Category: Πληροφορίες για το κοινό

Ιωάννα Καρούζου¹, Χάρης Δημοσθενόπουλος¹

¹ Τμήμα Κλινικής Διατροφής, ΓΝΑ Λαϊκό

Η σωστή διατροφή αποτελεί βασικό πυλώνα στη διαχείριση του σακχαρώδη διαβήτη και προδιαβήτη. Για πολλά χρόνια, οι διατροφικές οδηγίες βασίζονταν σε γενικούς κανόνες, με την προσέγγιση «μία δίαιτα για όλους». Ωστόσο, σήμερα γνωρίζουμε ότι ο κάθε οργανισμός αντιδρά διαφορετικά στα τρόφιμα και ότι μια ενιαία προσέγγιση δεν είναι πάντα η πιο αποτελεσματική. Η εξατομικευμένη ή προσωποποιημένη διατροφή αναδεικνύεται ως μια πολλά υποσχόμενη προσέγγιση για τη βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου και της συνολικής υγείας των ατόμων με διαβήτη.

Στο πλαίσιο της εξατομικευμένης διατροφής, υπάρχουν πολλά διαφορετικά διατροφικά μοντέλα, όπως η Μεσογειακή διατροφή, η χορτοφαγική ή άλλες εναλλακτικές προσεγγίσεις. Κανένα από αυτά δεν είναι κατάλληλο για όλους, καθώς διαφορετικοί άνθρωποι έχουν διαφορετικές ανάγκες, προτιμήσεις και μεταβολικές αποκρίσεις. Ακόμα και στον σακχαρώδη διαβήτη, η επιλογή του κατάλληλου διατροφικού μοντέλου γίνεται με βάση το άτομο και όχι με βάση έναν γενικό κανόνα.

Άτομα με διαβήτη έχουν διαφορετικές μεταβολικές ανάγκες, διαφορετική ανταπόκριση στους υδατάνθρακες και διαφορετικούς θεραπευτικούς στόχους. Για τον λόγο αυτό, η σύγχρονη διατροφική προσέγγιση απομακρύνεται από τα αυστηρά, προκαθορισμένα ποσοστά μακροθρεπτικών συστατικών (όπως υδατάνθρακες 50%, πρωτεΐνη 20% και λίπος 30%) και εστιάζει στην προσαρμογή της σύστασης της διατροφής στο κάθε άτομο ξεχωριστά, με στόχο τον καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο και τη συνολική μεταβολική υγεία.

Η εξατομίκευση αφορά και την κατανομή των γευμάτων μέσα στην ημέρα. Το χρονικό μοτίβο της διατροφής μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με την καθημερινότητα, την εργασία, τη φυσική δραστηριότητα, τον ύπνο και τη φαρμακευτική αγωγή του ατόμου με διαβήτη. Δεν υπάρχει ένας «χρυσός κανόνας» για τον αριθμό ή τις ώρες των γευμάτων· αντίθετα, τα γεύματα προσαρμόζονται έτσι ώστε να εξυπηρετούν τον ασθενή και να συμβάλλουν στη σταθερότερη ρύθμιση της γλυκόζης. Έτσι, γίνεται πιο εύκολο να τηρηθεί μακροπρόθεσμα και να ενσωματωθεί στην καθημερινότητα.

Η προσέγγιση αυτή βασίζεται στην προσαρμογή των διατροφικών επιλογών στις ανάγκες κάθε ατόμου. Παράγοντες όπως η γενετική, το μικροβίωμα, και ο τρόπος ζωής επηρεάζουν τη γλυκαιμική απόκριση, με αποτέλεσμα το ίδιο τρόφιμο να δρα διαφορετικά σε κάθε άτομο.

Τα γονίδια επηρεάζουν τον μεταβολισμό των υδατανθράκων και των λιπαρών, ενώ η σύνθεση των εντερικών βακτηρίων διαφέρει ανά άτομο και επηρεάζεται από τη διατροφή, τον τρόπο ζωής και τη φαρμακευτική αγωγή του ατόμου. Ορισμένα τρόφιμα ευνοούν την ανάπτυξη βακτηρίων που βοηθούν στον καλύτερο έλεγχο του σακχάρου και στη μείωση της φλεγμονής, ενώ άλλα μπορεί να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα. Έτσι, ένα τρόφιμο που θεωρείται «υγιεινό» γενικά, μπορεί σε κάποιο άτομο να προκαλεί μεγαλύτερη αύξηση του σακχάρου ή δυσπεπτικά συμπτώματα, ακριβώς επειδή το μικροβίωμά του το επεξεργάζεται διαφορετικά. Συνεπώς, δύο άνθρωποι που τρώνε το ίδιο γεύμα μπορεί να έχουν διαφορετικά επίπεδα σακχάρου μετά. Η εξατομικευμένη διατροφή βοηθά στην επιλογή τροφών που ταιριάζουν καλύτερα στο μικροβίωμα και στις ανάγκες του κάθε ατόμου, ενισχύοντας τη μεταβολική ισορροπία και τη λειτουργία του εντέρου.

Συμπερασματικά, η εξατομικευμένη ή προσωποποιημένη διατροφή αποτελεί μια σύγχρονη και ανθρωποκεντρική προσέγγιση στη φροντίδα του διαβήτη. Με σωστή ενημέρωση και υποστήριξη, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου και της ποιότητας ζωής των ατόμων με διαβήτη.

Βιβλιογραφία

1. Gkouskou K, Lazou E, Skoufas E, Eliopoulos AG. Genetically Guided Mediterranean Diet for the Personalized Nutritional Management of Type 2 Diabetes Mellitus. Nutrients. 2021 Jan 25;13(2):355.
2. Munawaroh EF, Herawati DMD, Megawati G, Wijayakesuma A, Apriani L, Sofiatin Y, Dani D. Effectiveness of Personalized Nutrition on Management Diabetes Mellitus Type 2 and Prediabetes in Adults: A Systematic Review. Diabetes Metab Syndr Obes. 2025 Aug 9;18:2783-2796.

