρια: είναι τα πιο παραδοσιακά τρόφιμα της νηστείας, πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και διαλυτές και αδιάλυτες φυτικές ίνες που αποδίδουν πρωτεΐνες χαμηλής βιολογικής αξίας. Περίπου 1 πιάτο φασόλια γίγαντες αποδίδει 250kcal. Ο συνδυασμός τους με άλλες πηγές φυτικής πρωτεΐνης π.χ. ρύζι, πλιγούρι ή κινόα οδηγεί στην πρόσληψη υψηλότερης βιολογικής αξίας πρωτεΐνη λόγω της συμπλήρωσης των αμινοξέων από τις δύο τροφές όπου η κάθε μία αποδίδει τα δικά της αμινοξέα.
• Χαλβάς: τρόφιμο που προέρχεται από το σησάμι, πλούσιος σε ακόρεστα λιπαρά & σάκχαρα και πλούσιος σε βιταμίνη Ε, σίδηρο, ασβέστιο, φώσφορο, κάλιο, σελήνιο, μαγνήσιο και ψευδάργυρο, αλλά πολύ πλούσιος σε θερμίδες, αφού αποδίδει 500 θερμίδες/100g. Επίσης είναι πλούσιος σε σάκχαρα και για αυτό μία επιλογή χωρίς ζάχαρη π.χ. με στέβια θα ήταν ιδανικότερη επιλογή.
• Ταραμάς: προέρχεται από τα αβγά του μπακαλιάρου, αποτελεί καλή πηγή βιταμινών Α και D, μαγνησίου, ψευδαργύρου, φωσφόρου και καλίου, αλλά επειδή είναι πλούσιος σε αλάτι απαιτεί προσοχή. Επίσης αποδείδει 120kcal ανά κουταλιά της σούπας και άρα παχαίνει.
• Ελιές: πηγή του ποιοτικότερου λίπους και πηγή βιταμίνης Ε & Α και καροτενοειδών, καλίου, ασβεστίου, φωσφόρου, σιδήρου και μαγνησίου. 5 μικρές ή 3 μεγάλες αποδίδουν 45 θερμίδες και απαιτείται προσοχή στο αλάτι & στις θερμίδες.
• Λαχανικά (μαγειρεμένα ή σαλάτας): Πηγές φυτικών ινών και βιταμινών και ιχνοστοιχείων, αν καταναλωθούν με λίγο λάδι είναι χαμηλά σε θερμίδες και αποτελούν πηγή φυτικών πρωτεϊνών.
• Σόγια: υποκατάστατο εν μέρει του κρέατος, πηγή καλών λιπαρών οξέων & ω-3 και πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας. Προσφέρει διαλυτές φυτικές ίνες και είναι πλούσια σε βιταμίνες και μέταλλα, με έντονη αντιοξειδωτική δράση. Τα τελευταία χρόνια βέβαια έχει αρχίσει να αντικαθίσταται από άλλες φυτικές πηγές πρωτεϊνών, όπως ο αρακάς, η κινόα και ο αμάρανθος, το τοφού και η διατροφική μαγιά και άλλες.

Του Χάρη Δημοσθενόπουλου, ΜMedSci., PhD, Κλινικού Διαιτολόγου-Προϊστάμενου Διαιτολογικού Τμήματος ΓΝΑ Λαϊκό, Μέλος ΔΣ ΕΔΕ-Board Member of DNSG

 

Στο διαιτολόγιο του κάθε ατόμου με διαβήτη η συνολική ποσότητα των υδατανθράκων είναι σημαντική για να επιτύχουμε την ικανοποιητική ρύθμιση του.

Πόσοι υδατάνθρακες πρέπει να περιλαμβάνονται στο διαιτολόγιο του ατόμου με διαβήτη;

Οι υδατάνθρακες πρέπει να καλύπτουν το βασικότερο μέρος της διατροφής μας, ακόμα και όταν έχουμε διαβήτη, δεδομένου ότι αποτελούν πηγές όχι μόνο ενέργειας αλλά και πολύτιμων άλλων θρεπτικών συστατικών. Τρόφιμα της καθημερινής μας διατροφής όπως ψωμί και αμυλούχα τρόφιμα (ρύζι και ζυμαρικά), πατάτες, φρούτα και χυμούς, λαχανικά και γαλακτοκομικά (γάλα και γιαούρτι), μέλι και μαρμελάδα αποτελούν φυσικές πηγές υδατανθράκων, που για πολλά χρόνια θεωρούνταν ως «επικίνδυνα» ή «απαγορευμένα» για τα άτομα με διαβήτη, και τα οποία πρέπει να υπάρχουν σε όλα τα γεύματα της ημέρας (πρωινό, δεκατιανό, γεύμα και δείπνο).

