Category: Αρχική Σελίδα

Prevalence of diabetes and pre-diabetes in Greece. Results of the First National Survey of Morbidity and Risk Factors (EMENO) study

Konstantinos Makrilakis, Natasa Kalpourtzi, Ioannis Ioannidis, Stella Iraklianou, Athanasios Raptis, Alexis Sotiropoulos, Magda Gavana, Apostolos Vantarakis, Maria Kantzanou Christos Hadjichristodoulou, Grigoris Chlouverakis, Grigoris Trypsianis, Paraskevi V Voulgari, Yannis Alamanos, Giota Touloumi, Stavros Liatis, EMENO Study Group 

Diabetes Res Clin Pract. 2021 Feb; 172:108646. Epub 2020 Dec 24 doi: 10.1016/j.diabres.2020.108646.

Επιμέλεια ελληνικού κειμένου: Μαρία Μυλωνά MD, PhD, Παθολόγος, Επιμελήτρια Α ´ΕΣΥ, Α΄ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΓΝΑ “Λαϊκό”, Μέλος ΔΣ Ελληνικής Εταιρείας Εσωτερικής Παθολογίας, ALS/AMLS/GEMS Instructor AHA/ERC Authorized

 

Εισαγωγή: Ο επιπολασμός του σακχαρώδη διαβήτη αυξήθηκε δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες, ιδιαιτέρως σε χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος χώρες [1],με αυτή την τάση να συνεχίζεται καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός γηράσκει και γίνεται ολοένα και πιο παχύσαρκος [2]. Ταυτόχρονα, ο διαβήτης παραμένει ασυμπτωματικός για αρκετούς μήνες ως χρόνια πριν την κλινική του διάγνωση, οδηγώντας έτσι σε μικρο- και μακρο- αγγειακές επιπλοκές. Το οικονομικό κόστος της νόσου και των επιπλοκών της πολλαπλασιάζονται και αναμένονται να αυξηθούν περαιτέρω στο μέλλον με τις πολιτικές της υγείας να προσπαθούν να αναλάβουν αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης της νόσου αλλά και μεθόδων υπολογισμού του επιπολασμού της, καθώς οι τελευταίες διαφέρουν σημαντικά. Στη χώρα μας, υπάρχει μόνο μία μεγάλης κλίμακας, εθνικής εμβέλειας μελέτη, με στοιχεία από τη βάση δεδομένων του ΕΟΠΥΥ, βασισμένα ωστόσο μόνο στη φαρμακολογική θεραπεία της νόσου [3].

Σκοπός: Σκοπός της παρούσας -πρώτης εθνικής εμβέλειας-μελέτης συνιστά ο υπολογισμός του επιπολασμού του σακχαρώδη διαβήτη στην Ελλάδα, της φαρμακολογικής του θεραπείας και του επιπέδου ρύθμισής του, όπως επίσης και του επιπολασμού του προδιαβήτη. Η παρούσα συνιστά μέρος της The National Survey of Morbidity and Risk Factors (EMENO) [4], η οποία σχεδιάστηκε να εστιάσει σε καρδιαγγειακές και αναπνευστικές νόσους και παράγοντες κινδύνους, αξιολογώντας την κατάσταση υγείας του ελληνικού πληθυσμού και τη χρήση των υπηρεσιών υγείας, φαρμακευτικών αγωγών και προληπτικών μέτρων.

