Author: ΕΔΕ

Επιμέλεια

Κωνσταντίνος Μαρκάκης

Παθολόγος με εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη, Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Πατρών, Παθολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών.

Jeong-Yoon Lee, Kyungdo Han, Jonguk Kim, Jae-Sung Lim, Dae Young Cheon, Minwoo Lee

Neurology. 2025 May 27;104(10):e213599. doi: 10.1212/WNL.0000000000213599

Εισαγωγή και στόχοι: Η άνοια με έναρξη σε νεαρή ηλικία (Young-onset dementia, YOD) θέτει σημαντικά κοινωνικά και υγειονομικά βάρη. Παρόλο που το μεταβολικό σύνδρομο (MetS) αναγνωρίζεται ως παράγοντας που συμβάλλει στην άνοια όψιμης έναρξης, η επίδρασή του στην YOD παραμένει ασαφής. Στόχος της παρούσας μελέτης ήταν να προσδιοριστεί εάν το MetS και τα μεμονωμένα συστατικά του αυξάνουν τον κίνδυνο YOD, συμπεριλαμβανομένης της άνοιας κάθε αιτιολογίας, της νόσου Αλτσχάιμερ (Alzheimer disease, AD) και της αγγειακής άνοιας (vascular dementia, VaD).

Μέθοδοι: Πρόκειται για μια πανεθνική πληθυσμιακή μελέτη κοόρτης χρησιμοποιώντας δεδομένα από την Εθνική Υπηρεσία Ασφάλισης της Κορέας. Συμπεριλήφθηκαν άτομα ηλικίας 40-60 ετών που υποβλήθηκαν σε εθνικούς ελέγχους υγείας το 2009 και παρακολουθήθηκαν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2020 ή την ηλικία των 65 ετών, όποιο από τα δύο συνέβη πρώτο. Το MetS ορίστηκε σύμφωνα με τις καθιερωμένες οδηγίες, ενσωματώνοντας μετρήσεις της περιφέρειας μέσης, της αρτηριακής πίεσης, της γλυκόζης νηστείας, των τριγλυκεριδίων και της HDL. Οι συμμεταβλητές περιελάμβαναν την ηλικία, το φύλο, το επίπεδο εισοδήματος, το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ και συννοσηρότητες όπως η υπέρταση, ο διαβήτης, η δυσλιπιδαιμία και η κατάθλιψη. Το πρωτεύον αποτέλεσμα ήταν η επίπτωση της YOD κάθε αιτιολογίας, που ορίζεται ως η διάγνωση άνοιας πριν από την ηλικία των 65 ετών. Τα δευτερεύοντα αποτελέσματα περιελάμβαναν την AD σε νεαρή ηλικία και την VaD. Χρησιμοποιήθηκαν πολυπαραγοντικά μοντέλα αναλογικού κινδύνου του Cox για την εκτίμηση των λόγων κινδύνου (HRs) με 95% διαστήματα εμπιστοσύνης (CI).

Αποτελέσματα: Συμπεριλήφθηκαν συνολικά 1.979.509 συμμετέχοντες (μέση ηλικία, 49,0 έτη, 51,3% άνδρες, 50,7% με μεταβολικό σύνδρομο). Κατά τη διάρκεια μιας μέσης παρακολούθησης 7,75 ετών, 8.921 άτομα (0,45%) ανέπτυξαν YOD. Το μεταβολικό σύνδρομο συσχετίστηκε με 24% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης YOD από κάθε αιτία (προσαρμοσμένο HR 1,24, 95% CI 1,19-1,30), 12,4% αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης Alzheimer (HR 1,12, 95% CI 1,03-1,22) και 20,9% αυξημένο κίνδυνο VaD (HR 1,21, 95% CI 1,08-1,35). Σημαντικές αλληλεπιδράσεις παρατηρήθηκαν με νεότερη ηλικία (40-49 έναντι 50-59), γυναικείο φύλο, κατάσταση κατανάλωσης αλκοόλ, παχυσαρκία και κατάθλιψη.

