Blog

Adokwe JB, Waeyeng D, Suwan K, Camsanit K, Kaiduong C, Nuanrat P, Pouyfung P, Yimthiang S, Petchoo J, Satarug S, et al. Plant-Based Diet and Glycemic Control in Type 2 Diabetes: Evidence from a Thai Health-Promoting Hospital. Nutrients. 2024; 16(5):619. https://doi.org/10.3390/nu16050619

Επιμέλεια: Χρήστος Παξιμαδάς

Ο παγκόσμιος αντίκτυπος του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (ΣΔ2) εξακολουθεί να προκαλεί σημαντική ανησυχία για τη διατροφή της δημόσιας υγείας. Σύμφωνα με εκτίμηση του 2021, εκείνη την εποχή, το 10,5% του παγκόσμιου πληθυσμού ηλικίας 20 ετών και άνω ζούσε με ΣΔ2 (1). Σύμφωνα με την Διεθνή Ομοσπονδία Διαβήτη (IDF), τα περιστατικά ΣΔ2 στη Νοτιοανατολική Ασία αποτελούν το 74% του πληθυσμού των 90 εκατομμυρίων ανθρώπων (2). Το NHES V του 2014 στην Ταϊλάνδη αποκάλυψε ποσοστά επιπολασμού του διαβήτη 9,9%, 8,9% και 10,8% στο σύνολο των ενηλίκων, ανδρών και γυναικών (3). Ο διαβήτης είναι μια επίμονη ιατρική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα λόγω αντίστασης στην ινσουλίνη, μειωμένη ευαισθησία των κυττάρων στην ινσουλίνη και διαταραχές του μεταβολισμού των υδατανθράκων (4). Η τροποποίηση της διατροφής μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση του σακχάρου στο αίμα και της HbA1c σε φυσιολογικά επίπεδα των 100 mg/dL. και λιγότερο από 5,7%, αντίστοιχα. Η τροποποίηση της διατροφής μπορεί επίσης να αποτρέψει θέματα υγείας που σχετίζονται με υπεργλυκαιμία (5,6). Υπάρχουν στοιχεία ότι οι φυτικές δίαιτες μπορεί να επηρεάσουν θετικά τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα από μια μελέτη που συνέδεσε τον μειωμένο κίνδυνο ΣΔ2 με την υψηλή πρόσληψη φυτικών τροφών (7).

Η απλούστερη προσέγγιση για τη διερεύνηση της ποιότητας μιας φυτικής διατροφής περιλαμβάνει τη χρήση του Plant Food Score (PFS). Το PFS λαμβάνει υπόψιν τόσο τις ποικιλίες όσο και τις ποσότητες του φυτικού τροφίμου που καταναλώνονται, τα οποία μπορεί να περιλαμβάνουν λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ξηρούς καρπούς/σπόρους και δημητριακά (8,9). Αρκετές μελέτες έχουν διερευνήσει τη σχέση μεταξύ της φυτικής διατροφής και του ΣΔ2 (10,11), ωστόσο, η συσχέτιση μεταξύ PFS (Plant Food Score) και επιπέδων σακχάρου αίματος νηστείας (FBS) δεν έχει διερευνηθεί διεξοδικά.

Ο πρωταρχικός στόχος αυτής της έρευνας ήταν να εξετάσει τη συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων PFS και FBS, ειδικά μεταξύ των κατοίκων του δήμου Pak Phun, Nakhon Si στην επαρχία Thammarat, όπου ο επιπολασμός του ΣΔ2 είναι υψηλός (12). Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης θα χρησιμοποιηθούν για την υποστήριξη πολιτικών δημόσιας υγείας που επικεντρώνονται στην μείωση και τη διαχείριση του διαβήτη μέσω της προώθησης υγιεινών διατροφικών πρακτικών.

Αυτή η μελέτη χρησιμοποίησε μια καθοδηγούμενη μέθοδο δειγματοληψίας για να συγκεντρώσει άτομα με ΣΔ2 και άτομα ελέγχου που να ταιριάζουν ηλικιακά και με βάση το φύλο. Τα κριτήρια ένταξης ήταν τα εξής: οι συμμετέχοντες έπρεπε να είναι κάτοικοι του δήμου Pak Phun, ηλικίας 50 ετών και άνω που παρακολουθούνται κάθε χρόνο κάνοντας εξετάσεις υγείας, οι οποίοι διαγνώστηκαν με ΣΔ2 και οι οποίοι ήταν φαινομενικά υγιείς. Τα κριτήρια αποκλεισμού περιελάμβαναν το να μην είναι κάτοικοι του συγκεκριμένου δήμου, τις έγκυες ή/και τις θηλάζουσες, να νοσηλεύονταν ή να είχαν διαγνωστεί με χρόνια νοσήματα όπως καρδιακές παθήσεις, εγκεφαλικό επεισόδιο και καρκίνο.