Μέθοδοι: Τα δεδομένα προήλθαν από την National Survey of Morbidity and Risk Factors (EMENO),σε τυχαίως επιλεγμένο, αντιπροσωπευτικό δείγμα του ενήλικου ελληνικού πληθυσμού, με στοιχεία που συλλέχθηκαν από εκπαιδευμένους συνεντευξιαστές με προτυπωμένα ερωτηματολόγια και κλινική εξέταση των συμμετεχόντων από εκπαιδευμένους ιατρούς σε τυχαίως επιλεγμένους ενήλικες που διέμεναν στην Ελλάδα σε χρονική διάρκεια από τον Μάιο του 2013 ως τον Ιούνιο του 2016.                     Ο σακχαρώδης διαβήτης ορίστηκε ως γνωστός σε άτομα που ήδη ελάμβαναν αντιδιαβητική αγωγή ή που δήλωναν την ύπαρξη της νόσου ως γνωστή, ενώ σε όσους δήλωσαν μη γνωστό σακχαρώδη διαβήτη, χρησιμοποιήθηκαν τα ακόλουθα 3 κριτήρια: 1)επίπεδα γλυκόζης νηστείας πλάσματος > 7.0 mmol/Lή  126 mg/dl και /ή HbA1c >6.5% (ή 48 mmol/mol); 2) επίπεδα γλυκόζης νηστείας πλάσματος μόνο> 7.0 mmol/L (126 mg/dl); και 3) επίπεδα HbA1c μόνο > 6.5% (48 mmol/mol). Ο προδιαβήτης διαγιγνώσκεται σε άτομα με άγνωστο διαβήτη με επίπεδα γλυκόζης νηστείας πλάσματος 5.6–6.9 mmol/L ή 100–125 mg/dl (Impaired Fasting Glucose [IFG]) και/ή HbA1c 5.7–6.4% (ή 39–46 mmol/mol) [25,26].Τέλος, στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, όσα είχαν επίπεδα HbA1c  <7.0% (53 mmol/mol) θεωρήθηκαν ότι έχουν καλό γλυκαιμικό έλεγχο [5].

Αποτελέσματα: 4393 άτομα με HbA1c και/ή επίπεδα γλυκόζης νηστείας πλάσματος συμμετείχαν στη μελέτη. Ο ολικός επιπολασμός σακχαρώδη διαβήτη υπολογίστηκε στο 11.9% (95% CI: 10.9–12.9), ο γνωστός  διαβήτης στο 10.4% (9.5–11.4), και ο άγνωστος στο 1.5% (1.1–1.9), με σημαντική αύξηση στις μεγαλύτερες ηλικίες και χωρίς διαφορά ανάμεσα στα δύο φύλα, παρότι ήταν πιο συχνός σε άτομα με μεγαλύτερο BMI (p < 0.001). Χαρακτηριστικά η διακύμανση του επιπολασμού ήταν εμφανής, καθώς ανερχόταν από το 0.8% στην ηλικιακή ομάδα 18–29 ετών, ως το 12.1% στα άτομα 50–59ετών και  στο 30.5% σε εκείνους >70ετών. Ο επιπολασμός του προδιαβήτη υπολογίστηκε στο 12.4% (11.4–13.6). Η πλειοψηφία των ατόμων με γνωστό διαβήτη λάμβαναν μετφορμίνη (71.5%), επόμενοι σε συχνότητα ήταν οι  DPP-4 αναστολείς (26.3%) και οι σουλφονυλουρίες (24.5%), ενώ από τους ασθενείς με γνωστό διαβήτη, 70.9% (383/540)  εμφάνισαν καλό γλυκαιμικό έλεγχο (HbA1c <7.0%) ανεξάρτητα από το φύλο ή την ηλικία τους. Παράλληλα, το ποσοστό του καλού ελέγχου υπολογίστηκε στο 73.5% στην ομάδα που λάμβανε po αγωγή, στο 29.8% όσων λάμβαναν ινσουλίνη, στο 53.0% όσων λάμβαναν ινσουλίνη και po αγωγή, και  στο 84.8% όσων βρίσκονταν σε διατροφή (p < 0.001).