Συζήτηση: Σε αυτή τη μεγάλη κορεατική κοόρτη, το μεταβολικό σύνδρομο και τα μεμονωμένα συστατικά του συσχετίστηκαν σημαντικά με αυξημένο κίνδυνο YOD. Αυτά τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι παρεμβάσεις που στοχεύουν το μεταβολικό σύνδρομο μπορούν να βοηθήσουν στον μετριασμό του κινδύνου YOD. Ωστόσο, καθώς πρόκειται για μελέτη παρατήρησης δεν μπορούν να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα για αιτιώδη συσχέτιση και η εξάρτηση από δεδομένα δηλώσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε λάθη ταξινόμησης. Απαιτείται μελλοντική έρευνα με διαχρονικό σχεδιασμό (longitudinal design) και ολοκληρωμένη συλλογή δεδομένων για την επικύρωση και την επέκταση αυτών των συσχετίσεων.

Επιμέλεια

Κωνσταντίνος Μαρκάκης

Παθολόγος με εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη, Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Πατρών, Παθολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών.

Katrien Benhalima, Kaat Beunen, Nancy Van Wilder, Dominique Ballaux, Gerd Vanhaverbeke, Youri Taes, Xavier-Philippe Aers, Frank Nobels, Joke Marlier, Dahae Lee, Joke Cuypers, Vanessa Preumont, Sarah E Siegelaar, Rebecca C Painter, Annouschka Laenen, Pieter Gillard, Chantal Mathieu

Lancet Diabetes Endocrinol. 2024 Jun;12(6):390-403.

doi: 10.1016/S2213-8587(24)00089-5

Εισαγωγή: Η θεραπεία με προηγμένη αντλία ινσουλίνης υβριδικού κλειστού κυκλώματος (Advanced hybrid closed loop, AHCL) μπορεί να βελτιώσει τον γλυκαιμικό έλεγχο σε έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1. Ωστόσο, απαιτούνται δεδομένα σχετικά με την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των συστημάτων AHCL, για χρήση σε έγκυες γυναίκες. Στόχος της μελέτης ήταν να διερευνηθεί εάν το MiniMed 780G μπορεί να βελτιώσει τον γλυκαιμικό έλεγχο με λιγότερη υπογλυκαιμία σε έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1.

Μέθοδοι: Η CRISTAL ήταν μια διπλή, παράλληλης ομάδας, ανοιχτή, τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή που διεξήχθη σε δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εξειδικευμένα ενδοκρινολογικά κέντρα σε 12 νοσοκομεία (11 στο Βέλγιο και ένα στην Ολλανδία). Έγκυες γυναίκες ηλικίας 18-45 ετών με διαβήτη τύπου 1 τυχαιοποιήθηκαν (1:1) σε θεραπεία AHCL (MiniMed 780G) ή σε τυπική ινσουλινοθεραπεία (τυπική φροντίδα). Ο  διάμεσος χρόνος της τυχαιοποίησης ήταν στις 10,1 (IQR 8,6-11,6) εβδομάδες κύησης. Η τυχαιοποίηση έγινε κεντρικά ανάλογα με την αρχική HbA1c, τη μέθοδο χορήγησης ινσουλίνης και το κέντρο. Το πρωτεύον αποτέλεσμα ήταν το ποσοστό του χρόνου εντός του ειδικού για την εγκυμοσύνη στόχου εύρους τιμών σακχάρου (pregnancy-specific target glucose range, 3,5-7,8 mmol/L, 63-140mg/dL), μετρούμενο με συνεχή παρακολούθηση γλυκόζης (CGM) στις 14-17 εβδομάδες, 20-23 εβδομάδες, 26-29 εβδομάδες και 33-36 εβδομάδες. Τα βασικά δευτερεύοντα αποτελέσματα ήταν ο χρόνος εντός του εύρους-στόχου κατά τη διάρκεια της νύχτας και ο χρόνος κάτω από το εύρος στόχου γλυκόζης (<3,5 mmol/L, 63mg/dL) συνολικά και κατά τη διάρκεια της νύχτας. Οι αναλύσεις διεξήχθησαν με βάση την πρόθεση θεραπείας (intention-to-treat basis).