Ιωάννης Βυτιάδης¹, Ιωάννα Καρούζου¹

Επιμέλεια: Χάρης Δημοσθενόπουλος¹

¹ Τμήμα Κλινικής Διατροφής, ΓΝΑ Λαϊκό

Οι γιορτές των Χριστουγέννων φέρνουν περισσότερα γεύματα, κοινωνικές συναντήσεις και γλυκούς πειρασμούς. Για άτομα με διαβήτη, αυτές οι αλλαγές μπορεί να επηρεάσουν τον γλυκαιμικό έλεγχο, γι’ αυτό η προσεκτική διατροφή είναι απαραίτητη.

Τα συνεχόμενα γλυκά των γιορτών

Τα γιορτινά γλυκά εμφανίζονται σε κάθε σπίτι ή κοινωνική επίσκεψη, γεγονός που διευκολύνει την υπερκατανάλωση. Μελομακάρονα, κουραμπιέδες και βασιλόπιτα είναι πλούσια σε υδατάνθρακες και ανεβάζουν γρήγορα τη γλυκόζη. Η λύση δεν είναι η πλήρης αποφυγή, αλλά οι μικρές μερίδες, κατά προτίμηση σε συνδυασμό με γεύμα ώστε να μειώνεται ο ρυθμός απορρόφησης των υδατανθράκων.

Το “λίγο απ’ όλα” στα γιορτινά τραπέζια

Τα εορταστικά τραπέζια περιλαμβάνουν συχνά πολλά διαφορετικά αμυλούχα τρόφιμα πατάτες, πίτες, ψωμί. Ένας πρακτικός κανόνας είναι: μισό πιάτο σαλάτα, ένα τέταρτο άπαχη πρωτεΐνη και ένα τέταρτο ένα αμυλούχο τρόφιμο της επιλογής σας. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αποφεύγετε να κάθεστε στο γιορτινό τραπέζι τελείως νηστικοί.

Τα “κρυμμένα” σάκχαρα σε ποτά και ροφήματα

Γιορτινά ποτά όπως λικέρ, ζεστό κρασί και αρωματικοί καφέδες περιέχουν συχνά πολύ ζάχαρη. Καλύτερες επιλογές είναι τα αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη ή το απλό ή ανθρακούχο νερό. Στην κατανάλωση αλκοόλ βοηθά η μέτρια ποσότητα και πάντα μαζί με φαγητό. Η Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία συνιστά τον περιορισμό της πρόσληψης αλκοόλ στο ένα ποτό για τις γυναίκες και στα δύο ποτά για τους άνδρες.

Η καθιστική ζωή των ημερών

Κατά τις γιορτές μειώνεται η κίνηση και αυτό επηρεάζει την ινσουλινοευαισθησία και τον γλυκαιμικό έλεγχο. Μικρές βόλτες μετά τα γεύματα, περπάτημα στη γειτονιά ή λίγη ήπια άσκηση στο σπίτι μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά.

Η παράλειψη μετρήσεων και αγωγής

Η παράλειψη δόσεων ή η μειωμένη παρακολούθηση της γλυκόζης κατά τη διάρκεια των γιορτών συχνά οδηγεί σε απρόβλεπτες τιμές. Η διατήρηση όσο το δυνατόν πιο σταθερού προγράμματος και η προετοιμασία πριν από εξόδους ή ταξίδια αποτελούν σημαντικούς συμμάχους.

Η συναισθηματική κατανάλωση τροφής

Τα έντονα συναισθήματα των γιορτών οδηγούν συχνά σε υπερφαγία. Η αναγνώριση των συναισθημάτων και η επιλογή άλλων τρόπων χαλάρωσης όπως μια βόλτα, μια ευχάριστη δραστηριότητα ή η επαφή με αγαπημένα πρόσωπα βοηθούν στη διατήρηση ισορροπίας.

Το “θα το διορθώσω μετά”

Η νοοτροπία της υπερβολής με την προσδοκία ότι μια «διόρθωση» αργότερα θα λύσει το πρόβλημα συχνά οδηγεί σε ασταθείς τιμές γλυκόζης. Οι μικρές, σταθερές, ισορροπημένες επιλογές είναι πιο αποτελεσματικές από τις απότομες διορθωτικές κινήσεις.

Η ενημέρωση και η αυτοφροντίδα αποτελούν το καλύτερο δώρο που μπορούμε να προσφέρουμε στον εαυτό μας.

Καλές γιορτές με υγεία, ευτυχία και ενσυνείδητη κατανάλωση!

ΠΗΓΕΣ:

1. Sebastian-Valles, F., Arranz Martin, J. A., et al (2024). Effect of Christmas Holidays on Type 1 Diabetes Mellitus in Users of Glucose Flash Systems. Endocrine practice : official journal of the American College of Endocrinology and the American Association of Clinical Endocrinologists, 30(4), 372–379.
2. Belsare, P., Lu, B., Bartolome, A., & Prioleau, T. (2022). Investigating Temporal Patterns of Glycemic Control around Holidays. Annual International Conference of the IEEE Engineering in Medicine and Biology Society. IEEE Engineering in Medicine and Biology Society. Annual International Conference, 2022, 1074–1077.
3. Davies, M. J., D’Alessio, D. A., Fradkin, J., et al (2018). Management of Hyperglycemia in Type 2 Diabetes, 2018. A Consensus Report by the American Diabetes Association (ADA) and the European Association for the Study of Diabetes (EASD). Diabetes care, 41(12), 2669–2701.

