Category: Πληροφορίες για το κοινό

Σας ενημερώνουμε για τη διεξαγωγή του 2ου Επιμορφωτικού Προγράμματος του Κέντρου Δια Βίου Μάθησης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, το οποίο θα διενεργηθεί τόσο ασύγχρονα όσο και με online μέθοδο διδασκαλίας μέσω Webinar, το Σαββατοκύριακο στις 11 και 12 Ιανουαρίου 2025.

• Συνημμένα σας αποστέλλουμε ένα νέο διαφημιστικό φυλλάδιο του 2ου Επιμορφωτικού μας Προγράμματος.
• Επίσης, τα μέλη της Ιατρικής Εταιρίας σας μπορούν να βρουν επικαιροποιημένο ενδεικτικό Εκπαιδευτικό Υλικό στο παρακάτω link:

https://www.panagiotissymeonidis.com/ai4doctors/index.php

(Προκειμένου να έχετε μια καλή εικόνα του υλικού μην παραλείψετε να δείτε τις ενδεικτικές διαφάνειες ppt (Sample Slides) που έχουμε αναρτήσει στο τέλος κάθε Διδακτικής Ενότητας):

• Τέλος, πληροφορίες εγγραφής και περισσότερες πληροφορίες για τα μέλη της Ιατρικής Εταιρίας σας υπάρχουν στο παρακάτω επίσημο link του Πανεπιστημίου Αιγαίου:

https://kedivim.aegean.gr/epimorfotikaview/course.php?c=01b38ea502c149203fe9544721626a36e4b588ff

Με εκτίμηση,

Παναγιώτης Συμεωνίδης
Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Επιστημονικός Υπεύθυνος

Επιμέλεια: 

• Ευάγγελος Φουστέρης, M.D., Ph.D., Παθολόγος – Διαβητολόγος, Ιατρικός Διευθυντής MEDOC
• Λαμπρινή Καστανά, Διατροφολόγος, Υπεύθυνη Διαιτολογικού τμήματος MEDOC

Η μελέτη Avon Longitudinal Study of Parents and Children παρακολούθησε παιδιά από τη γέννηση έως τα 24 έτη, με εστίαση στην επίδραση της πρώιμης έκθεσης των χυμών φρούτων ή των αναψυκτικών με ζάχαρη στην εκδήλωση παχυσαρκίας στην ενήλικη ζωή.

Στην ανωτέρω μελέτη ορίστηκε ως «πρώιμη έκθεση» σε σακχαρούχα ποτά η χορήγηση ενός ροφήματος με ζάχαρη ή 100% χυμού φρούτων (FJ) πριν από την ηλικία των δύο ετών. Το δείγμα περιελάμβανε γυναίκες στην περιοχή του Μπρίστολ του Ηνωμένου Βασιλείου, οι οποίες γέννησαν μεταξύ 1ης Απριλίου 1991 και 31ης Δεκεμβρίου 1992 και περιελάμβαναν 14.541 εγκυμοσύνες που είχαν ως αποτέλεσμα 13.988 παιδιά σε ένα έτος. Για τους σκοπούς της μελέτης, ως «πρώιμη έκθεση» ορίστηκε κάθε κατανάλωση των παραπάνω ποτών πριν από την ηλικία των 2 ετών.

Η μελέτη υπογράμμισε τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο των γλυκών ποτών στην αυξημένη εναπόθεση λίπους  στην ενηλικίωση, ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται πριν την ηλικία των δύο ετών. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο τύπος του γλυκού ποτού που καταναλώνεται δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία από μόνος του,   αλλά σε συνδυασμό με τον ευρύτερο προσδιορισμό των διατροφικών συνηθειών του παιδιού. Για παράδειγμα, η πρώιμη έκθεση σε κόλα ή αναψυκτικά συνοδευόταν με υψηλότερη κατανάλωση ενέργειας και λιγότερο υγιεινών διατροφικών μοτίβων, ενώ ο χυμός μήλου δεν συνδεόταν με αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας αλλά με διαφορετικό προφίλ διατροφής. Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της συνολικής διατροφικής συνήθειας αντί της εστίασης μόνο στην περιεκτικότητα σε ζάχαρη των μεμονωμένων ποτών.

Επιπλέον, η μελέτη τόνισε ότι δημογραφικοί παράγοντες, όπως η μητρική ηλικία, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση και η πρώιμη εισαγωγή συμπληρωματικής διατροφής, είχαν σημαντική επίδραση στα διατροφικά πρότυπα και την εναπόθεση λίπους, συχνά επισκιάζοντας τα άμεσα αποτελέσματα των συγκεκριμένων ποτών.

Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία της διατροφής στην πρώιμη παιδική ηλικία, η οποία, ως φαίνεται, παίζει κρίσιμο ρόλο στη μακροπρόθεσμη υγεία. Επομένως, η αντιμετώπιση των διατροφικών συνηθειών στη βρεφική ηλικία και στα πρώιμα παιδικά χρόνια μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική για την πρόληψη της παχυσαρκίας από ό,τι οι παρεμβάσεις σε μεταγενέστερα στάδια της ζωής. Έτσι, αναδεικνύεται η σημασία της διατροφικής καθοδήγησης και των παρεμβάσεων που στοχεύουν στα παιδιά και τους φροντιστές τους για την προώθηση υγιών διατροφικών συνηθειών και τον έλεγχο της κατανάλωσης ενέργειας ήδη από μικρή ηλικία.

ΠΗΓΗ

Benton, D., & Young, H. A. (2024). Early exposure to sugar sweetened beverages or fruit juice differentially influences adult adiposity. European journal of clinical nutrition, 10.1038/s41430-024-01430-y.

Επιμέλεια: Ελευθεριάδου Μαρία, Σώρρα Βασιλική
Επιβλέποντας Διαιτολόγος: Χαρης Δημοσθενόπουλος

Διαβάστε το άρθρο εδώ

Επιμέλεια: Σαχινίδης Γ. Αλέξανδρος, MD, BSc, MSc, PhDc – Ειδικός Παθολόγος, Ιατρός ΕΛ.ΑΣ. | Θεσσαλονίκη

Τα οφέλη για την υγεία που σχετίζονται με τη σωματική δραστηριότητα συνδέονται εν μέρει με τη «δόση» αυτής, δηλαδή τον τύπο, τη διάρκεια, την ένταση και τη συχνότητα της. Για τη βελτίωση της γενικότερης υγείας, γίνεται σύσταση στο γενικό πληθυσμό να πραγματοποιεί τουλάχιστον 30 λεπτά μέτριας έως έντονης αερόβιας άσκησης συμπληρώνοντας τουλάχιστον 150 λεπτά την εβδομάδα, καθώς και ασκήσεις αντιστάσεων τουλάχιστον δύο ημέρες την εβδομάδα, και μείωση του χρόνου της καθημερινής καθιστικής ζωής(1).

O Ευρωπαϊκός Οργανισμός μελέτης της Παχυσαρκίας – The European Association for the Study of Obesity (EASO) και ειδικότερα η Ομάδα Εργασίας για τη σωματική δραστηριότητα, διαμόρφωσε συστάσεις για την καθημερινή πρακτική για τα άτομα που ζουν με υπερβαρότητα ή παχυσαρκία, που ενδεικτικά περιλαμβάνουν (2):

• Βάρος και σύνθεση σώματος. Για την απώλεια βάρους και λίπους συστήνεται ένα πρόγραμμα αερόβιας άσκησης διάρκειας 150 έως 200 λεπτών τουλάχιστον μέτριας έντασης ή υψηλής έντασης διαλειμματικής άσκησης (HIIT) μόνο μετά από αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου και υπό καθοδήγηση. Για τη διατήρηση βάρους μετά την απώλεια συστήνεται μεγάλος όγκος αερόβιας άσκησης (200 έως 300 λεπτά/εβδομάδα μέτριας έντασης), ενώ για τη διατήρηση της άλιπης μάζας σώματος κατά την απώλεια βάρους προτείνεται πρόγραμμα προπόνησης με αντιστάσεις σε μέτρια έως υψηλή ένταση.
• Καρδιομεταβολική υγεία. Για την απώλεια σπλαχνικού και ενδοηπατικού λίπους συστήνεται πρόγραμμα αερόβιας άσκησης μέτριας έντασης ή ένα πρόγραμμα υψηλής έντασης διαλειμματικής άσκησης (HIIT) μετά από αξιολόγηση και υπό επίβλεψη. Οποιοδήποτε είδος άσκησης (αερόβια, με αντιστάσεις και συνδυασμός τους) ή HIIT βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη, ενώ για βελτίωση της αρτηριακής πίεσης προτείνεται πρόγραμμα αερόβιας άσκησης μέτριας έντασης.
• Καλή φυσική κατάσταση. Οποιοδήποτε είδος άσκησης (αερόβια, με αντιστάσεις και συνδυασμός τους) ή HIIT βελτιώνει την καρδιοαναπνευστική ικανότητα, ενώ πρόγραμμα προπόνησης με αντιστάσεις προτείνεται για καλή μυϊκή φυσική κατάσταση.
• Ενεργειακή πρόσληψη και όρεξη. Ένα πρόγραμμα άσκησης δεν θα έχει ουσιαστική επίδραση στην ενεργειακή πρόσληψη των ατόμων με υπερβαρότητα ή παχυσαρκία, αλλά μπορεί να βελτιώσει τις διατροφικές συνήθειες, ενώ φαίνεται ότι η άσκηση παρόλο που μπορεί να αυξήσει την πείνα νηστείας, βελτιώνει τον κορεσμό.
• Βαριατρική επέμβαση. Για επιπλέον απώλεια βάρους και λίπους με άσκηση μετά την επέμβαση, προτείνεται ένα πρόγραμμα άσκησης συνδυασμού αερόβιας προπόνησης και αντιστάσεων, βελτιώνοντας παράλληλα τη φυσική κατάσταση και την άλιπη μάζα σώματος(2).