Στους συμμετέχοντες παρουσιάστηκαν οι στόχοι της μελέτης, οι διαδικασίες αυτής, οι κίνδυνοι και τα οφέλη, ενώ έδωσαν και γραπτή συγκατάθεση επίγνωσης  πριν από τη συμμετοχή.  Λήφθησαν κοινωνικοδημογραφικά δεδομένα, μορφωτικό επίπεδο, επάγγελμα, κατάσταση υγείας, οικογενειακό ιστορικό διαβήτη, κατανάλωση αλκοόλ και καπνίσματος, λήψη φαρμάκων και χρήση συμπληρωμάτων διατροφής. Συνολικά 135 άτομα (61 διαβητικοί και 74 μάρτυρες) εντάχθηκαν σε αυτή τη μελέτη. Ένα επικαιροποιημένο ερωτηματολόγιο συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων (FFQ) χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό του PFS (13). Το ερωτηματολόγιο αποτύπωσε τη συχνότητα κατανάλωσης και την ποσότητα για μια καθορισμένη περίοδο.

Η μελέτη υπέδειξε σημαντικές διαφορές μεταξύ συγκεκριμένων φυτικών τροφών και στα επίπεδα σακχάρου αίματος νηστείας σε ασθενείς με ΣΔ2. Η τήρηση μιας φυτικής διατροφής φάνηκε να επηρεάζει τα επίπεδα σακχάρου νηστείας στο αίμα. Οι ασθενείς που κατανάλωναν υψηλότερες ποσότητες ορισμένων λαχανικών και φρούτων έδειξαν χαμηλότερα επίπεδα σακχάρου νηστείας. Οι διαβητικοί ασθενείς κατανάλωναν περισσότερα όσπρια από την ομάδα ελέγχου, αλλά η κατανάλωση δημητριακών και ξηρών καρπών/σπόρων στις δύο ομάδες κυμαινόταν στα ίδια επίπεδα. Η κατανάλωση ξηρών καρπών και σπόρων συσχετίστηκαν επίσης με 76,3% μείωση του κινδύνου εμφάνισης ΣΔ2. Αυτά τα ευρήματα προτείνουν την πιθανή αποτελεσματικότητα του γλυκαιμικού ελέγχου σε ασθενείς με ΣΔ2. Περαιτέρω έρευνα για την εξερεύνηση στρατηγικών για την πρόληψη και τη θεραπεία μεταβολικών διαταραχών μέσω της τροποποίησης της διατροφής κρίνεται αναγκαία.

Αυτές οι πληροφορίες μπορεί να βοηθήσουν γιατρούς και διαιτολόγους στο σχεδιασμό εξατομικευμένων διατροφικών παρεμβάσεων.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Saeedi P, Petersohn I, Salpea P, et al. Global and regional diabetes prevalence estimates for 2019 and projections for 2030 and 2045: Results from the International Diabetes Federation Diabetes Atlas, 9(th) edition. Diabetes Res. Clin. Pract. 2019,157, 107843.
2. Kaka A.S, Landsteiner A, Ensrud K.E, et al. Risk prediction models for diabetic foot ulcer development or amputation: A review of reviews. J. Foot Ankle Res. 2023, 16, 13.
3. Aekplakorn W, Chariyalertsak S, Kessomboon P, et al. Prevalence of Diabetes and Relationship with Socioeconomic Status in the Thai Population: National Health Examination Survey, 2004–2014. J.Diabetes Res. 2018, 2018, 1654530.
4. Russo S, Kwiatkowski M, Govorukhina N, et al. Meta-Inflammation and Metabolic Reprogramming of Macrophages in Diabetes and Obesity: The Importance of Metabolites. Front. Immunol. 2021, 12, 746151.
5. Toi P.L, Anothaisintawee T, Chaikledkaew U, et al. Preventive Role of Diet Interventions and Dietary Factors in Type 2 Diabetes Mellitus: An Umbrella Review. Nutrients 2020, 12, 2722.
6. Qi X, Xu J, Chen G, et al. Self-management behavior and fasting plasma glucose control in patients with type 2 diabetes mellitus over 60 years old: Multiple effects of social support on quality of life.Health Qual. Life Outcomes 2021, 19, 254.
7. Magkos F, Tetens I, Bugel S.G, et al. A Perspective on the Transition to Plant-Based Diets: A Diet Change May Attenuate Climate Change, but Can It Also Attenuate Obesity and Chronic Disease Risk?Adv. Nutr. 2020, 11, 1–9.
8. Lichtenstein A.H, Appel L.J, Vadiveloo M, et al. Dietary Guidance to Improve Cardiovascular Health: A Scientific Statement from the American Heart Association. Circulation 2021, 144, e472–e487.
9. Storz M.A. What makes a plant-based diet? A review of current concepts and proposal for a standardized plant-based dietary intervention checklist. Eur. J. Clin. Nutr. 2022, 76, 789–800.
10. Aschemann-Witzel J, Gantriis R.F, Fraga P, et al. Plant-based food and protein trend from a business perspective: Markets, consumers, and the challenges and opportunities in the future. Crit. Rev. Food Sci. Nutr. 2021, 61, 3119–3128.
11. Pointke M, Pawelzik E. Plant-Based Alternative Products: Are They Healthy Alternatives? Micro- and Macronutrients and Nutritional Scoring. Nutrients 2022, 14, 601.
12. Yimthiang S, Pouyfung P, Khamphaya T, et al. Effects of Environmental Exposure to Cadmium and Lead on the Risks of Diabetes and Kidney Dysfunction. Int. J. Environ. Res. Public Health 2022, 19, 2259.
13. Kittisakmontri K, Lanigan J, Sangcakul A, et al. Comparison of 24-Hour Recall and 3-Day Food Records during the Complementary Feeding Period in Thai Infants and Evaluation of Plasma Amino Acids as Markers of Protein Intake. Nutrients 2021, 13, 653.