Συζήτηση: Η παρούσα αποτελεί την πρώτη εθνικής εμβέλειας υγειονομική μελέτη, η οποία χαρακτηριστικά περιλάμβανε προσωπική συνέντευξη και κλινική εξέταση, βασίστηκε σε αντιπροσωπευτικό δείγμα του ελληνικού ενήλικου πληθυσμού, η οποία υπολόγισε τον επιπολασμό του σακχαρώδη διαβήτη όπως και του προδιαβήτη, χρησιμοποιώντας πραγματικές μετρήσεις επιπέδων γλυκόζης πλάσματος νηστείας και HbA1c. Αναδείχθηκε από την επεξεργασία των συλλεχθέντων στοιχείων ότι ο σακχαρώδης διαβήτης  επηρεάζει το 11.9% του γενικού πληθυσμού με το γνωστό διαβήτη να υπολογίζεται στο  10.4% και τον άγνωστο στο 1.5%. Σημαντική αύξηση διαπιστώθηκε στις μεγαλύτερες ηλικίες ασθενών, χαρακτηριστικά στο 23% στους ασθενείς μεταξύ 60–69 ετών, 30.5% στους >70 ετών. Eπιπρόσθετα, αξιοσημείωτο είναι το ποσοστό και του προδιαβήτη υπολογιζόμενο στο 12.4%. Η σύγκριση βέβαια των αποτελεσμάτων της παρούσας μελέτης με παρόμοιες απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, ιδίως στον ορισμό του διαβήτη με διαφορετικά κριτήρια [6], καθώς όλες οι προηγούμενες μελέτες για τον επιπολασμό του διαβήτη στη χώρα αφορούσαν κατά κύριο λόγο σε διαφορετικά διαγνωστικά κριτήρια, βασίστηκαν σε τοπικές, μικρής κλίμακας μελέτες ή σε αναφορές νόσησης από τους ίδιους τους ασθενείς.

Συμπεράσματα: Η παρούσα, πρώτη, εθνική μελέτη ανέδειξε υψηλό επιπολασμό σακχαρώδη διαβήτη στην Ελλάδα  και χαμηλό αντίστοιχο επιπολασμό άγνωστου διαβήτη. Αξιοσημείωτα υψηλός υπολογίστηκε και ο επιπολασμός του προδιαβήτη. Τα προαναφερθέντα αποτελέσματα αναμένεται να διευκολύνουν τις εθνικές αρχές να αναπτύξουν στοχευμένες και αποτελεσματικές στρατηγικές πρόληψης αλλά και αντιμετώπισης της νόσου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Global Report on Diabetes. Isbn 2016;978:1–88. doi:ISBN 978 92 4 156525 7
2. Saeedi P, Petersohn I, Salpea P, Malanda B, Karuranga S, Unwin N, et al. Global and regional diabetes prevalence estimates for 2019 and projections for 2030 and 2045: Results

from the International Diabetes Federation Diabetes Atlas, 9th edition. Diabetes Research and Clinical Practice 2019; 157:107843. doi:10.1016/j.diabres.2019.107843.

3. Liatis S, Dafoulas GE, Kani C, Politi A, Litsa P, Sfikakis PP, et al. The prevalence and treatment patterns of diabetes in the Greek population based on real-world data from the nationwide prescription database. Diabetes Res Clin Pract 2016; 118:162 https://doi.org/10.1016/j.diabres.2016.06.018.
4. Touloumi G, Karakatsani A, Karakosta A, Sofianopoulou E, Koustenis P, Gavana M, et al. National Survey of Morbidity and Risk Factors (EMENO): Protocol for a Health Examination Survey Representative of the Adult Greek Population. JMIR Res Protoc 2019;8: e10997. https://doi.org/10.2196/10997.
5. American Diabetes Association. 6. Glycemic Targets: Standards of Medical Care in Diabetes—2020. Diabetes Care 2020;43: S66–76. doi:10.2337/dc20-S006.
6. Geiss LS, Bullard KM, Brinks R, Gregg EW. Considerations in epidemiologic definitions of undiagnosed diabetes. Diabetes Care 2018; 41:1835–8. https://doi.org/10.2337/dc17-1838.

 

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Την Τετάρτη 8/12/2021, στις 14.00, πραγματοποιήθηκε το webinar της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας στο πλαίσιο των μετεκπαιδευτικών της μαθημάτων μέσω διαδικτύου.

Το θέμα του Webinar είναι: “Άνδρας 44 χρονών, εργένης, μη καπνιστής, με γνωστό ΣΔτ2 από 5/ετια σας επισκέπτεται για αιμωδία, άλγος και αδυναμία των κάτω άκρων. Η διάγνωση σας είναι διαβητική νευροπάθεια; Θα τον ελέγχατε για κάποιο άλλο νόσημα α.) Ναι β.) Όχι“.