Παρόλο, λοιπόν, που συστήνονται στα άτομα με υπερβαρότητα ή παχυσαρκία σχεδιασμένα προγράμματα άσκησης σε τακτική βάση, συστήνεται να φτάνουν κατ’ελάχιστο ένα μέτριο επίπεδο δραστηριότητας στην καθημερινότητα τους και ας περιλαμβάνει «μη δομημένες» δραστηριότητες (1,2).

2. Canadian Adult Obesity Clinical Practice Guidelines: Physical Activity in Obesity Management. Boulé NG, Prud’homme D. Available from: https://obesitycanada.ca/guidelines/physicalactivity.
   Version 1, August 4, 2020. Canadian Adult Obesity Clinical Practice Guidelines are a living document, with only the latest chapters posted at obesitycanada.ca/guidelines.
3. Exercise training in the management of overweight and obesity in adults: Synthesis of the evidence and recommendations from the European Association for the Study of Obesity Physical Activity Working Group.
   Oppert JM, Bellicha A, van Baak MA, Battista F, Beaulieu K, Blundell JE, Carraça EV, Encantado J, Ermolao A, Pramono A, Farpour-Lambert N, Woodward E, Dicker D, Busetto L. Obes Rev. 2021 Jul;22 Suppl 4(Suppl 4):e13273. doi: 10.1111/obr.13273. Epub 2021 Jun 2. PMID: 34076949.

Επιμέλεια:
Αργύριος Τσακάλης, Παθολόγος-Διαβητολόγος, Κλινικός Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Ιατρικής, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Εισαγωγή: Οι γυναίκες με ΣΔ2 έχουν μεγαλύτερο καρδιαγγειακό (ΚΔ) κίνδυνο από τους άνδρες. Επιπλέον, παρουσιάζουν τυπικά χαμηλότερα επίπεδα αρτηριακής πίεσης (ΑΠ), τα οποία ωστόσο τείνουν να αυξάνονται γρήγορα και νωρίς, ειδικά σε παρουσία ΣΔ2.
Σκοπός της μελέτης ήταν να εξεταστεί εάν η πρώιμη εμφάνιση  της Αρτηριακής Υπέρτασης (ΑΥ)  μπορεί να εξηγήσει τον μεγαλύτερο ΚΔ κίνδυνο σε γυναίκες με ΣΔ2 και να αξιολογήσει τα οφέλη της εντατικοποιημένης ρύθμισης των επιπέδων της ΑΠ.

Μέθοδοι και κύρια Αποτελέσματα: Από τους 3792 ενήλικες με ΣΔ2 που εντάχθηκαν στη μελέτη : Δράση για τον έλεγχο του ΚΔ κινδύνου στο Διαβήτη (Ονομασία μελέτης -ACCORD), το 49% ήταν γυναίκες. Κατά τη διάρκεια 4,5±1,6 ετών παρακολούθησης, η συχνότητα εμφάνισης ΚΔ συμβάντων ήταν σημαντικά υψηλότερη σε γυναίκες που εμφάνισαν ΑΥ πρώιμα-νωρίς (<50 ετών) σε σύγκριση με γυναίκες που διαγνώστηκαν με ΑΥ μετά την ηλικία των 50 ετών (31% αύξηση κινδύνου). Στους άνδρες η διαφορά δεν ήταν σημαντική.
Μόνο στο γκρουπ  γυναικών με πρώιμη διάγνωση ΑΥ που έλαβαν εντατικοποιημένη αντιυπερτασική θεραπεία (στόχος ΑΠ <120 mmHg) σε σύγκριση με τους τυπικούς θεραπευτικούς στόχους  (στόχος  ΑΠ<140 mmHg), ο κίνδυνος ΚΔ επεισοδίων μειώθηκε στατιστικά σημαντικά (35%).
Επιπλέον, σε γυναίκες που λάμβαναν αντιυπερτασική αγωγή με στόχο ΑΠ <120 mmHg, για κάθε δεκαετία νωρίτερα στη διάγνωση της  ΑΥ, ο κίνδυνος  εμφάνισης ΚΔ νόσου αυξανόταν κατά 11%.
Συμπεράσματα και σχόλιο σύνταξης: Οι γυναίκες με ΣΔ2 και πρώιμη διάγνωση ΑΥ αντιπροσωπεύουν έναν υποπληθυσμό με πολύ υψηλό ΚΔ κίνδυνο, ακόμα κι αν τα αποτελέσματα της μελέτης δεν διευκρινίζουν πλήρως το αίτιο αύξησης του κινδύνου. Τα δεδομένα υποστηρίζουν επίσης ένα σαφές κλινικό όφελος που προκύπτει από την εντατικοποιημένη θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης που εμφανίζεται στην ηλικία πριν τα 50 έτη σε γυναικείο πληθυσμό με ΣΔ2.

