Blog

¹Βέρδου Ιλία-Άννα, ¹Χόνδρου Θηρεσία

Επιβλέπων διαιτολόγος: Χάρης Δημοσθενόπουλος

Το καλοκαίρι είναι η ιδανική εποχή για την κατανάλωση φρούτων, καθώς αποτελούν μια δροσιστική και ελαφριά επιλογή, κατάλληλη για οποιαδήποτε ώρα της ημέρας. Η ποικιλία των εποχιακών φρούτων και οι υψηλές θερμοκρασίες συχνά αυξάνουν την όρεξη. Τα φρούτα διαδραματίζουν έναν κρίσιμο ρόλο σε μια ισορροπημένη διατροφή, λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε φυτικές ίνες, βιταμίνες και  ανόργανα στοιχεία. Ειδικά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η υψηλή περιεκτικότητά τους σε νερό συμβάλλει σημαντικά στην ενυδάτωση του οργανισμού. Ωστόσο, πώς αλληλεπιδρούν τα καλοκαιρινά φρούτα με τον σακχαρώδη διαβήτη;

Τα καλοκαιρινά φρούτα για τα άτομα με διαβήτη έχουν ενοχοποιηθεί ως «απαγορευμένα», κάτι που αποτελεί μύθο! Οι ασθενείς με διαβήτη μπορούν να τα απολαύσουν άφοβα, αρκεί να γνωρίζουν τις σωστές ποσότητες και συνδυασμούς         (βλ. πίνακα μερίδων).

Τα ολόκληρα φρούτα είναι προτιμότερα από τους χυμούς, καθώς περιέχουν φυτικές ίνες που βοηθούν στη ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου. Τα αποξηραμένα φρούτα πρέπει να καταναλώνονται με μέτρο, με αυτά χωρίς προσθήκη ζάχαρης να αποτελούν την κατάλληλη επιλογή για τους διαβητικούς. Τα λιγότερο ώριμα φρούτα θεωρούνται εξίσου καλή επιλογή, καθώς ένα ώριμο φρούτο μπορεί να έχει διπλάσιο γλυκαιμικό δείκτη, σε σύγκριση με το αντίστοιχο άγουρο.

Τέλος, ο συνδυασμός φρούτου με κάποια πηγή πρωτεΐνης ή/και λίπους (π.χ. φρούτο με γιαούρτι ή/και ξηρούς  καρπούς) προτιμάται από την κατανάλωση σκέτου φρούτου. Θυμηθείτε να κατανείμετε την κατανάλωση φρούτων κατά τη διάρκεια της ημέρας για να αποφύγετε την κατανάλωση πολλών υδατανθράκων ταυτόχρονα, που θα μπορούσαν να αυξήσουν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα σας.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕΡΙΔΩΝ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ

Η κάθε μερίδα αντιστοιχεί σε ένα ισοδύναμο φρούτου που αποδίδει 15γρ. υδατανθράκων.

ΦΡΟΥΤΟ	ΜΕΡΙΔΕΣ
Ανανάς	3/4 φλιτζ. / 115γρ.
Βατόμουρα	¾ φλιτζανιού / 110γρ.
Βερίκοκα φρέσκα	4 μέτρια / 150γρ.
Βερίκοκα ξερά	7 μισά / 30γρ.
Δαμάσκηνα φρέσκα	2 μέτρια / 140γρ.
Δαμάσκηνα ξερά	3 μέτρια / 25γρ.
Καρπούζι	1 φέτα  / 380γρ.
Κεράσια	12 τεμάχια / 85γρ.
Μπανάνα	1 μικρή / 120γρ.
Νεκταρίνι	1 μέτριο / 140γρ.
Πεπόνι	3/4 φλιτζ. / 280γρ.
Ροδάκινο	1 μέτρια  / 110γρ.
Σταφύλι	17 ρώγες  / 85γρ.
Σταφίδες	2 κ.σ.  / 20 γρ.
Σύκο φρέσκο	1 ½ μεγάλο ή 2 μέτρια  / 100γρ.
Σύκο ξερό	1 ½  / 30γρ.
Φράουλα	10 μικρές  / 190γρ.