Οι εισηγητές που παρουσίασαν το διαδικτυακό σεμινάριο είναι οι:

• Η. Μυγδάλης, Παθολόγος – Διαβητολόγος, Συντονιστής Διευθυντής Β’ Παθολογικής Κλινικής & Διαβητολογικού Κέντρου, Νοσηλευτικό Ίδρυμα ΜΤΣ
• Π. Τσαπόγας, Παθολόγος – Διαβητολόγος, Αν. Διευθυντής Γ ́ Παθολογικής Κλινικής, Κέντρο Μεταβολισμού και Διαβήτη, Νοσοκομείο «ΕΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ»

Μπορείτε να παρακολουθήσετε το βιντεοσκοπημένο webinar μέσω του συνδέσμου: https://youtu.be/Ne7wlzLUqxU

Προσβλέποντας πάντα στην πολύτιμη ενεργό συμμετοχή σας.

Η Πρόεδρος της Ε.Δ.Ε.
Αναστασία Μαυρογιαννάκη

Ο Υπεύθυνος του Προγράμματος
Αντώνης Αλαβέρας

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Την Τετάρτη 1/12/2021, στις 14.00, πραγματοποιείται το webinar της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας στο πλαίσιο των μετεκπαιδευτικών της μαθημάτων μέσω διαδικτύου.

Το θέμα του Webinar είναι: “Μετά την αποτυχία της διαιτητικής αγωγής με δίαιτα άσκηση και μετφορμίνη ήρθε η ώρα για έναρξη με συνδυασμό DPP4 και μετφορμίνη; α.) Ναι β.) Όχι“.

Οι εισηγητές που θα παρουσιάσουν το διαδικτυακό σεμινάριο είναι ο κ. Σ. Παππάς, Παθολόγος – Διαβητολόγος και ο κ. Α. Μελιδώνης, Παθολόγος – Διαβητολόγος, Συντονιστής Διευθυντής, Διαβητολογικό Καρδιομεταβολικό Κέντρο «METROPOLITAN HOSPITAL».

Μπορείτε να παρακολουθήσετε το βιντεοσκοπημένο webinar μέσω της διεύθυνσης:

https://youtu.be/NxgeT07tyKQ

Προσβλέποντας πάντα στην πολύτιμη ενεργό συμμετοχή σας.

Η Πρόεδρος της Ε.Δ.Ε.
Αναστασία Μαυρογιαννάκη

Ο Υπεύθυνος του Προγράμματος
Αντώνης Αλαβέρας

 

Α. Παπαζαφειροπούλου
Παθολόγος με εξειδίκευση στο Διαβήτη, PhD, MSc στη Βιοστατιστική, Επιμελήτρια Α΄, Α΄ Παθολογικό Τμήμα & Διαβητολογικό Κέντρο, ΓΝ Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ».

Ε. Φουστέρης
MD, PhD, Παθολόγος με εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιατρικός Διευθυντής MEDOC.

 