Οι περισσότερες επίσημες συστάσεις πρότειναν, για δεκαετίες, ότι η πρόσληψη των υδατανθράκων στη δίαιτα του διαβήτη πρέπει να κυμαίνεται μεταξύ 45-55% της συνολικής ενέργειας, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να ισχύει η άποψη ότι δεν υπάρχει μία ιδανική σύσταση-ποσοστό, αλλά ότι υπάρχει μεγαλύτερη ελευθερία για αυξομειώσεις αυτού του αρχικού ποσοστού. Υπάρχει ωστόσο μία σαφής τάση για μείωση τους στο διαιτολόγιο και για υιοθέτηση διαιτολογίων χαμηλότερων σε υδατάνθρακες.

Επίσης, οι οδηγίες κάνουν σαφές ότι πρέπει να προσέχουμε, πέρα από τη συνολική ποσότητά των υδατανθράκων, και την ποιότητά τους ώστε να υπάρχει και καλύτερη ρύθμιση αλλά και καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία. Οι υδατάνθρακες πρέπει να προέρχονται κυρίως από διαιτητικές πηγές πλούσιες σε υδατάνθρακες «βραδείας αποδέσμευσης» (τρόφιμα που να διασπώνται αργά και να απελευθερώνουν με βραδύτερο ρυθμό τα σάκχαρά τους), όπως είναι τα όχι πολύ ώριμα και χυμώδη φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια, τα δημητριακά ολικής αλέσεως, αλλά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλών λιπαρών (1-2%), που αποτελούν όλα τρόφιμα που δεν «ανεβάζουν» πολύ τα μεταγευματικά επίπεδα της γλυκόζης αίματος.

Οι υδατάνθρακες στη δίαιτα του διαβήτη

Αυτό λοιπόν που είναι σημαντικό να κατανοήσουν και να μάθουν τα άτομα με διαβήτη σήμερα είναι ότι τα τρόφιμα που περιέχουν «σύνθετους» υδατάνθρακες και είναι πιο πλούσια σε φυτικές ίνες επιβάλλεται  να καταναλώνονται μέσα από το καθημερινό διαιτολόγιο, δεδομένου ότι ο αποκλεισμός τους στερεί από τον οργανισμό άλλα διατροφικά συστατικά (π.χ. βιταμίνες, ιχνοστοιχεία κ.ά.). Είναι λοιπόν ξεκάθαρο ότι τα άτομα με ΣΔ τύπου 1 και 2 πρέπει να καταναλώνουν καθημερινά τρόφιμα πλούσια σε τέτοιας ποιότητας υδατάνθρακες και διαιτητικές ίνες, για να έχουν μία ακόμα καλύτερη ρύθμιση του ζαχάρου τους.

Επίσης, τα τρόφιμα που περιέχουν ζάχαρη ή άλλα απλά σάκχαρα μπορούν να αντικατασταθούν από τρόφιμα με ολιγοθερμιδικά υποκατάστατα (γλυκαντικά), όπως η στέβια ή η ασπαρτάμη, ώστε να έχουν τη γλυκιά γεύση χωρίς τύψεις και αρνητικές επιπτώσεις στις τιμές γλυκόζης αίματος. Δεν μιλούμε δηλαδή για απαγόρευση της κατανάλωσης ζάχαρης και άλλων απλών σακχάρων, αλλά σύσταση για αποφυγή της συχνής κατανάλωσης τους.

Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι το διαιτολόγιο για το διαβήτη είναι πλέον ένα πιο ελεύθερο και ποικίλο διαιτολόγιο όπου οι υδατάνθρακες  επιβάλλεται να καλύπτουν ένα σχετικά μέτριο έως καλό ποσοστό  του συνόλου της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης.

 

Πηγή: American Diabetes Association Professional Practice Committee; 5. Facilitating Behavior Change and Well-being to Improve Health Outcomes: Standards of Medical Care in Diabetes—2022. Diabetes Care 1 January 2022; 45 (Supplement_1): S60–S82.