Valerie K. Sullivan, Hyunju Kim, Laura E. Caulfield, Lyn M. Steffen, Elizabeth Selvin, Casey M. Rebholz; Plant-Based Dietary Patterns and Incident Diabetes in the Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC) Study. Diabetes Care 19 April 2024; 47 (5): 803–809. https://doi.org/10.2337/dc23-2013

Επιμέλεια: Χαντζαρίδης Πέτρος, Κλινικός Διαιτολόγος, MSc

Η κακή διατροφή είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου που συμβάλλει στην εμφάνιση του σακχαρώδους διαβήτη (ΣΔ) (1). Τα άτομα που ακολουθούν χορτοφαγικά διατροφικά πρότυπα, τα οποία αποκλείουν όλα ή μερικά είδη τροφών ζωικής προέλευσης, έχουν χαμηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν ΣΔ (2). Ωστόσο λιγότερο από το 5% των ενήλικων στις Η.Π.Α., είναι χορτοφάγοι, αποδεικνύοντας ότι η απομάκρυνση των ζωικών προϊόντων δεν είναι εύκολη για τους περισσότερους (3). Η μελέτη αυτή που δημοσιεύτηκε μόλις στο Diabetes Care διερεύνησε αν τα «φυτικά» διατροφικά μοντέλα, τα οποία αποτελούνται κυρίως από φυτικές τροφές κι ελαχιστοποιούν (χωρίς να αποκλείουν) τρόφιμα ζωικής προέλευσης, μπορεί να είναι μια εφικτή διατροφική στρατηγική για την πρόληψη του ΣΔ.

Το δείγμα των συμμετεχόντων στη μελέτης ήταν 11965 άτομα και προήλθε από την προοπτική Μελέτη για τον Κίνδυνο Αθηροσκλήρυνσης στην Κοινότητα (ARIC study) (4). Οι διατροφικές συνήθειες τους αξιολογήθηκαν με ερωτηματολόγιο συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων και βαθμολογήθηκαν ως περισσότερο ή λιγότερο σύμφωνες με έναν δείκτη φυτικής διατροφής (Plant Dietary Index-PDI), με βάση την υψηλότερη πρόσληψη τροφών φυτικής προέλευσης και τη χαμηλότερη πρόσληψη τροφών ζωικής προέλευσης (5). Όλες οι φυτικές τροφές όμως δεν είναι ίδιες. Αναγνωρίζοντας ότι όσες φυτικές τροφές είναι ελάχιστα επεξεργασμένες είναι πλούσιες σε φυτικές ίνες και βιοενεργά συστατικά είναι υγιεινές (π.χ. φρούτα, λαχανικά, ξηροί καρποί, όσπρια και δημητριακά ολικής αλέσεως), ενώ άλλες επεξεργασμένες, φτωχές σε θρεπτικά συστατικά, πλούσιες σε άμυλο και πρόσθετα σάκχαρα φυτικές τροφές δεν είναι τόσο αθώες (π.χ. επεξεργασμένα δημητριακά, πατάτες, γλυκά και αναψυκτικά με ζάχαρη), οι συγγραφείς ερεύνησαν επίσης τις φυτικές δίαιτες με βάση την υψηλότερη κατανάλωση υγιεινών φυτικών τροφών (healthy PDI-hPDI) συγκριτικά με την υψηλότερη πρόσληψη ανθυγιεινών (unhealthy PDI-uPDI) (6).