 

 Βιβλιογραφία

Oδηγός Διατροφής για τη ρύθμιση του ΔΙΑΒΗΤΗ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (2008). https://ede.gr/wp-content/uploads/2011/12/pliris.pdf

Fruit and diabetes. (n.d.). Diabetes UK. https://www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/enjoy-food/eating-with-diabetes/food-groups/fruit-and-diabetes

ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ ΦΡΟΥΤΩΝ. (n.d.). Retrieved June 11, 2024, from https://eclass.hmu.gr/modules/document/file.php/YD177/%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%B4%CF%8D%CE%BD%CE%B1%CE%BC%CE%B1%20%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%AF%CE%BC%CF%89%CE%BD%20%282003-2008%29.pdf

 

Υπάρχει ένα θέμα το οποίο συνήθως παραβλέπεται όταν μιλάμε για την απώλεια βάρους και τις στρατηγικές επίτευξής της. Το θέμα αυτό είναι η σημασία της πρόληψης της απώλειας της μυϊκής μάζας και η βελτιστοποίηση της μυϊκής δύναμης.

Η απώλεια μυϊκής μάζας σαν συνέπεια της γήρανσης (γνωστή και σαν σαρκοπενία) επιταχύνεται στο πέρασμα του χρόνου, αλλά μπορεί να επιδεινωθεί περισσότερο από τη γρήγορη απώλεια βάρους, το υψηλό σάκχαρο, ορισμένα φάρμακα και νοσηρές καταστάσεις, την καθιστική ζωή και την έλλειψη επαρκούς διατροφής.

Η διατήρηση της μυϊκής μας μάζας είναι ιδιαίτερα σημαντική. Όταν χάνουμε βάρος χάνουμε και μυϊκή μάζα. Το πόσο μυϊκή μάζα θα χάσουμε έχει σχέση με τη μέθοδο που χρησιμοποιούμε για να χάσουμε βάρος. Η Βαριατρική χειρουργική πχ προκαλεί σε σύντομο χρονικό διάστημα σημαντική και γρήγορη απώλεια βάρους κάτι το οποίο αυξάνει τον κίνδυνο απώλειας μυϊκής μάζας. Σε αυτό το χρονικό διάστημα είναι σημαντική η αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης (1-1.2 γρ/χγρ) στα πλαίσια μιας συνολικά ισορροπημένης διατροφής.

Κατά τη διάρκεια της απώλειας του βάρους χάνουμε και λίπος και μυϊκή μάζα η οποία αποτελεί μέχρι και το 25% του βάρους που χάνουμε. Ένας χαμηλότερος ρυθμός απώλειας βάρους, όπως με τη βοήθεια μιας υποθερμιδικής δίαιτας μαζί με άσκηση και με επαρκή διατροφική πρόσληψη, η οποία θα περιλαμβάνει πρωτεΐνη μοιρασμένη στα κύρια γεύματα της ημέρας και η οποία θα είναι υψηλότερη στις φάσεις έντονης απώλειας βάρους, φαίνεται ότι έχει καλύτερα αποτελέσματα.

Όσον αφορά την άσκηση, αυτή με αντιστάσεις φαίνεται ότι είναι η πιο αποτελεσματική για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας.

Η καλή ρύθμιση του σακχάρου είναι ιδιαίτερα σημαντική διότι όπως γνωρίζουμε ένα σάκχαρο που είναι χρόνια υψηλό επιταχύνει την καταστροφή των μυών προκαλώντας μεταβολικό στρες στο σώμα. Και όταν χαθεί  η μυϊκή μάζα χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για να ξανακτιστεί λόγω ανάπτυξης μιας κατάστασης που λέγεται «αναβολική αντίσταση».

Οι μύες είναι κάτι πολύ περισσότερο από εμφάνιση και δύναμη. Οι μύες έχουν σημαντική συμμετοχή στην ενδοκρινική και μεταβολική λειτουργία του οργανισμού βελτιώνοντας την ευαισθησία στην ινσουλίνη, αποθηκεύοντας καύσιμο (γλυκογόνο), βελτιώνοντας το μεταβολικό ρυθμό (όντας πολύ περισσότερο ενεργοί μεταβολικά σε σχέση με το λιπώδη ιστό) και ακόμη δυναμώνοντας τα οστά και ελαττώνοντας τον κίνδυνο καταγμάτων ο οποίος είναι αυξημένος στα άτομα με Διαβήτη. Είναι ένα εκπληκτικά συγχρονισμένο σύστημα και χρειάζεται τη φροντίδα μας.