Γενικές συμβουλές για ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη

1. Οι ασθενείς, υπό θεραπεία με ινσουλίνη ή/και με δισκία από του στόματος πρέπει να έχουν μαζί τους τη συσκευή μέτρησης του σακχάρου τους και να ελέγχουν τακτικά τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα τους διότι η ακινησία κατά τη διάρκεια πολύωρων ταξιδιών ή η διαταραχή στις συνήθειες των γευμάτων τους (υπερβολική κατανάλωση φαγητού ή ανορεξία) μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα.
2. Το άγχος και οι ταλαιπωρίες του ταξιδιού ενδέχεται να προκαλέσουν δύσκολες και απρόβλεπτες καταστάσεις: για παράδειγμα, η βιασύνη να προλάβουν το τραίνο, το λεωφορείο ή το αεροπλάνο μπορεί να ρίξει σημαντικά το σάκχαρό τους. Γι’ αυτό, επιβάλλεται να μετράνε το σάκχαρό τους πιο τακτικά κατά τη διάρκεια μεγάλων ταξιδιών.
3. Θα πρέπει να έχουν μαζί τους την ταυτότητα ασθενούς (στην οποία αναγράφονται τα στοιχεία τους μαζί με περιγραφή του τύπου διαβήτη, το είδος της θεραπείας που λαμβάνουν καθώς και τους αριθμούς που πρέπει να καλέσουν σε περίπτωση ανάγκης).
4. Τα άτομα με διαβήτη που προγραμματίζουν να ταξιδέψουν πρέπει να έχουν μαζί τους ιατρική βεβαίωση από το θεράποντα ιατρό τους με πληροφορίες σχετικά με τον τύπο και την κατάσταση του διαβήτη τους, τις ενδεχόμενες αλλεργίες σε φάρμακα ώστε να ενημερωθούν οι υπηρεσίες ασφαλείας και να τους επιτρέψουν να έχουν μαζί τους την ειδική συσκευή για τη μέτρηση του σακχάρου και τα μέσα για τη λήψη της ινσουλίνης, όπως σύριγγες, φιαλίδια, στυλό.
5. Οι ασθενείς, οι οποίοι λαμβάνουν ινσουλίνη, πρέπει να έχουν πάντα μαζί τους φιαλίδια ή στυλό ινσουλίνης, σύριγγα, σκαρφιστήρες, βελόνες, ταινίες και συσκευή μέτρησης σακχάρου. Παράλληλα πρέπει να έχουν πάντα μαζί τους φακελάκια με ζάχαρη, μπισκότα, ταμπλέτες γλυκόζης ή άλλες πηγές υδατανθρακών τα οποία να μπορούν να καταναλώσουν σε περίπτωση που πέσει το σάκχαρό τους.
6. Συστήνεται να αποθηκεύουν τα φάρμακά τους σε δύο διαφορετικές αποσκευές, ώστε σε περίπτωση απώλειας της μιας αποσκευής, να έχουν την άλλη με τα φάρμακά τους.
7. Εάν τους ταλαιπωρούν οι μετακινήσεις (ναυτία ή τάση για έμετο στο αυτοκίνητο), πρέπει να ζητήσουν από το γιατρό τους να τους συνταγογραφήσει αντιεμετικά φάρμακα. Σε περίπτωση εμετού ο οργανισμός ενδέχεται να αφυδατωθεί και μπορεί να έχουν αδυναμία λήψης τροφής με αποτέλεσμα την εμφάνιση υπογλυκαιμίας.
8. Στο αεροπλάνο ή τραίνο δεν χρειάζεται να παραγγέλνουν ειδικό φαγητό για άτομα με διαβήτη: μπορούνε να φάνε ό,τι και οι υπόλοιποι επιβάτες.
9. Είναι, επίσης, απαραίτητο να φροντίζουν τα πόδια τους: για την αποφυγή θρομβώσεων κατά τη διάρκεια ταξιδιών μεγάλης απόστασης και θα πρέπει να περπατάνε λίγο ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Μέσα στο αεροπλάνο σκόπιμο είναι να στρέφουν τα πόδια δεξιά – αριστερά ή να τα τεντώνουν. Εάν ταξιδεύουν με το αυτοκίνητο, θα πρέπει να κάνουν συχνές στάσεις για να περπατάνε λίγο.
10. Πρέπει να φοράνε τα κατάλληλα παπούτσια για το ταξίδι: συνιστάται η χρήση άνετων δερμάτινων παπουτσιών με τακούνι όχι ψηλότερο από 3 cm. Επίσης, πρέπει να ελέγχουν τα πόδια και τα πέλματά τους με το καθρεφτάκι καθημερινά, λόγω της πιθανής επιπρόσθετης καταπόνησης λόγω του ταξιδιού.
11. Προβλήματα με τη διαφορά ώρας στον τόπο προορισμού: πριν ταξιδέψουν στο εξωτερικό τα άτομα με διαβήτη πρέπει να συμβουλευθούν το θεράποντα ιατρό τους. Εάν δεν υπάρχει σημαντική διαφορά ώρας μεταξύ του τόπου διαμονής και του προορισμού δεν υπάρχει πρόβλημα. Σε περίπτωση, όμως, ενός μεγάλου ταξιδιού σε προορισμούς όπως η Κίνα ή η Μαλαισία, όπου η ημέρα διαρκεί λιγότερο, ενδέχεται να χρειάζεστε λιγότερη ινσουλίνη και λιγότερα χάπια, ενώ σε ταξίδια εντός Ευρώπης, επειδή ακριβώς, η ημέρα διαρκεί περισσότερο, ενδέχεται να χρειάζεστε περισσότερα γεύματα, θρεπτικές ουσίες και περισσότερη ινσουλίνη.
12. H ινσουλίνη δεν πρέπει να φυλάσσεται στους χώρους αποσκευών των λεωφορείων, λόγω του ότι οι χώροι αυτοί δεν κλιματίζονται. Σε ταξίδι με το αεροπλάνο δεν θα πρέπει να αφήνουν την τσάντα με την ινσουλίνη στο χώρο των αποσκευών του αεροπλάνου, καθώς κινδυνεύει να παγώσει εξαιτίας του ύψους, στο οποίο πετά το αεροπλάνο. Επίσης, η ινσουλίνη δεν πρέπει να εκτίθεται σε ακτίνες Χ, οπότε θα πρέπει να αφήνουν τους υπεύθυνους ασφαλείας να ελέγξουν την τσάντα τους.
13. Σε περίπτωση που ταξιδέψουν σε περιοχές του τρίτου κόσμου, καλό θα ήταν να ενημερωθούν εγκαίρως (1-2 μήνες νωρίτερα) από το γραφείο ταξιδιωτικής ιατρικής του ΚΕΕΛΠΝΟ για τα εμβόλια που πρέπει να κάνουν.