Σε 22 χρόνια παρακολούθησης, 4.208 συμμετοχές (περισσότεροι από 1 στις 3) ανέπτυξαν ΣΔ. Μετά από στάθμιση για πολλές σωματομετρικές και δημογραφικές παραμέτρους, ένα φυτικό μοτίβο διατροφής συσχετίστηκε με χαμηλότερη εμφάνιση διαβήτη κατά 11%. Ωστόσο, όταν ελήφθησαν υπόψη τύποι φυτικών τροφίμων, μόνο όσοι ακολούθησαν μια υγιεινή φυτική διατροφή (hPDI) εμφάνισαν στατιστικά σημαντικό χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη κατά 15% και όχι όσοι επέλεξαν ανθυγιεινές φυτικές τροφές (uPDI). Μεταξύ των ανθυγιεινών επεξεργασμένων φυτικών τροφίμων, εκείνο με την μεγαλύτερη αρνητική επίδραση ήταν τα αναψυκτικά με ζάχαρη, τα οποία συνδέονταν με 16% αύξηση της πιθανότητας για ΣΔ.

Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα είναι ο ρόλος της αποφυγής ζωικών τροφών στην συσχέτιση με τον κίνδυνο για ΣΔ. Με άλλα λόγια, η ευεργετική συσχέτιση της πιθανότητας για ΣΔ με τον hPDI προήλθε από την υψηλότερη πρόσληψη υγιεινών τροφίμων φυτικής προέλευσης, της χαμηλότερης πρόσληψης τροφών ζωικής προέλευσης ή και των δύο; Οι ερευνητές μετά από αναλύσεις ευαισθησίας, κατέληξαν σε πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Μετά τον αποκλεισμό του κόκκινου κρέατος από τη βαθμολογία (δηλαδή αγνοώντας πόσο κόκκινο κρέας έτρωγαν οι άνθρωποι), η προστατευτική συσχέτιση του hPDI μειώθηκε σημαντικά, από 15% σε 8% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης ΣΔ. Αυτό υποδηλώνει ότι περίπου το ήμισυ του χαμηλότερου κινδύνου διαβήτη που παρατηρείται με μια υγιεινή φυτική διατροφή προκύπτει από την χαμηλότερη πρόσληψη κόκκινου κρέατος. Αντίθετα, αφού εξαιρέθηκαν όλα τα άλλα τρόφιμα ζωικής προέλευσης, εκτός από το κόκκινο κρέας, από τη βαθμολογία (δηλαδή αγνοώντας πόσα γαλακτοκομικά, αυγά, ψάρια, πουλερικά και ζωικό λίπος έτρωγαν), η προστατευτική συσχέτιση ήταν παρόμοια (14% χαμηλότερος κίνδυνος διαβήτη σε σύγκριση με 15% αρχικά).

Συνοπτικά, οι συγγραφείς κατέληξαν ότι ένα πρότυπο διατροφής βασισμένο σε  ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα φυτικής προέλευσης, πλούσια σε φυτικές ίνες και βιοενεργά συστατικά μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο διαβήτη. Τα ροφήματα με ζάχαρη και το κόκκινο κρέας συνδέονται στατιστικώς σημαντικά με τον κίνδυνο για ΣΔ, ενώ τα  υπόλοιπα ζωικής προέλευσης τρόφιμα είναι σχετικά ουδέτερα.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

(1) GBD 2019 Diabetes in the Americas Collaborators. Burden of diabetes and hyperglycaemia in adults in the Americas, 1990-2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. Lancet Diabetes Endocrinol. 2022 Sep;10(9):655-667

(2) Chiu THT, Pan WH, Lin MN, Lin CL. Vegetarian diet, change in dietary patterns, and diabetes risk: a prospective study. Nutr Diabetes. 2018 Mar 9;8(1):12

(3) Corrin T, Papadopoulos A. Understanding the attitudes and perceptions of vegetarian and plant-based diets to shape future health promotion programs. Appetite. 2017 Feb 1;109:40-47

(4) Wright JD, Folsom AR, Coresh J, Sharrett AR, Couper D, Wagenknecht LE etal. The ARIC (Atherosclerosis Risk In Communities) Study: JACC Focus Seminar 3/8. J Am Coll Cardiol. 2021 Jun 15;77(23):2939-2959

(5) Willett WC, Sampson L, Stampfer MJ, Rosner B, Bain C, Witschi J etal. Reproducibility and validity of a semiquantitative food frequency questionnaire. Am J Epidemiol. 1985 Jul;122(1):51-65

(6) Satija A, Bhupathiraju SN, Rimm EB, Spiegelman D, Chiuve SE, Borgi L etal. Plant-Based Dietary Patterns and Incidence of Type 2 Diabetes in US Men and Women: Results from Three Prospective Cohort Studies. PLoS Med. 2016 Jun 14;13(6):e1002039

Δείτε εδώ την προκήρυξη για το ΠΜΣ: “Διαγνωστική και Θεραπευτικη Προσέγγιση του Διαβητικού Ποδιού”, για το ακ. έτος 2024-2025

Τμήμα Ιατρικής – Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Επισκεφθείτε την επίσημη ιστοσελίδα του ΠΜΣ

Η Πρόεδρος και το ΔΣ της ΕΔΕ, σας εύχονται καλό Πάσχα, με υγεία!