Γεωργία Δόσχορη¹, Ιωάννης Ψυχογυιός¹

Επιμέλεια: Χάρης Δημοσθενόπουλος¹

¹ Τμήμα Κλινικής Διατροφής, ΓΝΑ Λαϊκό

Τις περιόδους που μας ταλαιπωρεί μία ίωση, είναι καλή ιδέα να δίνουμε στο σώμα μας λίγη επιπλέον φροντίδα. Για τα άτομα με διαβήτη, οι μέρες της ασθένειας μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολες, επειδή οι αλλαγές που προκαλεί η ίωση στον οργανισμό μπορούν εύκολα να επηρεάσουν τα επίπεδα σακχάρου. Γι’ αυτό, ένα σωστό πρόγραμμα διατροφής αυτές τις μέρες είναι από τους πιο σημαντικούς τρόπους για να περάσει η ίωση χωρίς επιπλέον άγχος.

Σε πολλές περιπτώσεις, ακόμη κι όταν νιώθουμε αδιάθετοι, η κατανάλωση μικρότερων γευμάτων πιο συχνά μέσα στην ημέρα βοηθά να αποφεύγονται οι μεγάλες διακυμάνσεις στο σάκχαρο. Παράλληλα, εκτός από τα συχνά μικρά γεύματα, είναι ζωτικής σημασίας να παραμένουμε καλά ενυδατωμένοι. Κατά τη διάρκεια πυρετού, καταρροής ή διάρροιας, το σώμα χάνει υγρά πολύ γρήγορα και η απώλεια υγρών μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερα επίπεδα σακχάρου. Για σωστή ενυδάτωση μπορούμε να επιλέξουμε νερό, αφεψήματα χωρίς ζάχαρη ή ζεστούς ζωμούς και σούπες με βάση λαχανικά και άπαχες πρωτεΐνες.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της ίωσης, η επιλογή μαλακών, εύπεπτων τροφών (όπως βραστή πατάτα, ρύζι, μπανάνες, γιαούρτι χωρίς ζάχαρη ή μια σούπα λαχανικών) είναι η πιο κατάλληλη. Καλό είναι να αποφεύγουμε τα γλυκά, τα ζαχαρούχα ροφήματα, τους χυμούς και τα έτοιμα σνακ, που μπορούν να προκαλέσουν απότομη άνοδο του σακχάρου. Η προσθήκη κάποιας πηγής πρωτεΐνης, όπως κοτόπουλο, ψάρι ή αυγό, βοηθά στη στήριξη του ανοσοποιητικού και στη διατήρηση της ενέργειας.

Είναι συνηθισμένο το σάκχαρο να παρουσιάζει απρόβλεπτη συμπεριφορά κατά τη διάρκεια μιας ίωσης. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να το παρακολουθούμε συχνότερα από το συνηθισμένο, ώστε να διαπιστώσουμε εγκαίρως αν ανεβαίνει πολύ ή αν πέφτει υπερβολικά. Με λίγη προσοχή, υπομονή και τις σωστές επιλογές, η ανάρρωση μπορεί να γίνει πιο ομαλή και ήρεμη.

Κάποια συμπληρώματα, επίσης, μπορούν να βοηθήσουν, όπως η βιταμίνη C, η βιταμίνη D και ο ψευδάργυρος, που προσφέρουν μια μικρή επιπλέον στήριξη στο ανοσοποιητικό όσο αναρρώνει ο οργανισμός, ενισχύουν την άμυνά του, μειώνουν την κόπωση και υποστηρίζουν τη γρηγορότερη ανάρρωση στις ημέρες της ίωσης. Φυσικά, τα συμπληρώματα δεν αντικαθιστούν τη σωστή διατροφή, αλλά μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά όταν χρησιμοποιούνται με μέτρο.

Φροντίζοντας τη διατροφή και την ενυδάτωσή μας, βοηθούμε τον οργανισμό μας να ανακτήσει τις δυνάμεις του πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη ασφάλεια.

ΠΗΓΕΣ:

1. American Diabetes Association (ADA) – Sick Day Guidelines for People with Diabetes.
2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Managing Illness in People with Diabetes.
3. NHS UK – Diabetes: How to Manage When You Are Unwell.

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Τη Δευτέρα 8/9/2025 στις 16:00 πραγματοποιείται το webinar της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας στο πλαίσιο των μετεκπαιδευτικών της μαθημάτων μέσω διαδικτύου.

ΘΕΜΑ: 
Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Σχολικών Νοσηλευτών – “Διαχείριση Σακχαρώδους Διαβήτη”

ΠΡΟΕΔΡΕΙΟ / ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ:

• Κ. Μακρυλάκης, Καθηγητής Παθολογίας-Μεταβολικών Νοσημάτων Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Α’ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Λαϊκό».
• Κ. Καραβανάκη, Καθηγήτρια Παιδιατρικής και Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας, Β’ Παιδιατρική Κλινική, Ιατρική Σχολή Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Υπεύθυνη της Μονάδας Διαβήτη και Μεταβολισμού, Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού».

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ:

(Δείτε το Πρόγραμμα εδώ σε PDF)