Αποτελέσματα: Μεταξύ 15 Ιανουαρίου 2021 και 30 Σεπτεμβρίου 2022, 101 συμμετέχοντες εξετάστηκαν και 95 τυχαιοποιήθηκαν σε θεραπεία AHCL (n=46) ή σε τυπική θεραπεία ινσουλίνης (n=49). 43 ασθενείς που έλαβαν θεραπεία AHCL και 46 που έλαβαν τυπική ινσουλινοθεραπεία ολοκλήρωσαν τη μελέτη. Κατά την έναρξη, 91 (95,8%) συμμετέχουσες χρησιμοπoιούσαν αντλίες ινσουλίνης και η μέση τιμή HbA1c ήταν 6,5% (SD 0,6). Το μέσο ποσοστό χρόνου εντός στόχου (κατά μέσο όρο σε τέσσερις χρονικές περιόδους) ήταν 66,5% (SD 10,0) στην ομάδα θεραπείας AHCL σε σύγκριση με 63,2% (12,4) στην ομάδα τυπικής ινσουλινοθεραπείας (προσαρμοσμένη μέση διαφορά 1,88 ποσοστιαίες μονάδες [95% CI -0,82 έως 4,58], p=0,17). Ο χρόνος παραμονής εντός του εύρους-στόχου κατά τη διάρκεια της νύχτας ήταν υψηλότερος (προσαρμοσμένη μέση διαφορά 6,58 ποσοστιαίες μονάδες [95% CI 2,31 έως 10,85], p=0,0026). Ο συνολικός χρόνος κάτω από το στόχο (προσαρμοσμένη μέση διαφορά

-1,34 ποσοστιαίες μονάδες [95% CI, -2,19 έως -0,49], p=0,0020) και κατά τη διάρκεια της νύχτας (προσαρμοσμένη μέση διαφορά -1,86 ποσοστιαίες μονάδες [95% CI -2,90 έως -0,81], p=0,0005) ήταν χαμηλότερος με τη θεραπεία AHCL σε σχέση με την τυπική θεραπεία ινσουλίνης. Οι συμμετέχουσες που έλαβαν θεραπεία AHCL ανέφεραν υψηλότερη ικανοποίηση από τη θεραπεία. Δεν παρατηρήθηκαν απρόβλεπτα συμβάντα ασφάλειας με τη θεραπεία AHCL.

Συμπεράσματα: Σε έγκυες γυναίκες που ξεκίνησαν με αυστηρότερο γλυκαιμικό έλεγχο, η θεραπεία AHCL δεν βελτίωσε τον συνολικό χρόνο στο εύρος-στόχο, αλλά βελτίωσε τον χρόνο παραμονής εντός του εύρους-στόχου κατά τη διάρκεια της νύχτας, μείωσε τον χρόνο κάτω από το στόχο και βελτίωσε την ικανοποίηση από τη θεραπεία. Αυτά τα δεδομένα υποδηλώνουν ότι το MiniMed 780G μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια κατά την εγκυμοσύνη και παρέχει ορισμένα πρόσθετα οφέλη σε σύγκριση με την τυπική ινσουλινοθεραπεία. Ωστόσο, θα είναι σημαντικό να βελτιωθεί ο αλγόριθμος ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στις απαιτήσεις της εγκυμοσύνης.

Σημειώσεις:

1) Η σύσταση στις εγκύους υπό AHCL ήταν να χρησιμοποιούν τις βέλτιστες παραμέτρους (στόχος 100mg/dL και χρόνος ενεργού ινσουλίνης 2h).

Επιπρόσθετα, σχετικά με τα γεύματα υπήρχε η σύσταση να περιορίσουν την πρόσληψη υδατανθράκων με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη και να χορηγούν το bolus 15 λεπτά πριν από τα γεύματα (εάν χρειαζόταν, ο χρόνος από τη δόση bolus έως το γεύμα θα μπορούσε να αυξηθεί σε 30-45 λεπτά αργότερα κατά την εγκυμοσύνη).

Εάν εμφανιζόταν μεταγευματική υπεργλυκαιμία παρά τη βελτιστοποίηση των αναλογιών ινσουλίνης προς υδατάνθρακες (και μετά τη βελτιστοποίηση της διαιτητικής πρόσληψης και του χρόνου της δόσης bolus), στις εγκύους υπό AHCL υπήρχε η σύσταση να προσθέσουν περισσότερους υδατάνθρακες από αυτούς που πραγματικά κατανάλωναν και δίδονταν εξατομικευμένες συμβουλές σχετικά με το ποσοστό  υδατάνθρακων που πρέπει να προστεθεί ανάλογα με τις ανάγκες με τα γεύματα ή μεταξύ των γευμάτων ή, ή και τα δύο.

2) Η αντλία ινσουλίνης υβριδικού κλειστού κυκλώματος MiniMed 780G έλαβε άδεια για χρήση σε εγκύους με ΣΔ1 στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Ιούλιο του 2025.

Επιμέλεια

Κωνσταντίνος Μαρκάκης

Παθολόγος με εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη, Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Πατρών, Παθολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών.