Χρόνια πολλά!

Στο πλαίσιο του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας για την Υγεία (World Health Day 2024), την Κυριακή 7 Απριλίου 2024,  ξεκινησε το πρόγραμμα “Podcasts Series για το ΣΔτ2”.

Η δράση αποτελεί μία πρωτοβουλία της εταιρείας Boehringer Ingelheim Hellas, με την επιστημονική υποστήριξη της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας και την υποστήριξη της Ελληνικής Ομοσπονδίας για τον Διαβήτη.

4o ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ:
Τι είναι ο «θεραπευτικός αλγόριθμος» του Διαβήτη Τύπου 2 και με ποιους τρόπους έχει μεταβληθεί στη διάρκεια των τελευταίων ετών;

Στο τέταρτο επεισόδιο του podcast «Η Σιωπηλή Νόσος. Ένα podcast για το Διαβήτη Τύπου 2», ο Δρ. Απόστολος Τσάπας, Καθηγητής Παθολογίας – Σακχαρώδη Διαβήτη, απαντά σε όλες τις ερωτήσεις του δημοσιογράφου υγείας Μιχάλη Κεφαλογιάννη, γύρω από τις επιπλοκές της νόσου στην υγεία των ασθενών και τις δυνατότητες θεραπείας τους.

Μεταξύ άλλων, εξηγεί τους λόγους πίσω από τα αυξημένα ποσοστά παχυσαρκίας και Διαβήτη στην Ελλάδα, μιλά για τη σημασία της υιοθέτησης ενός υγιούς τρόπου ζωής και τονίζει την ανάγκη για δια βίου εκπαίδευση των ειδικών και της επιλογής της κατάλληλης θεραπείας με βάση την καρδιαγγειακή επιβάρυνση των ασθενών.

Ακούστε το τελευταίο επεισόδιο του podcast εδώ.

Spotify: https://open.spotify.com/episode/3ZW8YWv3MwVyuaRGwXPaCZ?si=e9553dc3c33a4955

Apple podcasts: https://podcasts.apple.com/us/podcast/%CE%B7-%CF%83%CE%B9%CF%89%CF%80%CE%B7%CE%BB%CE%AE-%CE%BD%CF%8C%CF%83%CE%BF%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%B2%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%84%CF%8D%CF%80%CE%BF%CF%85-2/id1735316158

Στο πλαίσιο του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας για την Υγεία (World Health Day 2024), την Κυριακή 7 Απριλίου 2024,  ξεκινησε το πρόγραμμα “Podcasts Series για το ΣΔτ2”.

Η δράση αποτελεί μία πρωτοβουλία της εταιρείας Boehringer Ingelheim Hellas, με την επιστημονική υποστήριξη της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας και την υποστήριξη της Ελληνικής Ομοσπονδίας για τον Διαβήτη.

3ο ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ:
Ψυχολογία και Διατροφή. Δύο σημαντικοί παράγοντες στη διαχείριση του Διαβήτη Τύπου 2 και των επιπλοκών του, που συνδέονται μεταξύ τους.

Στο τρίτο επεισόδιο του podcast «Η Σιωπηλή Νόσος. Ένα podcast για το Διαβήτη Τύπου 2», η Δρ. Βαΐα Λαμπαδιάρη, Καθηγήτρια Παθολογίας – Ενδοκρινολογίας, και η Δρ. Άννα Χατζηδημητρίου, Ψυχολόγος Υγείας, απαντούν σε όλες τις ερωτήσεις του Μιχάλη Κεφαλογιάννη και ρίχνουν φως στους μύθους γύρω από την ψυχολογία και τη διατροφή των ατόμων με Διαβήτη Τύπου 2.

Μεταξύ άλλων, αναλύουν τα πέντε στάδια στην ψυχολογία των ατόμων με Διαβήτη Τύπου 2, περιγράφουν τα βήματα που απαιτούνται για την προσαρμογή της συμπεριφοράς τους στα νέα δεδομένα, εξηγούν τι είναι η διαβητική δυσφορία και πώς αντιμετωπίζεται, και αναλύουν τη σωστή διατροφική προσέγγιση για την ενίσχυση της υγείας και τη βελτίωση της καθημερινότητας των ατόμων με διαβήτη.

Ακούστε το τρίτο επεισόδιο εδώ.