• 16.00-16.15 Εισαγωγή στον Σακχαρώδη Διαβήτη
  Σταύρος Λιάτης
  • Ορισμός Σακχαρώδους Διαβήτη (ΣΔ)
  • Τύποι Διαβήτη (τύπου 1, τύπου 2, άλλοι)
  • Συμπτώματα και ενδείξεις
  • Διαγνωστικά κριτήρια
• 16.15-16.45 Αυτοέλεγχος και Παρακολούθηση Γλυκόζης
  Αθανασία Παπαζαφειροπούλου, Αναστάσιος Καϊσίδης
  • Μετρητές σακχάρου: Χρήση, συχνότητα, αξιολόγηση αποτελεσμάτων
  • Συνεχής καταγραφή γλυκόζης (CGM): Πλεονεκτήματα, τρόπος
  λειτουργίας
  • Εκπαίδευση στην ανάγνωση και κατανόηση τάσεων
• 16.45-17.25 Ινσουλινοθεραπεία
  Αθανασία Χατζόγλου, Μαρία Χατζηψάλτη
  • Τεχνική Ινσουλινοθεραπείας και τοποθέτησης αντλιών
  • Πολλαπλές ενέσεις (MDI) και smart pens
  • Αντλία ινσουλίνης (CSII): Βασικές αρχές και πρακτική
  • Δόσεις γευματικής ινσουλίνης και σνακ
  • Διορθωτικές δόσεις και διαχείριση αυξομειώσεων
  • Διαχείριση δερματικών προβλημάτων
• 17.25-17.45 Διαχείριση Εκτάκτων Υπεργλυκαιμικών Καταστάσεων
  Αθανάσιος Χριστοφορίδης
  • Υπεργλυκαιμία: Συμπτώματα, αίτια, διαχείριση
  • Διαβητική Κετοξέωση (ΔΚΟ): Αναγνώριση, πρόληψη, επείγοντα βήματα
• 17.45-18.05 Υπογλυκαιμία: Αναγνώριση & Αντιμετώπιση
  Πέτρος Θωμάκος
  • Συμπτώματα και διαφορική διάγνωση
  • Κύρια αίτια
  • Άμεση αντιμετώπιση στο σχολείο
  • Χρήση γλυκαγόνης: Ενέσιμη και ρινική μορφή
• 18.05-18.20 Ευαισθητοποίηση & Εκπαίδευση Σχολικού Προσωπικού
  Σμαραγδή Μπουλαζέρη-Τσέλα
  • Ενημέρωση προσωπικού: Εκπαιδευτικοί
  • Πρακτικές οδηγίες συμπεριφοράς και υποστήριξης
  • Ολοήμερη Φύλαξη
• 18.20-18.50 Διατροφή στο Σχολείο
  Κωνσταντίνα Λοΐζου
  • Ανάλυση ετικετών τροφίμων
  • Επιλογές από κυλικείο
  • Σχολικές εορτές
  • Προτάσεις για ισορροπημένα γεύματα
• 18.50-19.05 Άσκηση και Σχολικές Δραστηριότητες
  Ανδριανή Βαζαίου
  • Σωματική άσκηση: Προετοιμασία και πρόληψη υπογλυκαιμίας
  • Εκδρομές: ασφαλής συμμετοχή, προγραμματισμός
• 19.05-19.25 Ψυχοκοινωνικές Προσεγγίσεις & Στίγμα
  Ιωάννα Γιαννοπούλου
  • Αντιμετώπιση ψυχοσυναισθηματικών προκλήσεων
  • Μειωμένη συμμόρφωση – αίτια & υποστήριξη
  • Στίγμα διαβήτη: Πρόληψη και διαχείριση σε σχολικό πλαίσιο
• 19.25-19.40 Ειδικές Καταστάσεις & Ιδιαιτερότητες Διαχείρισης
  Ιωάννης Βασιλάκης
  • Προσαρμογές σε εξετάσεις, αξιολογήσεις
  • Διαχείριση ασυνήθιστων συνθηκών (καύσωνες, διακοπές ρεύματος κ.λπ.)
• 19.40-20.00 Σχολικό Φαρμακείο, Κιτ Μαθητή και κείμενη νομοθεσία (20’)
  Σοφία Πολίτη
  • Περιεχόμενο σχολικού κιτ πρώτων βοηθειών
  • Εξοπλισμός για παιδιά με ΣΔ
  • Διαδικασίες αποθήκευσης και εύκολης πρόσβασης
  • Κείμενη νομοθεσία για τους σχολικούς νοσηλευτές

Σύνδεσμος on-demand βιντεοσκοπημένου στο webinar: https://youtu.be/py_ZhoI-5dc

Προσβλέποντας πάντα στην πολύτιμη ενεργό συμμετοχή σας.

Ο Πρόεδρος της Ε.Δ.Ε.
Κ. Μακρυλάκης

Ο Γεν. Γραμματέας της Ε.Δ.Ε.
Σ. Λιάτης

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Τη Δευτέρα 8/9/2025 στις 16:00 πραγματοποιείται το webinar της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας στο πλαίσιο των μετεκπαιδευτικών της μαθημάτων μέσω διαδικτύου.

ΘΕΜΑ: 
Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Σχολικών Νοσηλευτών – “Διαχείριση Σακχαρώδους Διαβήτη”

ΠΡΟΕΔΡΕΙΟ / ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ:

• Κ. Μακρυλάκης, Καθηγητής Παθολογίας-Μεταβολικών Νοσημάτων Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Α’ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Λαϊκό».
• Κ. Καραβανάκη, Καθηγήτρια Παιδιατρικής και Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας, Β’ Παιδιατρική Κλινική, Ιατρική Σχολή Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Υπεύθυνη της Μονάδας Διαβήτη και Μεταβολισμού, Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού».

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ:

(Δείτε το Πρόγραμμα εδώ σε PDF)