Θεοχάρης Ι. Κουφάκης, Παθολόγος με εξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Ακαδημαϊκός Υπότροφος, Τμήμα Ενδοκρινολογίας και Μεταβολισμού – Διαβητολογικό Κέντρο, Α’ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

 

Η Ορθόδοξη νηστεία (ΟΝ) αποτελεί παραλλαγή της κλασικής Μεσογειακής διατροφής, της οποίας τα οφέλη στην ανθρώπινη υγεία είναι καλά τεκμηριωμένα από μεγάλο όγκο ερευνητικών δεδομένων. Σύμφωνα με τις επιταγές της Ορθόδοξης εκκλησίας, οι πιστοί θα πρέπει να νηστεύουν για συνολικά 180-200 ημέρες κατά τη διάρκεια του ημερολογιακού έτους, μία διαδικασία που στοχεύει στον εξαγνισμό σώματος και ψυχής.

Κύριες περίοδοι νηστείας αποτελούν η Σαρακοστή (48 ημέρες πριν το Πάσχα), η νηστεία των Χριστουγέννων (40 ημέρες) και ο Δεκαπενταύγουστος (15 ημέρες), μεμονωμένες θρησκευτικές εορτές, καθώς και κάθε Τετάρτη και Παρασκευή. Κατά τη διάρκεια των περιόδων νηστείας απαγορεύεται η κατανάλωση κρέατος, γαλακτοκομικών και αυγών. Ωστόσο, επιτρέπεται η βρώση ψαριών, θαλασσινών, κρασιού και ελαιόλαδου, με εξαίρεση συγκεκριμένες ημέρες.

Η ΟΝ σχετίζεται με μείωση της προσλαμβανόμενης ενέργειας (κατά 180-208 θερμίδες/ημέρα συγκριτικά με τις μη νηστίσιμες περιόδους). Επίσης, παρατηρείται σημαντικός περιορισμός της κατανάλωσης λίπους, ειδικά του κορεσμένου (> 50%) και των trans λιπαρών οξέων (> 75%). Αντίθετα, αυξάνεται η πρόσληψη των «καλών» μονοακόρεστων λιπαρών οξέων, των οποίων η κατανάλωση σχετίζεται με μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Επίσης, κατά τη διάρκεια της ΟΝ αυξάνεται η κατανάλωση φυτικών ινών, υδατανθράκων, φυλλικού οξέος και μαγνησίου, ενώ παρατηρείται σημαντικός περιορισμός της πρόσληψης ασβεστίου και των βιταμινών D και B12. Αναφορικά με την κατανάλωση πρωτεϊνών, τα διαθέσιμα δεδομένα είναι αντιφατικά, με άλλες μελέτες να δείχνουν αύξηση και άλλες μείωση της πρόσληψης κατά τις περιόδους ΟΝ σε σύγκριση με τις μη νηστίσιμες ημέρες.

Η ΟΝ, σαν μη κρεατοφαγική δίαιτα, φαίνεται να έχει ξεκάθαρα θετική επίδραση στα επίπεδα των λιπιδίων του ορού. Συγκεκριμένα, κατά τις περιόδους νηστείας έχει παρατηρηθεί μείωση της ολικής και LDL (κακής) χοληστερόλης κατά 12.5 και 15.9%, αντίστοιχα. Από την άλλη μεριά, φαίνεται πως η μείωση συμπαρασύρει και την HDL (καλή) χοληστερόλη, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές αν αυτό το γεγονός επηρεάζει δυσμενώς την καρδιαγγειακή υγεία. Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως οι διαθέσιμες μελέτες δείχνουν ότι μετά τη διακοπή της νηστείας, τα επίπεδα των λιπιδίων του ορού επιστρέφουν στα προηγούμενα επίπεδα.