Spotify: https://open.spotify.com/show/3RPo5iwqTa0aQPRaFv9Gxh

Apple podcasts: https://podcasts.apple.com/us/podcast/%CE%B7-%CF%83%CE%B9%CF%89%CF%80%CE%B7%CE%BB%CE%AE-%CE%BD%CF%8C%CF%83%CE%BF%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%B2%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%84%CF%8D%CF%80%CE%BF%CF%85-2/id1735316158

Θηρεσία Χονδρού¹, Ειρήνη Λυμπεροπούλου¹
Επιβλέποντας Διαιτολόγος: Χάρης Δημοσθενόπουλος^1
1 Διαιτολογικό Τμήμα, ΓΝΑ Λαϊκό

Η υπογονιμότητα είναι μια ιατρική κατάσταση που αφορά το αναπαραγωγικό  σύστημα του άνδρα ή της γυναίκας και ορίζεται ως η αποτυχία επίτευξης εγκυμοσύνης μετά από 12 ή περισσότερους μήνες τακτικής απροστάτευτης σεξουαλικής επαφής, επηρεάζοντας τη ψυχοκοινωνική ευημερία των ανθρώπων. Περίπου το 17,5% του ενήλικου πληθυσμού – περίπου 1 στους 6 παγκοσμίως – παρουσιάζει υπογονιμότητα [1], με τα υψηλότερα ποσοστά επιπολασμού  να απαντώνται σε ορισμένες περιοχές όπως η Αμερική, η Αφρική και η Ευρώπη [2].

Πιο συγκεκριμένα, ένας σημαντικός παράγοντας που εντείνει το πρόβλημα της υπογονιμότητας είναι και ο σακχαρώδης διαβήτης. Όσον αφορά τις γυναίκες με ΣΔτ1 έχουν παρατηρηθεί διαταραχές εμμήνους ρύσεως που οδηγούν στον περιορισμό του διαστήματος αναπαραγωγικής ηλικίας, ενώ η υπερ-χορήγηση ινσουλίνης φαίνεται να οδηγεί σε αυξημένα ανδρογόνα και σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Συμπληρωματικά στο ΣΔτ2 η στειρότητα, οι αλλαγές στη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου και η πρώιμη έναρξης της εμμηνόπαυσης  συνδέονται με ΣΠΩ, απαιτώντας μεγαλύτερο χρόνο για μία επιτυχή σύλληψη[3]. Στους άνδρες με ΣΔτ1 η υπογονιμότητα οφείλεται στην μειωμένη κινητικότητα και διαταραγμένη μορφολογία σπερματοζωαρίων, χωρίς να επηρεάζεται ο αριθμός τους [4], ενώ στο ΣΔτ2 επηρεάζεται αρνητικά η σπερματογένεση.[5]

Αδιαμφισβήτητα η διατροφή διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην γονιμότητα των ζευγαριών. Πιο συγκεκριμένα, μία διατροφή που κρατάει σταθερά τα επίπεδα σακχάρου αλλά και ένα φυσιολογικό εύρος βάρους, αποτελούν τους σημαντικότερους παράγοντες ενίσχυσής της. Όπως δείχνουν οι τρέχουσες μελέτες, μια δίαιτα που βασίζεται στις συστάσεις της μεσογειακής διατροφής (MD) επηρεάζει θετικά την ψυχική και σωματική υγεία. Η MD έχει επίσης συσχετιστεί με ευνοϊκές αλλαγές στην αντίσταση στην ινσουλίνη, μεταβολικές διαταραχές και τον κίνδυνο παχυσαρκίας, ο οποίος είναι κρίσιμος στο πλαίσιο της γονιμότητας. Πρόκειται για μία διατροφή πλούσια σε διαιτητικές ίνες, ɷ-3 λιπαρά οξέα, φυτικές πρωτεΐνες, βιταμίνες και μέταλλα, τα οποία έχουν αποδεδειγμένα έχει θετική επίδραση στη  γυναικεία γονιμότητα και την ποιότητα του σπέρματος. Παράλληλα, έχει επιβεβαιωθεί ότι η κατανάλωση trans λιπαρών, επεξεργασμένων υδατανθράκων και πρόσθετων σακχάρων, τα οποία δεν ανήκουν στη MeD, επηρεάζουν αρνητικά.[6]

Συμπερασματικά φαίνεται ότι οι δύο βασικοί πυλώνες αντιμετώπισης της υπογονιμότητας είναι ο έλεγχος του σακχαρώδη διαβήτη και η τήρηση της μεσογειακής διατροφής. Συνοπτικά λοιπόν η υιοθέτηση πιο υγιεινών επιλογών καθώς και η αποχή/μείωση της κατανάλωσης τόσο του αλκοόλ όσο και του καπνίσματος, αυξάνουν τελικά τις πιθανότητες σύλληψης.[7]