• 16.00-16.15 Εισαγωγή στον Σακχαρώδη Διαβήτη
  Σταύρος Λιάτης
  • Ορισμός Σακχαρώδους Διαβήτη (ΣΔ)
  • Τύποι Διαβήτη (τύπου 1, τύπου 2, άλλοι)
  • Συμπτώματα και ενδείξεις
  • Διαγνωστικά κριτήρια
• 16.15-16.45 Αυτοέλεγχος και Παρακολούθηση Γλυκόζης
  Αθανασία Παπαζαφειροπούλου, Αναστάσιος Καϊσίδης
  • Μετρητές σακχάρου: Χρήση, συχνότητα, αξιολόγηση αποτελεσμάτων
  • Συνεχής καταγραφή γλυκόζης (CGM): Πλεονεκτήματα, τρόπος
  λειτουργίας
  • Εκπαίδευση στην ανάγνωση και κατανόηση τάσεων
• 16.45-17.25 Ινσουλινοθεραπεία
  Αθανασία Χατζόγλου, Μαρία Χατζηψάλτη
  • Τεχνική Ινσουλινοθεραπείας και τοποθέτησης αντλιών
  • Πολλαπλές ενέσεις (MDI) και smart pens
  • Αντλία ινσουλίνης (CSII): Βασικές αρχές και πρακτική
  • Δόσεις γευματικής ινσουλίνης και σνακ
  • Διορθωτικές δόσεις και διαχείριση αυξομειώσεων
  • Διαχείριση δερματικών προβλημάτων
• 17.25-17.45 Διαχείριση Εκτάκτων Υπεργλυκαιμικών Καταστάσεων
  Αθανάσιος Χριστοφορίδης
  • Υπεργλυκαιμία: Συμπτώματα, αίτια, διαχείριση
  • Διαβητική Κετοξέωση (ΔΚΟ): Αναγνώριση, πρόληψη, επείγοντα βήματα
• 17.45-18.05 Υπογλυκαιμία: Αναγνώριση & Αντιμετώπιση
  Πέτρος Θωμάκος
  • Συμπτώματα και διαφορική διάγνωση
  • Κύρια αίτια
  • Άμεση αντιμετώπιση στο σχολείο
  • Χρήση γλυκαγόνης: Ενέσιμη και ρινική μορφή
• 18.05-18.20 Ευαισθητοποίηση & Εκπαίδευση Σχολικού Προσωπικού
  Σμαραγδή Μπουλαζέρη-Τσέλα
  • Ενημέρωση προσωπικού: Εκπαιδευτικοί
  • Πρακτικές οδηγίες συμπεριφοράς και υποστήριξης
  • Ολοήμερη Φύλαξη
• 18.20-18.50 Διατροφή στο Σχολείο
  Κωνσταντίνα Λοΐζου
  • Ανάλυση ετικετών τροφίμων
  • Επιλογές από κυλικείο
  • Σχολικές εορτές
  • Προτάσεις για ισορροπημένα γεύματα
• 18.50-19.05 Άσκηση και Σχολικές Δραστηριότητες
  Ανδριανή Βαζαίου
  • Σωματική άσκηση: Προετοιμασία και πρόληψη υπογλυκαιμίας
  • Εκδρομές: ασφαλής συμμετοχή, προγραμματισμός
• 19.05-19.25 Ψυχοκοινωνικές Προσεγγίσεις & Στίγμα
  Ιωάννα Γιαννοπούλου
  • Αντιμετώπιση ψυχοσυναισθηματικών προκλήσεων
  • Μειωμένη συμμόρφωση – αίτια & υποστήριξη
  • Στίγμα διαβήτη: Πρόληψη και διαχείριση σε σχολικό πλαίσιο
• 19.25-19.40 Ειδικές Καταστάσεις & Ιδιαιτερότητες Διαχείρισης
  Ιωάννης Βασιλάκης
  • Προσαρμογές σε εξετάσεις, αξιολογήσεις
  • Διαχείριση ασυνήθιστων συνθηκών (καύσωνες, διακοπές ρεύματος κ.λπ.)
• 19.40-20.00 Σχολικό Φαρμακείο, Κιτ Μαθητή και κείμενη νομοθεσία (20’)
  Σοφία Πολίτη
  • Περιεχόμενο σχολικού κιτ πρώτων βοηθειών
  • Εξοπλισμός για παιδιά με ΣΔ
  • Διαδικασίες αποθήκευσης και εύκολης πρόσβασης
  • Κείμενη νομοθεσία για τους σχολικούς νοσηλευτές

Σύνδεσμος προεγγραφής στο webinar:

https://us06web.zoom.us/webinar/register/WN_6VISbaoiQzqKx9iUI41l9Q

Προσβλέποντας πάντα στην πολύτιμη ενεργό συμμετοχή σας.

Ο Πρόεδρος της Ε.Δ.Ε.
Κ. Μακρυλάκης

Ο Γεν. Γραμματέας της Ε.Δ.Ε.
Σ. Λιάτης

Οι διακοπές για τους περισσοτέρους αποτελούν τρόπο ξεκούρασης και χαλάρωσης από τη ρουτίνα της καθημερινότητας. Είναι πολύ σημαντικό λοιπόν, όσοι πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη να μπορούν να οργανώσουν τα ταξίδια τους χωρίς να φοβούνται για την εμφάνιση επιπλοκών, όπως είναι οι υπο- και υπεργλυκαιμίες. Παρακάτω παρατίθενται ορισμένα βασικά σημεία στα οποία χρειάζεται να δίνεται προσοχή με στόχο τον βέλτιστο σχεδιασμό ενός ταξιδιού. Αναλυτικά, τα σημεία αυτά είναι τα εξής:

1. Συχνός αυτοέλεγχος των τιμών σακχάρου. Με βάση κυρίως τη θερμοκρασία του τόπου ταξιδιού, τη δραστηριότητα (περπάτημα, κολύμπι, χορός κ.α.) του ατόμου, τη διατροφή του, καθώς και την κατάσταση ενυδάτωσης μπορεί να προκύψουν μεταβολές στα επίπεδα σακχάρου δυσχεραίνοντας τη ρύθμισή τους. Για παράδειγμα, σε άτομα που λαμβάνουν ινσουλίνη, η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να επιταχύνει σημαντικά την απορρόφησή της από το σημείο της ένεσης, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης υπογλυκαιμίας. Ο κίνδυνος αυτός εντείνεται επίσης και στην περίπτωση που το άτομο ασκείται για αρκετό χρονικό διάστημα. Καθώς, λοιπόν πολλές από τις συνθήκες της καθημερινότητας μεταβάλλονται, κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού συστήνεται τα άτομα με διαβήτη να παρακολουθούν τακτικά τα επίπεδα σακχάρου τους.
2. Εξασφάλιση επάρκειας φαρμακευτικής αγωγής και αναλώσιμων με βάση τη διάρκεια των διακοπών και σωστή αποθήκευσή τους. Το άτομο είναι σημαντικό να υπολογίζει τις ημέρες των διακοπών και να εξοπλίζεται, αναλόγως των αναγκών του καθενός, με την απαραίτητη φαρμακευτική αγωγή, ινσουλίνη ή αντιδιαβητικά δισκία, καθώς και τα απαραίτητα αναλώσιμα, όπως είναι σύριγγες, βελόνες ινσουλίνης, αισθητήρες γλυκόζης, συσκευή και ταινίες μέτρησης σακχάρου και ταινίες κετονών κ.ο.κ., καθώς και την ένεση γλυκαγόνης. Άτομα τα οποία χρησιμοποιούν αντλία συνεχούς έγχυσης ινσουλίνης πρέπει να έχουν μαζί τους ινσουλίνη βραδείας δράσεως καθώς και ινσουλίνη ταχείας δράσης, μαζί με τα απαραίτητα αναλώσιμα, για περίπτωση δυσλειτουργίας της αντλίας. Καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού όλα τα φάρμακα και τα αναλώσιμα θα πρέπει να προφυλάσσονται από ακραίες θερμοκρασίες, χωρίς να εκτίθενται στον ήλιο ή να μένουν μέσα στο αυτοκίνητο. Σε περίπτωση που το άτομο ταξιδεύει με αεροπλάνο δεν θα πρέπει να τοποθετεί τίποτα από τα παραπάνω στον χώρο των αποσκευών.
3. Επαρκής αντηλιακή προστασία και φροντίδα των κάτω άκρων για αποφυγή τυχόν επιπλοκών. Κατά τις καλοκαιρινές διακοπές, όπως και για τον γενικό πληθυσμό, έτσι και για τα άτομα με διαβήτη συστήνεται αποφυγή έκθεσης στον ήλιο τις ώρες μεταξύ 12:00-16.00. Επίσης, είναι πολύ σημαντικό να εφοδιάζονται με αντηλιακό που διαθέτει υψηλό δείκτη προστασίας, καπέλο και γυαλιά ηλίου, και να φορούν ελαφρά ρούχα και άνετα παπούτσια. Ιδιαίτερα τα άτομα με διαβητική νευροπάθεια, θα πρέπει να ελέγχουν καθημερινά τα κάτω άκρα, για τυχόν τραυματισμούς, εκδορές ή εγκαύματα, λόγω της μειωμένης αισθητικότητας που διαθέτουν, ενώ δεν θα πρέπει να περπατούν ποτέ με γυμνά πόδια, ειδικά στην καυτή άμμο.
4. Επαρκής πρόσληψη υγρών. Η ενυδάτωση αποτελεί σημαντική συνιστώσα για την καλή λειτουργία του οργανισμού όλων, αλλά ειδικά των ατόμων με διαβήτη, διότι οι υψηλές τιμές σακχάρου συμβάλλουν στην εμφάνιση αφυδάτωσης. Συστήνεται, λοιπόν τακτική κατανάλωση νερού ή υγρών χωρίς ζάχαρη, καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Προσοχή στους φρέσκους ή συσκευασμένους χυμούς φρούτων, καθώς περιέχουν σημαντική ποσότητα υδατανθράκων (½ ποτήρι χυμός (120ml) = 15γρ υδατανθράκων).
5. Διατήρηση ενός υγιεινού και ισορροπημένου προγράμματος διατροφής. Καλό θα ήταν τα άτομα με διαβήτη να διατηρήσουν κατά το δυνατόν τη ρουτίνα της διατροφή τους, εστιάζοντας στο μέγεθος των μερίδων, την ποσότητα των υδατανθράκων, καθώς και την ποιότητα των τροφίμων που επιλέγουν να καταναλώσουν. Συστήνεται να προτιμώνται μικρά και συχνά γεύματα που θα περιλαμβάνουν μια άπαχη πηγή πρωτεΐνης, όπως κρέας, κοτόπουλο, ψάρια ψητά ή κάποιο γαλακτοκομικό προϊόν χαμηλό σε λιπαρά, μια πηγή υδατάνθρακα, όπως φρυγανιές ή ψωμί ολικής άλεσης, ρύζι καστανό, κινόα ή πλιγούρι, καθώς και λαχανικά εποχής.
6. Αποφυγή παράλειψης γευμάτων και σνακ. Στις διακοπές βέβαια, αυτό δεν είναι πάντα εύκολο, και για αυτό καλό είναι οι ασθενείς με διαβήτη να εφοδιάζονται εκ των προτέρων με κάποια απαραίτητα σνακ. Το ψυγειάκι λοιπόν για τα ταξίδια τους μπορεί να περιλαμβάνει κράκερ ολικής άλεσης με τυρί κίτρινο χαμηλών λιπαρών ή φρούτα εποχής με ξηρούς καρπούς. Για την άμεση αντιμετώπιση των υπογλυκαιμιών καλό είναι να διαθέτουν μαζί τους και υδατάνθρακες ταχείας απορρόφησης, όπως χυμούς φρούτων, ή και τις ταμπλέτες γλυκόζης.
7. Προσοχή στους χυμούς, τα αναψυκτικά, και το αλκοόλ. Όπως αναφέρθηκε ήδη, οι χυμοί περιέχουν υδατάνθρακες που μπορεί να αυξήσουν απότομα τα επίπεδα σακχάρου, και για αυτό πρέπει η κατανάλωσή τους να γίνεται με προσοχή μέσα στη μέρα. Το ίδιο ισχύει και για αναψυκτικά ή ροφήματα που περιέχουν ζάχαρη. Από την άλλη, τα αναψυκτικά τύπου light ή zero δεν επηρεάζουν το σάκχαρο του αίματος, επομένως μπορούν να καταναλώνονται χωρίς φόβο. Ωστόσο, προτείνεται η κατανάλωσή τους να γίνεται με μέτρο καθώς, συνολικά δεν αποτελούν μια υγιεινή επιλογή. Τέλος, είναι πολύ σημαντικό να αποφεύγεται η κατανάλωση αλκοόλ, καθώς εντείνει τον κίνδυνο εμφάνισης υπογλυκαιμιών. Συστήνεται, εάν πρόκειται να καταναλωθεί αλκοόλ, αυτό να είναι σε μικρή ποσότητα και πάντοτε μετά από γεύμα.