Darren K McGuire, Nikolaus Marx, Sharon L Mulvagh, John E Deanfield, Silvio E Inzucchi, Rodica Pop-Busui, Johannes F E Mann, Scott S Emerson, Neil R Poulter, Mads D M Engelmann, Maria Sejersten Ripa, G Kees Hovingh, Kirstine Brown-Frandsen, Stephen C Bain, Matthew A Cavender, Mette Gislum, Jens-Peter David, John B Buse; SOUL Study Group

N Engl J Med. 2025 May 29;392(20):2001-2012. doi: 10.1056/NEJMoa2501006

Εισαγωγή: Η καρδιαγγειακή ασφάλεια της από του στόματος σεμαγλουτίδης έχει τεκμηριωθεί σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 και υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο. Σκοπός της μελέτης ήταν η αξιολόγηση της καρδιαγγειακής αποτελεσματικότητας της από του στόματος σεμαγλουτίδης σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 και αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο, χρόνια νεφρική νόσο ή και τα δύο.

Μέθοδοι: Σε αυτή τη διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο, βασιζόμενη σε συμβάντα μελέτη ανωτερότητας, ασθενείς ηλικίας 50 ετών και άνω, που είχαν διαβήτη τύπου 2 με επίπεδο γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης 6,5 έως 10,0% και είχαν γνωστή αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο, χρόνια νεφρική νόσο ή και τα δύο τυχαιοποιήθηκαν για να λάβουν είτε άπαξ ημερησίως από του στόματος σεμαγλουτίδη (μέγιστη δόση, 14 mg) είτε εικονικό φάρμακο, επιπλέον της καθιερωμένης θεραπείας. Το πρωτογενές καταληκτικό σημείο ήταν τα μείζονα ανεπιθύμητα καρδιαγγειακά συμβάματα (ένας συνδυασμός θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια, μη θανατηφόρου εμφράγματος του μυοκαρδίου ή μη θανατηφόρου εγκεφαλικού επεισοδίου), τα οποία αξιολογήθηκαν σε ανάλυση χρόνου έως το πρώτο συμβάν. Τα επιβεβαιωτικά δευτερεύοντα αποτελέσματα περιελάμβαναν μείζονα νεφρικά συμβάματα.

Αποτελέσματα: Μεταξύ των 9650 συμμετεχόντων που είχαν υποβληθεί σε τυχαιοποίηση, η μέση (±SD) παρακολούθηση ήταν 47,5 ± 10,9 μήνες και η διάμεση παρακολούθηση ήταν 49,5 μήνες. Σύμβαμα του περιλαμβάνεται στο κύριο καταληκτικό σημείο εμφανίστηκε σε 579 από τους 4825 συμμετέχοντες (12,0%· συχνότητα εμφάνισης, 3,1 επεισόδια ανά 100 ανθρωποέτη) στην ομάδα που έλαβε από του στόματος σεμαγλουτίδη, σε σύγκριση με 668 από τους 4825 συμμετέχοντες (13,8%· συχνότητα εμφάνισης, 3,7 επεισόδια ανά 100 ανθρωποέτη) στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου (λόγος κινδύνου, 0,86· διάστημα εμπιστοσύνης 95%, 0,77 έως 0,96· P = 0,006). Τα αποτελέσματα για τα επιβεβαιωτικά δευτερεύοντα αποτελέσματα δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ των δύο ομάδων. Η συχνότητα εμφάνισης σοβαρών ανεπιθύμητων συμβάντων ήταν 47,9% στην ομάδα που έλαβε σεμαγλουτίδη από το στόμα και 50,3% στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Η συχνότητα εμφάνισης γαστρεντερικών διαταραχών ήταν 5,0% και 4,4% αντίστοιχα.

Συμπεράσματα: Μεταξύ ατόμων με διαβήτη τύπου 2 και αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο, χρόνια νεφρική νόσο ή και τα δύο, η χρήση σεμαγλουτίδης από το στόμα συσχετίστηκε με σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο σοβαρών ανεπιθύμητων καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε σχέση με το εικονικό φάρμακο, χωρίς αύξηση της συχνότητας εμφάνισης σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών.