1. World Health Organization. (2023). 1 in 6 people globally affected by infertility: WHO. Www.who.int. https://www.who.int/news/item/04-04-2023-1-in-6-people-globally-affected-by-infertility
2. Cox, C. M., Thoma, M. E., Tchangalova, N., Mburu, G., Bornstein, M. J., Johnson, C. L., & Kiarie, J. (2022). Infertility prevalence and the methods of estimation from 1990 to 2021: a systematic review and meta-analysis. Human reproduction open, 2022(4), hoac051. https://doi.org/10.1093/hropen/hoac051
3. Livshits, A., & Seidman, D. S. (2009). Fertility Issues in Women with Diabetes. Women’s Health, 5(6), 701–707. https://doi.org/10.2217/whe.09.47
4. Lotti, F., & Maggi, M. (2022). Effects of diabetes mellitus on sperm quality and fertility outcomes: Clinical evidence. Andrology, 11(2), 399–416. https://doi.org/10.1111/andr.13342
5. Huang, R., Chen, J., Guo, B., Jiang, C., & Sun, W. (2024). Diabetes-induced male infertility: potential mechanisms and treatment options. Molecular Medicine (Cambridge, Mass.), 30(1), 11. https://doi.org/10.1186/s10020-023-00771-x
6. Skoracka, K., Ratajczak, A. E., Rychter, A. M., Dobrowolska, A., & Krela-Kaźmierczak, I. (2021). Female Fertility and the Nutritional Approach: The Most Essential Aspects. Advances in Nutrition, 12(6). https://doi.org/10.1093/advances/nmab068
7. O’Flynn, N. (2013). Assessment and treatment for people with fertility problems: NICE guideline. British Journal of General Practice, 64(618), 50–51. https://doi.org/10.3399/bjgp14x676609

Στο πλαίσιο του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας για την Υγεία (World Health Day 2024), την Κυριακή 7 Απριλίου 2024,  ξεκινησε το πρόγραμμα “Podcasts Series για το ΣΔτ2”.

Η δράση αποτελεί μία πρωτοβουλία της εταιρείας Boehringer Ingelheim Hellas, με την επιστημονική υποστήριξη της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας και την υποστήριξη της Ελληνικής Ομοσπονδίας για τον Διαβήτη.

2ο ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ: https://open.spotify.com/show/3RPo5iwqTa0aQPRaFv9Gxh

Πως είναι η ζωή όταν πρέπει να αντιμετωπίσεις το Διαβήτη τύπου 2;

Συντονιστείτε στο 2ο επεισόδιο του Podcast “Η Σιωπηλή Νόσος” με τον δημοσιογράφο υγείας Μιχάλη Κεφαλογιάννη σε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με τη Δρ. Αναστασία Μαυρογιαννάκη, πρόεδρο της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας και τον κ. Αναστάσιο Λασκαράτο, πρόεδρο του Συλλόγου ατόμων με διαβήτη Κεφαλονιάς – Ιθάκης, με θέμα: “Η ζωή μου με το Διαβήτη τύπου 2“.

Μεταξύ άλλων, μέσα από τη συζήτησή τους συνειδητοποιούμε γιατί (και) στον Διαβήτη Τύπου 2 η γνώση είναι δύναμη, σπάμε τους μύθους που γεμίζουν τους ασθενείς με ενοχικότητα και μαθαίνουμε ποιες είναι οι σωστές στρατηγικές για τη ρύθμιση του σακχαρώδη διαβήτη και την αποτροπή των πιθανών επιπλοκών.

Ακούστε το δεύτερο επεισόδιο:

Spotify: https://open.spotify.com/show/3RPo5iwqTa0aQPRaFv9Gxh
Apple Podcast: https://podcasts.apple.com/us/podcast/%CE%B7-%CF%83%CE%B9%CF%89%CF%80%CE%B7%CE%BB%CE%AE-%CE%BD%CF%8C%CF%83%CE%BF%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%B2%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%84%CF%8D%CF%80%CE%BF%CF%85-2/id1735316158

Mahmoud F, Mueller T, Mullen A, Sainsbury C, Rushworth GF, Kurdi A. Patterns of initial and first-intensifying antidiabetic drug utilization among patients with type 2 diabetes mellitus in Scotland, 2010-2020: A retrospective population-based cohort study. Diabetes Obes Metab. 2024 Apr 1. doi: 10.1111/dom.15584. Epub ahead of print. PMID: 38558305.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ – ΣΚΟΠΟΣ

Οι κατευθυντήριες οδηγίες για τη διαχείριση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (ΣΔΤ2) προτείνουν τη μετφορμίνη ως θεραπεία πρώτης γραμμής για άτομα που διαγνώστηκαν πρόσφατα και δεν έχουν εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο, χρόνια νεφρική νόσο ή καρδιακή ανεπάρκεια [1, 2, 3]. Ωστόσο, υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός ασθενών που μπορεί να ξεκινήσουν με διαφορετική κατηγορία αντιδιαβητικών φαρμάκων για πολλούς λόγους (π.χ. αντενδείξεις). Δεν υπάρχει σαφής σύσταση σχετικά με την επιλογή της αρχικής εναλλακτικής αγωγής στη μετφορμίνη ή της αρχικής συνδυαστικής θεραπείας για ασθενείς με πιο σοβαρή νόσο.