Πριν από οποιοδήποτε ταξίδι και ειδικά αν υπάρχει σημαντική διαφορά ώρας με τον προορισμό, θα πρέπει οι ασθενείς με διαβήτη να συμβουλεύονται τον θεράποντα ιατρό για την κατάλληλη τροποποίηση της αγωγής, και να ενημερώνονται σχετικά με το που βρίσκεται το πλησιέστερο νοσοκομείο στον τόπο που ταξιδεύουν.

Συμπερασματικά, τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη μπορούν να ταξιδέψουν με ασφάλεια και άνεση, εφόσον προγραμματίσουν επαρκώς το ταξίδι τους. Η προετοιμασία, η προσοχή στην αγωγή και η φροντίδα της υγείας είναι σημεία κλειδιά για να απολαύσουν τις διακοπές χωρίς δυσάρεστα γεγονότα.

Βιβλιογραφία

1. Balan AD, Guide CE. travelling. 2015
2. Is WHY, Leaflet T, You FOR. DIABETES. (November 2021)

Τζέλλα Κατερίνα
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος
Μεταπτυχιακή φοιτήτρια προγράμματος «Σακχαρώδης Διαβήτης και Παχυσαρκία»

Αγαπητά μέλη της ΕΔΕ,

Η Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία (ΕΔΕ), από την ίδρυσή της το 1975, ενθαρρύνει την επιστημονική έρευνα και μελέτη του Σακχαρώδους Διαβήτη, των επιπλοκών και συννοσηροτήτων του και προάγει τη συνεχιζόμενη επιστημονική κατάρτιση των νέων επιστημόνων στις επιστημονικές εξελίξεις, με απώτερο σκοπό τη βελτίωση της φροντίδας υγείας των ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη.

Η ΕΔΕ είναι στην ευχάριστη θέση να σας ενημερώσει ότι έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα και το Facebook το εκπαιδευτικό διαδικτυακό Πρόγραμμα «Καρδιο-νεφρο-μεταβολικές καταστάσεις υγείας στον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2», με θέμα τις αλληλένδετες καρδιο-νεφρο-μεταβολικές συννοσηρότητες. Ως ΕΔΕ, εκφράζουμε τον ενθουσιασμό μας που η πρωτοβουλία μας αυτή τυγχάνει ευρύτατης αποδοχής. Ευελπιστούμε ότι η προσπάθειά μας θα αποτελέσει κίνητρο για όλους τους επαγγελματίες υγείας με ενδιαφέρον στον Διαβήτη να αναζητούν και να επιστρατεύουν διαρκώς όλα τα σύγχρονα μέσα επιμόρφωσης, παρακολουθώντας τις συνεχείς επιστημονικές εξελίξεις στον Διαβήτη.

Στο ανωτέρω πλαίσιο, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΔΕ ευχαριστεί από καρδιάς όλους εσάς που αγκαλιάσατε από την πρώτη στιγμή το εκπαιδευτικό αυτό γεγονός, παρακολουθώντας τα εκπαιδευτικά βίντεο και εξαίροντας την προσπάθειά μας με ευμενή σχόλια.

Επιπλέον, το Διοικητικό Συμβούλιο ευχαριστεί ιδιαίτερα τους εκλεκτούς συναδέλφους που συμμετείχαν στην υλοποίηση του σημαντικού αυτού Προγράμματος. Τα εκπαιδευτικά βίντεο που δημοσιεύτηκαν, βασισμένα σε διεθνή πρότυπα ποιότητας, χαρακτηρίζονται από υψηλού επιστημονικού επιπέδου ύλη και είναι αντάξια της επιστημονικής παράδοσης της χώρας μας που διαπρέπει πανευρωπαϊκά στον ιατρικό κλάδο.

Ευχαριστούμε ιδιαίτερα την Εταιρεία Boehringer Ingelheim για την ένθερμη και ουσιαστική υποστήριξή της στην πρωτοβουλία μας αυτή, χωρίς την ευγενική συμβολή της οποίας δεν θα ήταν εφικτή η υλοποίηση του Προγράμματος.

Ειλικρινείς ευχαριστίες σε όλους εσάς που με τη στήριξή σας μας οπλίζετε με δύναμη να συνεχίζουμε τις δράσεις μας στο απαιτητικό έργο της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και επιμόρφωσης όσο το δυνατόν περισσότερων επαγγελματιών υγείας που έχουν ενδιαφέρον για τον Σακχαρώδη Διαβήτη.

Σας γνωστοποιούμε ότι το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα «Καρδιο-νεφρο-μεταβολικές καταστάσεις υγείας στον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2», θα παραμείνει αναρτημένο στην ιστοσελίδα της ΕΔΕ, ενώ σταδιακά θα δημοσιεύονται τα βίντεο και στο Facebook.