Το άρθρο αποτελεί Ανάλυση της επιστημονικής εργασίας των κάτωθι συγγραφέων στο περιοδικό Διαβητολογίας Diabetes Care

Hongwei Ji, Joseph E. Ebinger, Alan C. Kwan et al. Early-Onset Hypertension and Sex-Specific Residual Risk for Cardiovascular Disease in Type 2 Diabetes. Diabetes Care 2024;47(6):1028–1031. Doi: doi.org/10.2337/dc23-2275

Επιμέλεια: Στυλιανή Μπακογιάννη & Αθανασία Κ. Παπαζαφειροπούλου
Α΄ Παθολογικό Τμήμα & Διαβητολογικό Κέντρο, ΓΝ Πειραιά «Τζάνειο»

10 συμβουλές για τις δύσκολες μέρες του καύσωνα.

1. Υψηλές θερμοκρασίες & ήλιος. Να μην εκτίθεστε σε υψηλές θερμοκρασίες και στον ήλιο τις ώρες με μεγάλη ηλιοφάνεια 11.00-16.00, να παραμένετε σε σκιερό μέρος και αν δυνατόν με κλιματισμό και να φοράτε ελαφρά ρούχα. Λάβετε μέτρα για να παραμείνετε δροσεροί όταν η θερμοκρασία φτάσει στους 26°C στη σκιά με υγρασία 40% ή μεγαλύτερη. Συνήθως ο δείκτης θερμότητας μπορεί να είναι υψηλότερος σε πλήρη ηλιακή ακτινοβολία, επομένως μείνετε στη σκιά όταν ο καιρός ζεσταίνει. Για παράδειγμα, εάν η θερμοκρασία είναι 32°C , ένας υψηλός δείκτης υγρασίας μπορεί να την κάνει να μοιάζει με 40°C. Τα συμπτώματα της θερμικής εξάντλησης είναι παρόμοια της υπογλυκαιμίας: ζάλη, τάση για λιποθυμία, σύγχυση και σε κάποιους υπερβολική εφίδρωση. Για το λόγο αυτό, μπορεί να θεωρήσεις ότι είναι η ζέστη που σε κάνει να νιώθεις έτσι, ενώ μπορεί η γλυκόζη στο αίμα να έχει πέσει πολύ χαμηλά.
2. Καλή ενυδάτωση. Να πίνετε άφθονο νερό, και να αποφύγετε χυμούς, αναψυκτικά με ζάχαρη. Τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα προκαλούν πιο έντονη διούρηση, που αυξάνει την απώλεια υγρών. Τρώτε τακτικά, ισορροπημένα γεύματα με πολλά φρέσκα φρούτα, λαχανικά και άπαχες πρωτεΐνες.
3. Αλκοόλ. Να αποφεύγετε το αλκοόλ και τα πολλά ροφήματα με καφεΐνη (όπως ο καφές και τα αθλητικά ή ενεργειακά ροφήματα). Και οι δύο ουσίες ασκούν διουρητική δράση.
4. Φόρεσε φαρδιά, ελαφρά ρούχα σε απαλούς χρωματισμούς. Φόρεσε γυαλιά ηλίου και καπέλο οπωσδήποτε, όταν είσαι εκτός σπιτιού ή εργασίας.
5. Χρησιμοποίησε air condition για να δροσίσεις το περιβάλλον σου. Δεν αρκεί ο ανεμιστήρας όταν η θερμοκρασία είναι μεγαλύτερη από 35°C.
6. Φάρμακα & ινσουλίνη. Τα φάρμακα και οι ταινίες μέτρησης σακχάρου. θα πρέπει να βρίσκονται σε μέρος δροσερό (έως 28-30°C), σκιερό, χωρίς υγρασία. Αν φύγετε για διακοπές, πάρτε μαζί 1,5 φορές περισσότερα φάρμακα, ταινίες και βελόνες μέτρησης απ’ ό,τι κανονικά θα χρησιμοποιούσατε, ώστε να μην «ξεμείνετε». Βάλτε την ινσουλίνη στην ειδική ισοθερμική τσάντα όταν ταξιδεύετε με παγοκύστη. Προσοχή η ινσουλίνη δεν πρέπει να ακουμπά στην παγοκύστη και να μην καταψύχεται, διότι αν παγώσει η ινσουλίνη αλλοιώνεται η δράση της.
7. Τραυματισμοί ποδιών. Μην περπατάτε ποτέ ξυπόλητοι – στην άμμο, γύρω από την πισίνα, στην βεράντα του σπιτιού ή οπουδήποτε αλλού. Μπορεί να πάθετε εγκαύματα στα πέλματα ή να κοπείτε και να μην το αντιληφθείτε. Φοράτε άνετα παπούτσια που προστατεύουν τα πόδια σας.
8. Υπογλυκαιμίες.
9. Έλεγξε το σάκχαρο πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από κάποια σωματική δραστηριότητα. Μπορεί να χρειαστεί να τροποποιήσεις τη δόση της ινσουλίνης, ίσως με τη συμβουλή του ιατρού σου. Το ζεστό δέρμα απορροφά γρηγορότερα την ινσουλίνη, σε αντίθεση με το αφυδατωμένο. Ελέγχετε τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα σας πιο συχνά από το συνηθισμένο ειδικά όταν πρόκειται να κολυμπήσετε.
10. Η άσκηση είναι απαραίτητη για τη διαχείριση του διαβήτη. Για το λόγο αυτό, συστήνεται η επιλογή πολύ πρωινών ή βραδινών ωρών για την άσκηση διαφορετικά να γίνεται σε πολύ καλά κλιματιζόμενη αίθουσα.
11. Κάλεσε τον ιατρό σου, αν αισθανθείτε άσχημα από τη ζέστη.