Συμβουλές κατά τη διάρκεια του ταξιδιού

Ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που οφείλει να κάνει ένας διαβητικός είναι να ελέγχει το σάκχαρό του. Επειδή οι συνήθειες αλλάζουν, όταν ένα άτομο με διαβήτη ταξιδεύει, συστήνεται να ελέγχει το σάκχαρό του περισσότερες φορές μέσα στη μέρα και ανά συχνότερα μεσοδιαστήματα.  Η σωματική άσκηση μπορεί να μειώσει τα επίπεδα σακχάρου ενώ αντίθετα το άγχος, η ακινησία και η καθιστική στάση για μακρά χρονικά διαστήματα μπορεί να τα αυξήσει. Επίσης, πρέπει να επιστήσουμε την προσοχή των ασθενών με διαβήτη που χρησιμοποιούν ινσουλίνη ότι στις περιοχές με πολύ ψυχρό κλίμα η απορρόφηση της ινσουλίνης από τη θέση ένεσης είναι βραδύτερη, ενώ σε περιοχές με πολύ θερμό κλίμα η πρόσληψη της ινσουλίνης επιταχύνεται κατά πολύ, με συνέπεια να επηρεαστούν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα.

 

Ταξίδι προς ανατολάς (Ασία: Κίνα, Ιαπωνία και Κορέα)

α. Ασθενείς που χρειάζονται μία δόση ινσουλίνης άπαξ ημερησίως:

Αυτοί οι ασθενείς λαμβάνουν τη συνηθισμένη δόση την ημέρα που αρχίζει το ταξίδι τους. Όμως, επειδή η μέρα στον τόπο προορισμού τους διαρκεί λιγότερο, συνιστάται η λήψη μόνο των 2/3 της συνηθισμένης δόσης τους, το πρώτο πρωί. Μετά από 10 ώρες και αφού μετρήσουν το σάκχαρό τους και υπερβαίνει τα 240 mg/dL, πρέπει να πάρουν την υπόλοιπη ινσουλίνη. Το δεύτερο πρωί, συνεχίζουν με τη συνηθισμένη δόση.

β. Ασθενείς που χρειάζονται δύο δόσεις ινσουλίνης (πρωί και βράδυ) ημερησίως:

Αυτοί οι ασθενείς λαμβάνουν τα 2/3 της συνηθισμένης πρωινής τους δόσης για το πρώτο πρωινό στον τόπο προορισμού τους. Το βράδυ, πρέπει να πάρουν τη συνηθισμένη βραδινή τους δόση και εάν το βράδυ, το σάκχαρό τους υπερβαίνει τα 240 mg/dL, τότε πρέπει να πάρουν και το υπόλοιπο της πρωινής δόσης ινσουλίνης. Την ημέρα που αρχίζει το ταξίδι τους, καθώς και τη δεύτερη μέρα, πρέπει να πάρουν κανονικά και την πρωινή και τη βραδινή τους δόση.