Σε ότι αφορά τη γλυκόζη νηστείας, κάποιες μελέτες έχουν καταδείξει μία τάση προς μία μη στατιστικώς σημαντική μείωση των επιπέδων της κατά περίπου 3 mg/dl μετά τη νηστεία. Μία άλλη μελέτη ανέδειξε σημαντική διαφορά της γλυκόζης πριν και μετά την περίοδο νηστείας των Χριστουγέννων ανάμεσα σε νήστες (-3.6 mg/dl) και μη νήστες (+4.4 mg/dl). Τα διαθέσιμα δεδομένα υποδηλώνουν αρνητική επίδραση της ΟΝ στα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης, καθώς η συστολική αρτηριακή πίεση φαίνεται να αυξάνει κατά περίπου 8 mm Hg κατά τη διάρκεια αυτής. Εξήγηση για αυτήν την παρατήρηση θα μπορούσαν να αποτελέσουν η προσθήκη μεγαλύτερης ποσότητας αλατιού κατά τη νηστεία, προς χάριν της γεύσης, αλλά και η μειωμένη διατροφική πρόσληψη του ασβεστίου, δεδομένου ότι το τελευταίο έχει ευνοϊκή επίδραση στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

Αναφορικά με το σωματικό βάρος φαίνεται ότι κατά τη διάρκεια της νηστείας υπάρχει μία μείωση κατά περίπου 2%, ενώ άλλες μελέτες είναι ενδεικτικές μείωσης του Δείκτη Μάζας Σώματος κατά 0.4 kg/m².

Σε αντίθεση με την κοινή πεποίθηση ότι η ΟΝ οδηγεί σε ανάπτυξη αναιμίας λόγω μη βρώσης κρέατος, τα διαθέσιμα δεδομένα είναι καθησυχαστικά. Οι νήστες βρέθηκαν να έχουν ικανοποιητικά επίπεδα σιδήρου και των σχετικών αιματολογικών παραμέτρων, παρά τον περιορισμό της κατανάλωσης κρέατος, προφανώς λόγω της αυξημένης πρόσληψης μη ζωικών πηγών σιδήρου, όπως τα όσπρια. Κάποιο ρόλο ίσως παίζει και η επαρκής πρόσληψη της βιταμίνης C λόγω άφθονης κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών κατά τις περιόδους νηστείας, η οποία ως γνωστόν διευκολύνει την απορρόφηση του σιδήρου.

Ένας ειδικός υπότυπος της ΟΝ, με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και πιθανώς επιδράσεις, είναι η Αθωνική νηστεία, όπως αυτή επιτελείται από τους μοναχούς του Αγίου Όρους. Το συγκεκριμένο είδος της ΟΝ χαρακτηρίζεται από την καθολική αποχή από το κρέας (ακόμη και κατά τις μη νηστίσιμες περιόδους) και την ενσωμάτωση στοιχείων διαλειμματικής νηστείας, καθώς οι μοναχοί απέχουν της τροφής από τη δύση μέχρι την αυγή του ηλίου εξαιτίας των θρησκευτικών τους καθηκόντων. Συγκριτικά με την κλασική ΟΝ, η Αθωνική δίαιτα χαρακτηρίζεται από μειωμένη πρόσληψη θερμίδων, κάτι που αντικατοπτρίζεται στο καλό ανθρωπομετρικό (μειωμένο σωματικό λίπος) και λιπιδαιμικό προφίλ των μοναχών του Αγίου Όρους. Επίσης, πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η Αθωνική διατροφή σχετίζεται με αύξηση δύο «καλών» αδιποκινών, της αδιπονεκτίνης και της ιρισίνης, των οποίων οι συγκεντρώσεις στο πλάσμα εμφανίζουν αντίστροφη συσχέτιση με τον κίνδυνο ανάπτυξης Σακχαρώδη Διαβήτη και καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Κάποιες δυνητικά αρνητικές επιπτώσεις της νηστείας, κυρίως σε ό,τι αφορά στη μειωμένη πρόσληψη ασβεστίου και των βιταμινών D και B12 (λόγω αποχής από τα γαλακτοκομικά και το κρέας), χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης στο μέλλον.