Σκοπός της παρούσας αναδρομικής μελέτης ήταν να αξιολογήσει τα πρότυπα χρήσης και συνταγογράφησης αντιδιαβητικών φαρμάκων σε άτομα με ΣΔΤ2 κατά την έναρξη και κατά την πρώτη εντατικοποίηση της αγωγής.

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Πραγματοποιήθηκε μια αναδρομική μελέτη κοορτής χρησιμοποιώντας δεδομένα ασθενών με ΣΔΤ2 που έλαβαν αντιδιαβητικά φάρμακα μεταξύ του 2010 και του 2020 στη Σκωτία. Τα πρότυπα συνταγογράφησης ποσοτικοποιήθηκαν χρησιμοποιώντας δοκιμές συχνότητας/ποσοστών, απόλυτης/σχετικής μεταβολής και τάσεων.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Συνολικά εντοπίστηκαν 145.909 νέοι χρήστες αντιδιαβητικών φαρμάκων. Το 91% (n = 132.382) των ατόμων έλαβαν ένα μόνο φάρμακο κατά την πρώτη έναρξη της θεραπείας. Η μετφορμίνη ήταν η πιο συχνά συνταγογραφούμενη μονοθεραπεία (n = 118.737, 89,69%). Συνολικά σε 50.731 άτομα (39,40%) που ξεκίνησαν με μετφορμίνη (n = 46.730/118.737, 39,36%) ή με σουλφονυλουρία (n = 4001/10 029, 39,89%) εντατικοποιήθηκε η αγωγή τους με μία ή περισσότερες προσθήκες φαρμάκων. Στα περισσότερα άτομα που έλαβαν αρχικά μετφορμίνη (45.963/46.730, 98,36%) και σε αυτά που έλαβαν σουλφονυλουρία (3894/4001, 97,33%) προστέθηκε περαιτέρω ένας νέος παράγοντας. Οι σουλφονυλουρίες (22.197/45.963; 48,29%) ήταν η πιο κοινή πρώτη εντατικοποιημένη μονοθεραπεία μετά την αρχική χρήση μετφορμίνης, αλλά αυτές αντικαταστάθηκαν από τους αναστολείς συμμεταφορέα νατρίου-γλυκόζης-2 (SGLT2) το 2019 (αναστολείς SGLT2: 2019: 2039/6065, 33.62% έναντι σουλφονυλουριών: 1924/6065, 31,72%). Η μετφορμίνη ήταν η πιο συχνά προστιθέμενη μονοθεραπεία στην αρχική χρήση σουλφονυλουρίας (2924/3894, 75,09%). Αν και η πλειονότητα των ασθενών έλαβε έναν αντιδιαβητικό παράγοντα, η χρήση συνδυαστικής θεραπείας αυξήθηκε σημαντικά με την πάροδο του χρόνου. Ωστόσο, υπήρξε μια αυξανόμενη τάση για συνταγογράφηση των νεότερων κατηγοριών (SGLT2 αναστολείς, DPP4 αναστολείς) ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό σε σύγκριση με τις παλαιότερες αγωγές (σουλφονυλουρίες, ινσουλίνη, πιογλιταζόνη) τόσο στην έναρξη όσο και στην πρώτη εντατικοποίηση της αγωγής.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Παρατηρήθηκε μια αυξητική τάση στη συνταγογράφηση των νεότερων κατηγοριών αντιδιαβητικής αγωγής σε σύγκριση με παλαιότερες αγωγές. Ωστόσο, η μετφορμίνη παρέμεινε το πιο συχνά συνταγογραφούμενο φάρμακο πρώτης γραμμής, ενώ οι SGLT2 αναστολείς αντικατέστησαν τις σουλφονυλουρίες ως την πιο κοινή συμπληρωματική αγωγή στη χρήση μετφορμίνης το 2019.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. American Diabetes Association (ADA).  Pharmacologic approaches to glycemic treatment: standards of medical care in diabetes-2020. Diabetes Care. 2020; 43(Suppl 1): S98-S110.
2. Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία. Κατυθυντήριες Οδηγίες, 2024. https://drive.google.com/file/d/1L-zjpv1cYIWlItTDvlW_ljZR4q7esZkx/view
3. National Institute of Health and Care Excellence (NICE). Type 2 Diabetes in Adults: Management 2021. 2021Accessed January 30, 2022. https://www.nice.org.uk/guidance/gid-ng10160/documents/draft-guideline

Επιμέλεια: Α. Τεντολούρης