Ταξίδι προς δυσμάς (Ευρώπη, Βόρεια και Νότια Αμερική)

α. Ασθενείς που χρειάζονται μία δόση ινσουλίνης άπαξ ημερησίως:

Αυτοί οι ασθενείς πρέπει να πάρουν την συνηθισμένη δόση ινσουλίνης την ημέρα που αρχίζει το ταξίδι τους, καθώς η μέρα στον τόπο προορισμού τους διαρκεί περισσότερο. Αφού παρέλθουν 18 ώρες μετά τη λήψη της πρωινής τους δόσης, πρέπει να μετρήσουν το σάκχαρό τους και εφόσον υπερβαίνει τα 240 mg/dL να πάρουν ξανά το 1/3 της συνηθισμένης πρωινής τους δόσης. Μετά από αυτό το στάδιο πρέπει να παίρνουν κανονικά τη δόση ινσουλίνης τους ως συνήθως.

β. Ασθενείς που χρειάζονται δύο δόσεις ινσουλίνης (πρωί και βράδυ) ημερησίως:

Αυτοί οι ασθενείς δεν πρέπει να αλλάξουν την ώρα  που παίρνουν την ινσουλίνη τους. Αυτό σημαίνει ότι  πρέπει να πάρουν τη δεύτερη δόση ινσουλίνης 10 – 12 ώρες μετά την τελευταία ένεση ινσουλίνης στην πατρίδα τους. Μετά από 6 ώρες, αυτοί οι ασθενείς πρέπει να μετρήσουν το σάκχαρό τους και εφόσον υπερβαίνει τα 240 mg/dL να πάρουν ξανά το 1/3 της συνηθισμένης πρωινής τους δόσης.

Γενικά, οι ασθενείς, που βρίσκονται σε εντατικοποιημένο σχήμα ινσουλινοθεραπείας και χορηγείται γευματική ινσουλίνη ταχείας δράσης 3 ή περισσότερες φορές την ημέρα, πρέπει να τρώνε το γεύμα τους και να λαμβάνουν την ινσουλίνη προ ή μετά φαγητού. Είναι σαφές ότι ταξιδεύοντας προς ανατολάς, χάνεται ένα γεύμα, καθώς η μέρα διαρκεί λιγότερο. Αντίθετα, ταξιδεύοντας προς δυσμάς, προστίθεται ένα γεύμα, καθώς η μέρα διαρκεί περισσότερο και βεβαίως, η ινσουλίνη πρέπει να συνδυάζεται αναλόγως με τα γεύματα. Εφόσον χρησιμοποιείται ινσουλίνη μέσης ή βραδείας δράσης και δεδομένου ότι η επιπλέον δόση ενδέχεται να ρίξει το σάκχαρο, συνιστάται από μερικούς ιατρούς η αντικατάσταση αυτών των ινσουλινών με κρυσταλλική ινσουλίνη για το ταξίδι. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη φαρμακευτική τους αγωγή, συνιστάται σε όλα τα άτομα με διαβήτη να συμβουλεύονται το γιατρό τους.

Στους περισσότερους ασθενείς υπό θεραπεία με αντιδιαβητικά δισκία δεν έχει παρατηρηθεί κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα. Γενικά, εφόσον λαμβάνουν ινσουλίνη ή ινσουλινοεκκριτικά φάρμακα (σουλφονυρουρίες, μεγλιτινίδες) πρέπει να προσέχουν την πτώση των επιπέδων του σακχάρου τους.

Αδιαθεσία κατά τη διάρκεια του ταξιδιού

Εάν ένα άτομο με διαβήτη νιώσει έντονη αδιαθεσία – ζάλη – ναυτία κατά τη διάρκεια του ταξιδιού  ενδέχεται να  ανέβει το σάκχαρό του, λόγω των αντιρροπιστικών ορμονών του στρες που εκλύονται. Επομένως, είναι απαραίτητο, σε αυτήν την περίπτωση, να μετρήσουν το σάκχαρό αίματος. Εάν η αδιαθεσία διαρκέσει 1-2 ημέρες συνοδεία εμετού και διάρροιας, ίσως χρειαστεί να τροποποιήσουν τη φαρμακευτική αγωγή τους ή να πάρουν κάποιο επιπλέον φάρμακο. Σε αυτήν την περίπτωση, πρέπει να ελέγξουν για κετόνες και εφόσον το τεστ είναι θετικό πρέπει να επικοινωνήσουν αμέσως με το γιατρό τους. Κατά τη διάρκεια της αδιαθεσίας δεν πρέπει να διακόπτονται τα χάπια ή η ινσουλίνη.  Εάν δεν έχουν όρεξη να φάνε ή έχουν τάση για έμετο, μπορούν να δοκιμάσουν να φάνε υδαρείς τροφές, όπως σούπα, γάλα ή χυμό φρούτων για να μην πέσει το σάκχαρό και να πίνουν πολλά υγρά για να μην αφυδατωθούν.