Επιμέλεια: Στέλλα Παπαχρήστου, Ειδική παθολόγος, MD, MSc, PhD, King’s College Hospital, London

Το διαβητικό πόδι αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές χρόνιες επιπλοκές του διαβήτη. Ως διαβητικό πόδι ορίζεται το πόδι των διαβητικών ατόμων που έχει βλάβες κάτω από τους αστραγάλους. Οφείλεται σε ένα ή περισσότερα από τα εξής: βλάβη των νευρικών ινών στα τελικά τμήματα των ποδιών (διαβητική νευροπάθεια), μειωμένη κυκλοφορία του αίματος στα πόδια (αρτηριοπάθεια) και λοιμώξεις (μολύνσεις). Η μειωμένη κυκλοφορία του αίματος στα πόδια διευκολύνει τους τραυματισμούς και ταυτόχρονα δυσκολεύει την επούλωσή τους. Η βλάβη των νευρικών ινών επίσης διευκολύνει τους τραυματισμούς, γατί ελαττώνει την ικανότητά μας να αντιλαμβανόμαστε το ζεστό, το κρύο, τα μυτερά αντικείμενα, το στραβοπάτημα κλπ. Αν δημιουργηθεί έλκος, ιδίως αν χρονίσει, κινδυνεύει να μολυνθεί, δυσκολεύοντας περαιτέρω την επούλωση.

Η πιο τυπική βλάβη είναι το έλκος (πληγή) στα σημεία πίεσης ή στην περιφέρεια του ποδιού. Γι’ αυτόν το λόγο, τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη δεν πρέπει να αγνοούν τους κινδύνους από μια πληγή ή μια διαφορετική νέα βλάβη στα πόδια τους. Ακόμα και οι τύλοι (κάλοι), οι φουσκάλες και άλλες βλάβες μπορεί προοδευτικά να οδηγήσουν σε επικίνδυνες πληγές. Οι βλάβες είναι πιο επικίνδυνες, όταν το σχήμα του έλκους είναι ανώμαλο, όταν υπάρχει πόνος ή δύσοσμη εκροή ή όταν το πόδι είναι παγωμένο.