 

Θανάσης Μιχαλόπουλος FNSCOPE
Παθολόγος- Διαβητολόγος
τ Υπεύθυνος Ιατρείου Παχυσαρκίας Ενδοκρινολογικής Κλινικής Πανεπ. Νοσοκομείου Ιωαννίνων

 

Συντάκτες κειμένου:

• Άννα Μωυσίδη, Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, MSc(MedSci) Σακχαρώδης Διαβήτης και Παχυσαρκία
• Αθανασία Κ. Παπαζαφειροπούλου, Παθολόγος με εξειδίκευση στο Διαβήτη, MSc, PhD
  Επιμελήτρια Α’, Α΄ Παθολογικό & Διαβητολογικό Κέντρο Γενικού Νοσοκομείου Πειραιά ‘’Τζάνειο’’

 

Ποια τα είδη των αναψυκτικών;

Μιλώντας για αναψυκτικά, ουσιαστικά αναφερόμαστε σε μη αλκοολούχα ποτά τα οποία συνήθως περιέχουν νερό, διοξείδιο του άνθρακα, σάκχαρα ή τεχνητά γλυκαντικά, μέσα οξίνισης, συντηρητικά, χρωστικές, συμπυκνωμένο χυμό φρούτων, ενώ, υπάρχουν και αναψυκτικά που λειτουργούν σαν ενεργειακά ποτά περιέχοντας καφεΐνη, guarana, ταυρίνη ή ginseng, με σκοπό τη βελτίωση της απόδοσης. Ο ουσιαστικός διαχωρισμός μεταξύ των αναψυκτικών γίνεται λόγω της παρουσίας ή της απουσίας ζάχαρης.

Πόση ζάχαρη περιέχουν;

Ένα αναψυκτικό των 350mL, περιέχει περίπου 10 κουταλάκια του γλυκού ζάχαρη (περίπου 40γρ), πράγμα που ξεπερνά κατά πολύ τα επιτρεπόμενα όρια ημερήσιας κατανάλωσης ζάχαρης. Εάν υποθέσουμε ότι κανείς καταναλώνει ένα τέτοιο κουτάκι ημερησίως, αυτό μεταφράζεται στην πρόσληψη περίπου 4 κιλών το μήνα.

Προσφέρουν κάποιο όφελος στην υγεία μας;

Δυστυχώς τα αναψυκτικά δεν έχουν καμία ουσιαστική θρεπτική αξία για τον οργανισμό, πέρα από το να προσδίδουν ενέργεια. Μάλιστα οι διαιτολόγοι όταν αναφέρονται σε αυτά, συνήθως, τα χαρακτηρίζουν ως ‘’κενές’’ θερμίδες.

Mε ποια συχνότητα μπορούμε να τα καταναλώνουμε;

Μπορούμε να τα καταναλώνουμε κατ’ εξαίρεση και όχι σε συστηματική βάση (όπως για παράδειγμα στα πλαίσια μίας εορταστικής εκδήλωσης). Οι συστάσεις αναφέρουν να περιορίσουμε στο ελάχιστο την κατανάλωσή τους ή εάν είναι εφικτό να τα αποκλείσουμε εντελώς από τη διατροφή μας.

Ποια τα ένοχα συστατικά που περιέχουν;

Τα κυριότερα ένοχα συστατικά που περιέχουν είναι σαφώς τα σάκχαρα (γλυκόζη, φρουκτόζη, σουκρόζη), όπου είναι και αυτά που προσδίδουν τελικά την ευχάριστη γεύση. Εάν υποθέσουμε πως η ζάχαρη αποδίδει περίπου 4 θερμίδες ανά γραμμάριο, καταλαβαίνουμε τι αντίκτυπο μπορεί να έχει η κατανάλωση αναψυκτικών στη συνολική ημερήσια θερμιδική πρόσληψη και στον έλεγχο του σωματικού βάρους. Επιπλέον, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι το κιτρικό και το φωσφορικό οξύ, σε συνδυασμό με τα σάκχαρα, δημιουργούν ανεπανόρθωτη ζημιά στα δόντια διότι προκαλούν τερηδόνα. Τέλος, τα συντηρητικά και οι χρωστικές που περιέχουν τα αναψυκτικά είναι εξαιρετικά επιβλαβή για την υγεία καθώς μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να έχουν αλλεργιογόνο ή ακόμη και καρκινογόνο δράση.