Επιμέλεια

Κωνσταντίνος Μαρκάκης

Παθολόγος με εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη, Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Πατρών, Παθολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών

Rajiv Agarwal, Jennifer B. Green, Hiddo J.L. Heerspink, Johannes F.E. MannJ anet B. McGill, Amy K. Mottl, Julio Rosenstock, Peter Rossing, Muthiah Vaduganathan, Meike Brinker, Robert Edfors, Na Li, Markus F. Scheerer, Charlie Scott and Masaomi Nangaku, for the CONFIDENCE Investigators

N Engl J Med. 2025 Aug 7;393(6):533-543. doi: 10.1056/NEJMoa2410659

Εισαγωγή: Τα δεδομένα που υποστηρίζουν την ταυτόχρονη έναρξη αναστολέων του συμμεταφορέα 2 νατρίου-γλυκόζης και της φινερενόνης, ενός μη στεροειδούς ανταγωνιστή των υποδοχέων αλατοκορτικοειδών, σε άτομα με χρόνια νεφρική νόσο και διαβήτη τύπου 2 είναι περιορισμένα.

Μέθοδοι: Ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο (εκτιμώμενος ρυθμός σπειραματικής διήθησης [eGFR], 30 έως 90 ml ανά λεπτό ανά 1,73 m² επιφάνειας σώματος), λευκωματουρία (λόγος λευκωματίνης προς κρεατινίνη ούρων 100 έως ≤5000 [με λευκωματίνη μετρούμενη σε χιλιοστόγραμμα και κρεατινίνη μετρούμενη σε γραμμάρια]) και διαβήτη τύπου 2, οι οποίοι ελάμβαναν ήδη αναστολέα του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης, τυχαιοποιήθηκαν σε αναλογία 1:1:1 για να λάβουν φινερενόνη (με εικονικό φάρμακο αντίστοιχο με εμπαγλιφλοζίνη) σε δόση 10 ή 20 mg την ημέρα, εμπαγλιφλοζίνη σε δόση 10 mg την ημέρα (με εικονικό φάρμακο αντίστοιχο με φινερενόνη) ή συνδυασμό φινερενόνης και εμπαγλιφλοζίνης. Το πρωτεύον καταληκτικό σημείο ήταν η σχετική αλλαγή στον λογαριθμικά μετασχηματισμένο μέσο όρο του λόγου λευκωματίνης προς κρεατινίνη ούρων από την αρχική τιμή έως τις 180 ημέρες. Αξιολογήθηκε επίσης η ασφάλεια.

Αποτελέσματα: Κατά την έναρξη, η αναλογία λευκωματίνης προς κρεατινίνη ούρων ήταν παρόμοια μεταξύ των συμμετεχόντων και στις τρεις ομάδες. Η διάμεση τιμή ήταν 579 (ενδοτεταρτημοριακό εύρος, 292 έως 1092) μεταξύ εκείνων με διαθέσιμα δεδομένα (265 στην ομάδα συνδυαστικής θεραπείας, 258 στην ομάδα φινερενόνης και 261 συμμετέχοντες στην ομάδα εμπαγλιφλοζίνης). Την 180η ημέρα, η μείωση του λόγου λευκωματίνης προς κρεατινίνη ούρων με συνδυαστική θεραπεία ήταν 29% μεγαλύτερη από αυτή με τη φινερενόνη μόνο (μέσος λόγος ελαχίστων τετραγώνων της διαφοράς στην αλλαγή από την αρχική τιμή, 0,71 [διάστημα εμπιστοσύνης 95% [CI], 0,61 έως 0,82], P<0,001) και 32% μεγαλύτερη από αυτή με την εμπαγλιφλοζίνη μόνο (μέσος λόγος ελαχίστων τετραγώνων της διαφοράς στην αλλαγή από την αρχική τιμή, 0,68 [95% CI, 0,59 έως 0,79], P<0,001). Κανένας παράγοντας, μόνος του ή σε συνδυασμό, δεν οδήγησε σε απροσδόκητες ανεπιθύμητες ενέργειες. Η συμπτωματική υπόταση, η οξεία νεφρική βλάβη και η υπερκαλιαιμία που οδήγησαν σε διακοπή του φαρμάκου ήταν ασυνήθεις.

Συμπεράσματα: Μεταξύ ατόμων με χρόνια νεφρική νόσο και διαβήτη τύπου 2, η αρχική θεραπεία με φινερενόνη συν εμπαγλιφλοζίνη οδήγησε σε μεγαλύτερη μείωση του λόγου λευκωματίνης προς κρεατινίνη ούρων συγκριτικά με οποιαδήποτε από τις δύο θεραπείες μόνη της.