Ο κίνδυνος εμφάνισης διαβητικού ποδιού αυξάνεται σε άτομα με ιστορικό έλκους ή ακρωτηριασμού, κακή γλυκαιμική ρύθμιση, μειωμένη όραση (διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια) λόγω της οποίας τα άτομα σε διαβήτη είναι επιρρεπείς σε τραυματισμούς και δεν διαπιστώνουν εγκαίρως βλάβες στα πόδια τους και σε άτομα τα οποία φέρουν χρόνιες παραμορφώσεις του ποδιού όπως σφυροδακτυλία και γαμψοδακτυλία.

Με τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης και εκπαίδευσης μπορούμε να πετύχουμε να μειωθεί ο αριθμός των ακρωτηριασμών σε πολύ μεγάλο βαθμό. Η ιατρική εξέταση επιτρέπει την αξιολόγηση της αιμάτωσης των κάτω άκρων καθώς και της νευροπάθειας και των αλλοιώσεων που μπορεί να έχει ο ασθενής. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μεγάλη πρόοδος στην εξέλιξη των απεικονιστικών εξετάσεων το οποίο δίνει τη δυνατότητα  για έγκαιρη και αποτελεσματική θεραπεία.

1. Edmonds M, Manu C, Vas P. The current burden of diabetic foot disease. J Clin Orthop Trauma. 2021 Feb
2. Papatheodorou K, Banach M, Edmonds M, Papanas N, Papazoglou D. Complications of Diabetes. J Diabetes Res. 2015

Συντάκτης: Ιωάννα Σκράπαρη
Παθολόγος-Διαβητολόγος, Διευθύντρια ΕΣΥ, Α΄ Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ.

Η δραστηριότητα στη θάλασσα είναι μια πολύ συνηθισμένη διέξοδος στη χώρα μας το καλοκαίρι. Κάθε άτομο που λαμβάνει ινσουλίνη μπορεί να απολαύσει τη θάλασσα με τον τρόπο που επιθυμεί, φροντίζοντας παράλληλα τη διαχείριση της ινσουλινοθεραπείας του προς αποφυγή υπογλυκαιμίας ή σημαντικής απορρύθμισης. Ιδιαίτερα για την κολύμβηση ορισμένες αδρές επισημάνσεις είναι οι εξής:

Η κολύμβηση είναι μικτή δραστηριότητα. Εμπεριέχει αερόβια συνιστώσα δηλαδή ρυθμικά επαναλαμβανόμενες κινήσεις μυϊκών ομάδων, που οδηγούν σε μεγαλύτερη και ταχύτερη πρόσληψη της γλυκόζης από τους μυς. Ταυτόχρονα περιλαμβάνει και άσκηση δύναμης ώστε να προωθηθεί το σώμα στο νερό, δηλαδή αναερόβια συνιστώσα, που μέσω κατεχολαμινών οδηγεί σε αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη. Δεν είναι προβλέψιμο ποια συνιστώσα θα υπερισχύσει επομένως δεν είναι εκ των προτέρων γνωστό αν κατά τη διάρκειά της κολύμβησης θα επέλθει μείωση, αύξηση ή σταθερότητα του σακχάρου.

Προκειμένου η κολύμβηση να αποβεί ασφαλής, απαιτείται έλεγχος του σακχάρου προ της έναρξης. Το ασφαλές σάκχαρο έναρξης κυμαίνεται μεταξύ 126 και 216 mg/dl και εξατομικεύεται αφού ληφθούν υπόψιν ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας, η εμπειρία του ασθενούς, η ένταση και η διάρκεια της κολύμβησης που θα ακολουθήσει.

Συχνά προ της έναρξης της κολύμβησης (ιδιαίτερα αν η τιμή του σακχάρου είναι <160mg/dl) είναι απαραίτητη η λήψη 15-30g σύνθετων υδατανθράκων (πχ μισό ή ένα φρούτο), ενώ σε πολύ χαμηλές τιμές 70-90mg/dl λαμβάνονται υδατάνθρακες και η κολύμβηση μετατίθεται μέχρι το σάκχαρο να ανέλθει στην προκαθορισμένη (από τον θεράποντα) ασφαλή τιμή. Σε υψηλές τιμές σακχάρου ιδιαίτερα>250mg/dl, είναι απαραίτητος ο έλεγχος κετόνης. Δεν ξεκινάμε κολύμβηση με επίπεδα κετόνης >0,6mmol/L. Επί απουσίας κετόνης διορθώνουμε αλλά με το 50% της δόσης που υπολογίζεται με τον συνήθη δείκτη διόρθωσης(ICR).