Συμπερασματικά, η ΟΝ φαίνεται να έχει αρκετές θετικές επιδράσεις στην ανθρώπινη υγεία, αλλά και κάποιες που χρήζουν περαιτέρω αξιολόγησης. Θα πρέπει ωστόσο να γίνει σαφές, ότι όλες οι μέχρι σήμερα μελέτες έχουν διεξαχθεί σε υγιείς πληθυσμούς και δεν υπάρχει κανένα διαθέσιμο δεδομένο για την επίδραση της τελευταίας σε «ειδικές» κατηγορίες πληθυσμού, όπως εγκυμονούσες, παιδιά, άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη, γυναίκες με οστεοπόρωση, κ.τ.λ. Ειδικά για τα άτομα με διαβήτη, η αύξηση της κατανάλωσης υδατανθράκων κατά τις περιόδους νηστείας απαιτεί προσοχή. Καλό θα είναι να προτιμώνται τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες και με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη. Σε άτομα που κάνουν χρήση ινσουλίνης (εντατικοποιημένα σχήματα ή αντλίες) ,θα πρέπει η ποσότητα, το είδος και η ώρα λήψης των υδατανθράκων να συντονίζονται με τη δόση και τον χρόνο δράσης του σκευάσματος ινσουλίνης που χρησιμοποιείται. Τέλος, είναι σκόπιμο οι ασθενείς να συμβουλεύονται τον γιατρό τους πριν ξεκινήσουν περιόδους νηστείας και ειδικά όταν αυτές πρόκειται να είναι παρατεταμένες.

 

Βιβλιογραφία

1. Koufakis T, Karras SN, Antonopoulou V, Angeloudi E, Zebekakis P, Kotsa K. Effects of Orthodox religious fasting on human health: a systematic review. Eur J Nutr. 2017;56:2439-55.
2. Karras SN, Koufakis T, Petróczi A, Folkerts D, Kypraiou M, Mulrooney H, et al. Christian Orthodox fasting in practice: a comparative evaluation between Greek Orthodox general population fasters and Athonian monks. Nutrition. 2018;59:69-76.
3. Koufakis T, Karras SN, Zebekakis P, Kotsa K. Orthodox Religious Fasting as a Medical Nutrition Therapy for Dyslipidemia: Where do we stand and how far can we go? Eur J Clin Nutr. 2018;72:474-9.
4. Karras SN,Koufakis T, Adamidou L, Polyzos SA, Karalazou P, Thisiadou K, et al. Similar late effects of a 7-week orthodox religious fasting and a time restricted eating pattern on anthropometric and metabolic profiles of overweight adults. Int J Food Sci Nutr. 2021;72:248-58.
5. Karras SN, Koufakis T, Adamidou L, Dimakopoulos G, Karalazou P, Thisiadou K, et al. Effects of Christian Orthodox Fasting Versus Time-Restricted Eating on Plasma Irisin Concentrations Among Overweight Metabolically Healthy Individuals. Nutrients. 2021;13:1071.

 

 

Μαζιώτη Χριστίνα, Επισκέπτρια Υγείας, MSc “Θεραπευτική Εκπαίδευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη’’, Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΠ «Τζάνειο»

 

Ο  σακχαρώδης διαβήτης είναι μία χρόνια νόσος που δημιουργεί την αίσθηση της μόνιμης απώλειας της προηγούμενης κατάστασης της υγείας.

Στο ‘’παραδοσιακό’’ μοντέλο φροντίδας, οι επαγγελματίες υγείας είναι οι ‘’ειδικοί’’ που αναγνωρίζουν τα προβλήματα του ασθενή, καθορίζουν το πλάνο φροντίδας και  είναι υπεύθυνοι για το κλινικό αποτέλεσμα. Ο ασθενής είναι υπεύθυνος μόνο για τη συμμόρφωση με τις οδηγίες που του δίνουν οι επαγγελματίες υγείας.

Αντίθετα, σύμφωνα με τις σύγχρονες ανθρωποκεντρικές θεωρήσεις της υγείας και της ασθένειας, ο πάσχων τοποθετείται στο επίκεντρο της φροντίδας και την καθορίζει σε σημαντικό βαθμό. Η αυτοδιαχείριση είναι ιδιαίτερα σημαντική, τα ίδια τα άτομα είναι υπεύθυνα για τη λήψη αποφάσεων που αφορά στην επίλυση καθημερινών προβλημάτων που σχετίζονται με τη φροντίδα τους.

Η νόσος δεν είναι θεραπεύσιμη, αλλά ελέγχεται, έχει σιωπηλή πορεία και σχετίζεται με τον τρόπο ζωής.

Η θεραπεία είναι σημαντική για την επιβίωση, χρειάζεται όμως εκπαίδευση για την εφαρμογή της.