Ταξίδι με το αυτοκίνητο

Η οδήγηση δεν απαγορεύεται στα άτομα με διαβήτη. Ωστόσο, εάν ο οδηγός σε ένα ταξίδι με αυτοκίνητο πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη πρέπει να προσέχει τα εξής για την ασφάλεια τη δική του αλλά και των υπολοίπων:

• Εάν λαμβάνουν ινσουλίνη, θα πρέπει να έχουν λάβει ένα γεύμα πριν οδηγήσουν και να μετράνε το σάκχαρό τους όσο το δυνατό συχνότερα (π.χ. ανά δίωρο).
• Θα πρέπει να έχουν πάντα μαζί τους στο αυτοκίνητο τροφές, όπως ζάχαρη, μπισκότα ή χυμούς φρούτων. Σε μεγάλα ταξίδια, θα πρέπει να σταματάνε κάθε 2 ώρες και λαμβάνουν ένα σνακ.
• Όταν έχουν συμπτώματα υπογλυκαιμίας θα πρέπει να σταματάνε και να τα αντιμετωπίζουν βάσει του γνωστού πρωτοκόλλου (κανόνας του 15). Προσοχή: Μετά την αποκατάσταση της ευγλυκαιμίας, πρέπει να φάνε κάποιο υδατανθρακούχο γεύμα βραδείας αποδέσμευσης, π.χ. ένα τοστ με ζαμπόν και τυρί ή 1 κρουασάν, για να αποτραπεί η επανεμφάνιση υπογλυκαιμίας τις προσεχείς ώρες
• Δεν θα πρέπει να καταναλώνουν αλκοόλ πριν και κατά τη διάρκεια της οδήγησης. Το αλκοόλ δεν διαταράσσει μόνο τη νοητική συγκέντρωση και την ταχύτητα αντίδρασης αλλά ρίχνει απότομα και τα επίπεδα του σακχάρου.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Burnett JC. Long‐and Short‐Haul Travel by Air: Issues for People with Diabetes on Insulin. J Travel Med. 2006;13:255-60.
2. Chandran M, Edelman S. Have insulin, will fly: Diabetes management during air travel and time zone adjustment strategies. Clinical Diabetes. 2003;21:82-5.
3. DAFNE Study Group. Training in flexible, intensive insulin management to enable dietary freedom in people with type 1 diabetes: dose adjustment for normal eating (DAFNE) randomized controlled trial. BMJ. 2002;325:746.
4. Dhatariya, K., et al. NHS Diabetes guideline for the perioperative management of the adult patient with diabetes. Diabetic Medicine. 2012;29:420-33.
5. Hill David R, et al. The practice of travel medicine: guidelines by the Infectious Diseases Society of America.” Clinical Infectious Diseases. 2006;43:1499-539.
6. Lumber T, Strainic P. Have insulin, will travel. Planning ahead will make traveling with insulin smooth sailing. Diabetes forecast. 2005;58:50-4.
7. Mayfield J, Reiber G, Sanders L, Janisse D, Pogach L. Preventive foot care in diabetes. Diabetes Care. 2004;27:S63-4.
8. Morteza I, Mahboobeh S H, Hossein P. Travel Guidance for People with Diabetes; A Narrative Review, Int J Travel Med Glob Health. 2015;3:143-147
9. Pinsker JE, Becker E, Mahnke CB, Ching M, Larson NS, Roy D. Extensive clinical experience: a simple guide to basal insulin adjustments for long-distance travel. J Diabetes Metab Disord. 2013;12:59.

Περαιτέρω υλικό για την εκδήλωση, μπορείτε να βρείτε στην περιοχή μελών της ΕΔΕ.