Οι αποφάσεις για τη λήψη υδατανθράκων ή ινσουλίνης λαμβάνονται αποτελεσματικότερα και ασφαλέστερα όταν ο αυτοέλεγχος γίνεται με συσκευή 24ωρης καταγραφής (CGM), οπότε παράλληλα με την τιμή του σακχάρου λαμβάνεται υπόψιν και το βέλος τάσης.

Σε προγραμματισμένη κολύμβηση καλό είναι να έχει προηγηθεί μειωμένη δόση βασικής ινσουλίνης κατά 20-30%. Στους ασθενείς με αντλία συνιστάται μείωση του βασικού ρυθμού κατά 50%-80% 1ως2ώρες προ της κολύμβησης. Εάν έχει ήδη ληφθεί γευματική ινσουλίνη το προηγούμενο 3-ωρο είναι απαραίτητο να ληφθεί υπόψιν ο υπολειπόμενος χρόνος δράσης της δόσης.

Ανεξάρτητα από τη συμπεριφορά του σακχάρου κατά τη διάρκεια της κολύμβησης, τις ώρες που ακολουθούν η ευαισθησία στην ινσουλίνη αυξάνεται. Η αυξημένη ευαισθησία μπορεί να διαρκέσει ολόκληρο το επόμενο 24ωρο ως 48ωρο. Κατά τη διάρκεια αυτών των ωρών οι ανάγκες σε ινσουλίνη είναι μειωμένες. Συνεπώς, συνιστάται η μείωση των δόσεων που έπονται της κολύμβησης:

• Μείωση βασικής κατά 20-30%.
• Μείωση του βασικού ρυθμού αντλίας κατά 30-50%.
• Μείωση και των γευματικών ή διορθωτικών bolus κατά 20-30%.

Στα υβριδικά συστήματα, όπου δεν υπάρχει προκαθορισμένος βασικός ρυθμός, ένας τρόπος να μειωθεί η βασική χορήγηση ινσουλίνης είναι η επιλογή υψηλότερου στόχου (150mg/dl).

Οι παραπάνω οδηγίες είναι ενδεικτικές. Προφανώς το πλάνο διαχείρισης της ινσουλίνης εξατομικεύεται πάντα και διαμορφώνεται σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό.

Η ινσουλίνη είναι προτιμότερο να χορηγείται στην κοιλιά. Τα άκρα συμμετέχουν στη μυϊκή δραστηριότητα της κολύμβησης επιταχύνοντας την απορρόφησή της.

Η χρησιμότερη δικλείδα ασφαλείας είναι ο συχνός αυτοέλεγχος κάθε μισή ως μία ώρα μέσω CGM και η αξιοποίηση των προειδοποιητικών συναγερμών και των βελών τάσης. Ο χρόνος που επιτρέπεται η εμβύθιση των CGM στο νερό είναι ως 30 min. Οι αντλίες με εξωτερική σωλήνωση (όχι οι αντλίες επαφής) αφαιρούνται κατά τη διάρκεια παραμονής στο νερό. Ο μέγιστος χρόνος αφαίρεσης είναι 2 ώρες. Είναι σημαντικό η αντλία ή οι πένες να φυλάσσονται σε δροσερό και σκιερό μέρος ώστε να αποφευχθεί η έκθεση της ινσουλίνης σε υψηλές θερμοκρασίες.

Δεν ξεχνάμε την καλή ενυδάτωση και την αποφυγή αλκοόλ προ της κολύμβησης. Όπως πάντα πρέπει να υπάρχουν διαθέσιμοι απλοί ευαπορρόφητοι υδατάνθρακες (πχ ζάχαρη) για την αντιμετώπιση ενδεχόμενης υπογλυκαιμίας.

Τέλος είναι χρήσιμη, ακόμα και για τα άτομα με μακρά εμπειρία στην ινσουλινοθεραπεία, η διαμόρφωση του πλάνου της δραστηριότητας στη θάλασσα σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό ώστε να ανασκοπηθούν ήδη αποκτημένες γνώσεις και να αναθεωρηθούν πιθανές παρανοήσεις.

Βιβλιογραφικές αναφορές:

1. Glucose management for exercise using continuous glucose monitoring (CGM) and intermittently scanned CGM (isCGM) systems in type 1 diabetes: position statement of the European Association for the Study of Diabetes (EASD) and of the International Society for Pediatric and Adolescent Diabetes (ISPAD) endorsed by JDRF and supported by the American Diabetes Association (ADA). Diabetologia. 2020 Dec;63(12):2501-2520.
2. Glucoregulation during and after exercise in health and insulin-dependent diabetes. Exerc Sport Sci Rev. 2005 Jan;33(1):17-23.
3. Βαζαίου Α., Παππάς Α. Φυσική δραστηριότητα και αντλία. Από Αντλίες ινσουλίνης Συνεχής Παρακολούθηση Σακχάρου ΕΔΕ σελ147-160.