Η εκπαίδευση στην αυτοδιαχείριση είναι μια συνεργατική και δια δραστική διαδικασία που εμπλέκει το άτομο που πάσχει από διαβήτη, την οικογένειά του και τον επαγγελματία υγείας, με σκοπό την τροποποίηση της συμπεριφοράς υγείας και την καλύτερη διαχείριση της νόσου. Η προαγωγή της αυτοδιαχείρισης επιτυγχάνεται μέσω της υλοποίησης οργανωμένων προγραμμάτων εκπαίδευσης .

Η Θεραπευτική Εκπαίδευση δίνει τη δυνατότητα στα άτομα με διαβήτη να αποκτήσουν και να διατηρήσουν επιδεξιότητες που θα τους επιτρέπουν την ευνοϊκότερη διαχείριση της ζωής και της νόσου τους. Περιλαμβάνει την ενημέρωση, συνειδητοποίηση, µάθηση σε θέματα αυτοφροντίδας και ψυχοκοινωνική υποστήριξη σε σχέση µε τη νόσο και την προτεινόμενη θεραπεία.

Στοχεύει να βοηθήσει τα ίδια και την οικογένειά τους να καταλάβουν την ασθένεια και τη θεραπεία της, να συνεργάζονται με τους θεραπευτές τους και να διατηρήσουν ή να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής τους.

Η εκπαίδευση στην αυτοδιαχείριση του διαβήτη πρέπει να είναι ανθρωποκεντρική, με σεβασμό, συνέπεια προς τις προτιμήσεις, ανάγκες και αξίες του ατόμου και να βοηθά στην καθοδήγηση των κλινικών αποφάσεων.

Το άτομο με διαβήτη:

• Πρέπει να αποδεχθεί τη σχετική απώλεια της «ακεραιότητάς» του
• Να γνωρίζει πως να αντιδρά στα οξέα επεισόδια
• Να τροποποιήσει την προσωπική του ζωή
• Να ξεπεράσει τις αναστολές του και να εκφράσει ελεύθερα τις προκαταλήψεις του
• Να εκφράσει ελεύθερα την εμπειρία του από την αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη
• Να εκμυστηρευτεί τους φόβους, αλλά και τις ελπίδες του.

Για να επιτευχθούν αυτά πρέπει να αλλάξει τη συμπεριφορά του σε καθημερινή βάση σε διάφορους τομείς: να βελτιώσει τη διατροφή του, να μειώσει το κάπνισμα, να αυξήσει την άσκηση, να μάθει να διαχειρίζονται τα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης. Συμπεριφορές που ξέρει ότι πρέπει να τις αλλάξει αλλά δεν είναι εύκολο γιατί πολλές από αυτές  είναι μια συνήθεια χρόνων που του αποδίδει απόλαυση.

Ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό πρόγραμμα πρέπει να στοχεύει στη θεραπευτική εκπαίδευση. Εκπαίδευση δεν είναι απλή μεταφορά γνώσεων ούτε απομνημόνευση πληροφοριών ούτε σχέση δασκάλου – μαθητή.

Εκπαίδευση  σημαίνει  Κινητοποίηση για:

• Την κατανόηση της χρονιότητας της νόσου και της σπουδαιότητας της ενεργούς συμμετοχής του διαβητικού ατόμου στη θεραπεία του
• Την ανάπτυξη νέων πρακτικών που θα συμβάλλουν στην αλλαγή της συμπεριφοράς και στη βελτίωση της μεταβολικής του ρύθμισης.

Τεχνικές παρέμβασης. Η εκπαίδευση μπορεί να γίνεται είτε σε:

• Ατομικές συνεδρίες: όπου το άτομο μπορεί να εκφράσει πιο εύκολα ερωτήσεις και τις φοβίες του σχετικά με τη νόσο
• Ομαδικές συνεδρίες: όπου τα άτομα αναπτύσσουν σχέσεις ομάδας ανταλλάσοντας γνώσεις και εμπειρίες. Είναι ιδιαίτερα αποδοτική για τα άτομα που παρουσιάζουν δυσκολίες μάθησης ή και αποδοχής της νόσου.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δε μπορούν να μετατρέψουν τη νέα συμπεριφορά σε μια συνήθη πρακτική δίχως μια καθοδήγηση για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα. Χρειάζεται να συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία της μάθησης με το να συνδέουν νέες πληροφορίες σε ότι είναι ήδη γνωστό. Η πρότερη γνώση είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο “χτίζεται” η γνώση του μέλλοντος.