Μπορείτε να τα παρακολουθήσετε μεταβαίνοντας στον ακόλουθο σύνδεσμο:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLoMOg1OvwR_uQPMSInIDlaXWVrZ8KhxQ6

Με τιμή,

Για το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΔΕ

Η Πρόεδρος
Α. Μαυρογιαννάκη

Ο Γενικός Γραμματέας
Κ. Μακρυλάκης

Σας ενημερώνουμε για τη διεξαγωγή του 2ου Επιμορφωτικού Προγράμματος του Κέντρου Δια Βίου Μάθησης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, το οποίο θα διενεργηθεί τόσο ασύγχρονα όσο και με online μέθοδο διδασκαλίας μέσω Webinar, το Σαββατοκύριακο στις 11 και 12 Ιανουαρίου 2025.

• Συνημμένα σας αποστέλλουμε ένα νέο διαφημιστικό φυλλάδιο του 2ου Επιμορφωτικού μας Προγράμματος.
• Επίσης, τα μέλη της Ιατρικής Εταιρίας σας μπορούν να βρουν επικαιροποιημένο ενδεικτικό Εκπαιδευτικό Υλικό στο παρακάτω link:

https://www.panagiotissymeonidis.com/ai4doctors/index.php

(Προκειμένου να έχετε μια καλή εικόνα του υλικού μην παραλείψετε να δείτε τις ενδεικτικές διαφάνειες ppt (Sample Slides) που έχουμε αναρτήσει στο τέλος κάθε Διδακτικής Ενότητας):

• Τέλος, πληροφορίες εγγραφής και περισσότερες πληροφορίες για τα μέλη της Ιατρικής Εταιρίας σας υπάρχουν στο παρακάτω επίσημο link του Πανεπιστημίου Αιγαίου:

https://kedivim.aegean.gr/epimorfotikaview/course.php?c=01b38ea502c149203fe9544721626a36e4b588ff

Με εκτίμηση,

Παναγιώτης Συμεωνίδης
Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Επιστημονικός Υπεύθυνος

Επιμέλεια: 

• Ευάγγελος Φουστέρης, M.D., Ph.D., Παθολόγος – Διαβητολόγος, Ιατρικός Διευθυντής MEDOC
• Λαμπρινή Καστανά, Διατροφολόγος, Υπεύθυνη Διαιτολογικού τμήματος MEDOC

Η μελέτη Avon Longitudinal Study of Parents and Children παρακολούθησε παιδιά από τη γέννηση έως τα 24 έτη, με εστίαση στην επίδραση της πρώιμης έκθεσης των χυμών φρούτων ή των αναψυκτικών με ζάχαρη στην εκδήλωση παχυσαρκίας στην ενήλικη ζωή.

Στην ανωτέρω μελέτη ορίστηκε ως «πρώιμη έκθεση» σε σακχαρούχα ποτά η χορήγηση ενός ροφήματος με ζάχαρη ή 100% χυμού φρούτων (FJ) πριν από την ηλικία των δύο ετών. Το δείγμα περιελάμβανε γυναίκες στην περιοχή του Μπρίστολ του Ηνωμένου Βασιλείου, οι οποίες γέννησαν μεταξύ 1ης Απριλίου 1991 και 31ης Δεκεμβρίου 1992 και περιελάμβαναν 14.541 εγκυμοσύνες που είχαν ως αποτέλεσμα 13.988 παιδιά σε ένα έτος. Για τους σκοπούς της μελέτης, ως «πρώιμη έκθεση» ορίστηκε κάθε κατανάλωση των παραπάνω ποτών πριν από την ηλικία των 2 ετών.

Η μελέτη υπογράμμισε τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο των γλυκών ποτών στην αυξημένη εναπόθεση λίπους  στην ενηλικίωση, ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται πριν την ηλικία των δύο ετών. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο τύπος του γλυκού ποτού που καταναλώνεται δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία από μόνος του,   αλλά σε συνδυασμό με τον ευρύτερο προσδιορισμό των διατροφικών συνηθειών του παιδιού. Για παράδειγμα, η πρώιμη έκθεση σε κόλα ή αναψυκτικά συνοδευόταν με υψηλότερη κατανάλωση ενέργειας και λιγότερο υγιεινών διατροφικών μοτίβων, ενώ ο χυμός μήλου δεν συνδεόταν με αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας αλλά με διαφορετικό προφίλ διατροφής. Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της συνολικής διατροφικής συνήθειας αντί της εστίασης μόνο στην περιεκτικότητα σε ζάχαρη των μεμονωμένων ποτών.

Επιπλέον, η μελέτη τόνισε ότι δημογραφικοί παράγοντες, όπως η μητρική ηλικία, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση και η πρώιμη εισαγωγή συμπληρωματικής διατροφής, είχαν σημαντική επίδραση στα διατροφικά πρότυπα και την εναπόθεση λίπους, συχνά επισκιάζοντας τα άμεσα αποτελέσματα των συγκεκριμένων ποτών.

Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία της διατροφής στην πρώιμη παιδική ηλικία, η οποία, ως φαίνεται, παίζει κρίσιμο ρόλο στη μακροπρόθεσμη υγεία. Επομένως, η αντιμετώπιση των διατροφικών συνηθειών στη βρεφική ηλικία και στα πρώιμα παιδικά χρόνια μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική για την πρόληψη της παχυσαρκίας από ό,τι οι παρεμβάσεις σε μεταγενέστερα στάδια της ζωής. Έτσι, αναδεικνύεται η σημασία της διατροφικής καθοδήγησης και των παρεμβάσεων που στοχεύουν στα παιδιά και τους φροντιστές τους για την προώθηση υγιών διατροφικών συνηθειών και τον έλεγχο της κατανάλωσης ενέργειας ήδη από μικρή ηλικία.

ΠΗΓΗ

Benton, D., & Young, H. A. (2024). Early exposure to sugar sweetened beverages or fruit juice differentially influences adult adiposity. European journal of clinical nutrition, 10.1038/s41430-024-01430-y.