Επιμέλεια: Γ. Αργυρακοπούλου

Η παχυσαρκία είναι μια παγκόσμια επιδημία, αυξάνοντας σταθερά τον επιπολασμό της τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Η θεραπεία της απαρτίζεται από τη σωστή δίαιτα και άσκηση, οδηγώντας σε αρνητικό ενεργειακό ισοζύγιο, συνθήκη απαραίτητη για την απώλεια βάρους. Συχνά, απαιτείται η προσθήκη φαρμακοθεραπείας για την επίτευξη των στόχων. Τόσο τα υπάρχοντα φάρμακα, όσο και αυτά που μελετώνται, αναδύονται ως πολύ ελπιδοφόρες επιλογές, όχι μόνο για την απώλεια βάρους αυτή καθαυτή αλλά και λόγω των πολλών θετικών επιδράσεων, ορισμένων εξ αυτών, στην καρδιά και στους νεφρούς.

Η απώλεια βάρους συνοδεύεται συχνά από απώλεια μυϊκής μάζας σε συνδυασμό με την επιθυμητή απώλεια λιπώδους μάζας. Απότομες μειώσεις της μυϊκής μάζας μπορεί να οδηγήσουν σε μείωση της μυϊκής δύναμης, καθιστώντας τις ασκήσεις αντίστασης σημαντικό συστατικό των προγραμμάτων απώλειας βάρους για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι μύες διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στη μεταβολική υγεία και τη λειτουργία του σώματος.

Επιπρόσθετα, η ενεργειακή δαπάνη (ή απλούστερα οι θερμίδες που ξοδεύουμε καθημερινά) εξαρτάται από τη σύνθεση του σώματος και φαίνεται να επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις μεταβολές του βάρους, ασκώντας σημαντικό ρόλο στην επακόλουθη ανάκτηση βάρους. Έτσι, ο κύριος ιστός που εμπλέκεται στην ενεργειακή δαπάνη είναι η άλιπη μάζα (ή μάζα ελεύθερη λίπους), σε αντίθεση με τη λιπώδη μάζα, η οποία ασκεί σημαντικά μικρότερη επίδραση.

Εκτός της προαναφερόμενης επίδρασης της μυϊκής μάζας στο σωματικό βάρος, φαίνεται να αποτελεί και ένα σημαντικό ρυθμιστή των επιπέδων γλυκόζης. Η μείωση της μυϊκής μάζας  έχει ιδιαίτερη σημασία και στον σακχαρώδη διαβήτη. Η σκελετική μυϊκή μάζα παρουσιάζει αντίστροφη συσχέτιση με την αντίσταση στην ινσουλίνη, τον προδιαβήτη και τον κίνδυνο ανάπτυξη διαβήτη, υποδεικνύοντας αυξημένη προστασία έναντι αυτών των καταστάσεων, ιδιαίτερα σε άτομα χωρίς διαβήτη.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών έχουν δημοσιευθεί πολλές μελέτες σχετικά με την ευεργετική επίδραση των αντιδιαβητικών φαρμάκων που δρουν και κατά της παχυσαρκίας στην αποτελεσματική απώλεια σωματικού βάρους. Αν και υπάρχουν σχετικά περιορισμένα δεδομένα για την επίδρασή τους στη μυϊκή μάζα, τα περισσότερα εξ αυτών δείχνουν προς την κατεύθυνση ενός μάλλον μη σημαντικού ποσοστού απώλειας μυϊκής μάζας στις ιδιότητες απώλειας βάρους τους, είτε πρόκειται για ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 είτε αποκλειστικά με παχυσαρκία. Τα περισσότερα φάρμακα έχουν δείξει σαφώς την ευεργετική τους επίδραση στο ηπατικό και σπλαχνικό λίπος και μένει να δούμε αν τα φάρμακα νεότερης κατηγορίας παρουσιάζουν παρόμοιες ιδιότητες στη διατήρηση της μυϊκής μάζας.

1. Argyrakopoulou G, Gitsi E, Konstantinidou SK, Kokkinos A. The effect of obesity pharmacotherapy on body composition, including muscle mass. Int J Obes (Lond). 2024 May 14.
2. Argyrakopoulou G, Fountouli N, Dalamaga M, Kokkinos A. Revisiting Resting Metabolic Rate: What is the Relation to Weight Fluctuations? Curr Obes Rep. 2023 Dec;12(4):502-513.