Κάθε μία πρακτική έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της και η ομάδα των εκπαιδευτών αποφασίζει κατά περίπτωση ποιο μοντέλο θα εφαρμοστεί.

Ποιόν εκπαιδεύουμε;

• Το διαβητικό άτομο
• Την οικογένεια ή τους φίλους οι οποίοι είναι χρήσιμοι συνεργάτες και όχι παθητικοί θεατές.

Προϋποθέσεις για το σχεδιασμό της ομάδας:

• Οι ατομικές ανάγκες του ατόμου
• Η αντιμετώπιση του στρες
• Η ικανότητα μάθησης
• Η ψυχολογική υποστήριξη
• Η ηλικία

Σκοπός των ομάδων εκπαίδευσης είναι:

• Να οδηγήσουμε μικρές ομάδες 3 -10 ατόμων με διαβήτη σε ανοιχτή και ουσιαστική συζήτηση σχετικά με την κατάστασή τους
• Να μάθουν μέσα από τη γνώση και τις εμπειρίες άλλων ατόμων που βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση.

Πως μαθαίνει το άτομο με διαβήτη;

Ξεκινώντας:

• Από αυτό που είναι: από τα ατομικά πιστεύω, τις αξίες και τις πεποιθήσεις του
• Από αυτά που ήδη ξέρει: τι γνωρίζει για τη νόσο;
• Από τις αντιλήψεις του: τις στάσεις που έχει σε θέματα υγείας

Τα άτομα με διαβήτη δεν μαθαίνουν με τον ίδιο τρόπο, ούτε με τον ίδιο ρυθμό. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να ενθαρρύνει κανείς τα άτομα να τροποποιήσουν τη συμπεριφορά τους προκειμένου να επιτύχουν έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής, επειδή ο τρόπος ζωής εξαρτάται από τα ατομικά πιστεύω και τις αξίες.

    Μπορούμε να εκπαιδεύσουμε και τους δύο τύπους διαβήτη στην ίδια ομάδα;

Οι ομάδες που εκπαιδεύουμε θα πρέπει να είναι ομοιογενείς γιατί:

    

Η ομαδική εκπαίδευση βοηθά το άτομο με διαβήτη:

• Να αποκτήσει αυτονομία
• Να έχει ενεργή συμμετοχή στη διαδικασία εκπαίδευσης
• Να έχει ενεργή συμμετοχή στο σχεδιασμό της εκπαίδευσης
• Να αντλεί ενδυνάμωση
• Να καθορίζει την εκπαίδευσή του ανάλογα με τις ανάγκες του

Η συνομιλία με κάποιον που βρίσκεται στην ίδια κατάσταση με κάποιον άλλον στην ομάδα έχει τρομερή δύναμη.

Οι ομάδες σχεδιάζονται ώστε να είναι διασκεδαστικές, διαδραστικές, συμμετοχικές και να έχουν τελικό στόχο τη μάθηση και την τροποποίηση της συμπεριφοράς των διαβητικών ατόμων.

Η θεραπευτική εκπαίδευση αποτελεί  μια συνεχή διαδικασία που θα επιφέρει σε βάθος χρόνου το επιθυμητό αποτέλεσμα της παρέμβασης. Οι μακροχρόνιες αλλαγές δεν συμβαίνουν από τη μια μέρα στην άλλη. Η  προσπάθεια αλλαγής του τρόπου ζωής των διαβητικών ατόμων αποτελεί συλλογικό έργο της εκπαιδευτικής ομάδας.

Θεωρείται απαραίτητη η επαφή και η συνεργασία μεταξύ των μελών της ομάδας καθώς και η συνεχιζόμενη εκπαίδευση τόσο των ατόμων με διαβήτη όσο και της διεπιστημονικής ομάδας.

Η κατάλληλη προσέγγιση του ατόμου με διαβήτη, της οικογένειάς και η χρήση των επικοινωνιακών δεξιοτήτων των μελών της διεπιστημονικής ομάδας, μπορούν να οδηγήσουν σε πιο αποτελεσματική θεραπευτική αντιμετώπιση, προσαρμοσμένη στις ιδιαίτερες οργανικές και συναισθηματικές ανάγκες του ατόμου και των προτεραιοτήτων που εκείνο θέτει στη ζωή του.