Ποια τα πλεονεκτήματα κατανάλωσης light αναψυκτικών ή χωρίς καφεΐνη;

Η αυξημένη κατανάλωση αναψυκτικών συνδέεται αυτόματα και με αυξημένη πρόσληψη θερμίδων και σακχάρων, πράγμα που διαταράσσει τον έλεγχο του σωματικού βάρους και τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Στα light αναψυκτικά, η ζάχαρη αντικαθίσταται από μη θερμιδικά γλυκαντικά που έχουν πάρει έγκριση από την ΕΕ όπως είναι η ασπαρτάμη, η ακεσουλφάμη Κ, η σουκραλόζη, η σακχαρίνη και η στέβια. Αυτές οι γλυκαντικές ουσίες (ιδίως η σακχαρίνη) μπορεί να είναι έως και 300 φορές πιο γλυκές από τη ζάχαρη, προσφέροντας ενισχυμένη γεύση και απόλαυση χωρίς να προσλαμβάνουμε περιττές θερμίδες. Σε κάθε περίπτωση, αυτός δεν είναι λόγος να καταφύγουμε στην αλόγιστη κατανάλωση light αναψυκτικών, καθώς, και τα light αναψυκτικά φαίνεται να διεγείρουν την έκκριση της ινσουλίνης από το πάγκρεας, η οποία μη βρίσκοντας διαθέσιμα σάκχαρα να ‘’κάψει’’ προκαλεί υπογλυκαιμία και αίσθημα πείνας άρα πρόσληψη σωματικού βάρους.

Η καφεΐνη είναι ένα συστατικό των αναψυκτικών που προκαλεί άμεση διέγερση του κεντρικού νευρικού συστήματος, πράγμα που μπορεί να συμβάλλει στη μείωση της κόπωσης, στη βελτίωση της συγκέντρωσης, ενώ, είναι γνωστή και για την εργογόνο δράση της. Παρόλα αυτά η συστηματική κατανάλωση καφεΐνης, ακόμη και μέσω των αναψυκτικών, μπορεί να επιφέρει τα αντίθετα αποτελέσματα προκαλώντας συμπτώματα όπως: πονοκέφαλος, υπερδιέγερση, στομαχικές διαταραχές ή διαταραχές ύπνου. Επιπλέον, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως η καφεΐνη προκαλεί αυξημένη διούρηση και αποβολή νατρίου, οπότε πίνοντας αναψυκτικά που περιέχουν καφεΐνη μπορεί να οδηγηθούμε σε αφυδάτωση.

Πως η κατανάλωση αναψυκτικών συνδέεται με την εμφάνιση παιδικής παχυσαρκίας;

Μία χρήσιμη συμβουλή για τους γονείς είναι να μην συστήνουν εξαρχής στα παιδιά τους τα αναψυκτικά, διότι η μεν ζάχαρη που περιέχουν οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην παιδική παχυσαρκία και από την άλλη, η ασυναγώνιστη γλυκύτητα στη γεύση λόγω των τεχνιτών γλυκαντικών κάνει δικαίως τα παιδιά να μην ικανοποιούνται από τροφές με φυσικά σάκχαρα όπως είναι το γάλα και τα φρούτα. Τα παιδιά θα πρέπει να πίνουν όσο το δυνατό περισσότερο νερό ή εναλλακτικά (πιο σπάνια) κάποιο χυμό ή smoothie από φρέσκα φρούτα με σκοπό να προσλάβουν βιταμίνες, ιχνοστοιχεία και φυτικές ίνες.

Για ποιες ομάδες ατόμων αντενδείκνυται η κατανάλωση αναψυκτικών;

Η κατανάλωση αναψυκτικών ενοχοποιείται για την εμφάνιση παχυσαρκίας, σακχαρώδη διαβήτη, οστεοπόρωσης, αρτηριακής υπέρτασης, μεταβολικού συνδρόμου, ηπατικών και γαστρεντερολογικών ζητημάτων, ενώ, αντενδείκνυται εντελώς η χρήση τους στην εγκυμοσύνη. Γίνεται λοιπόν αντιληπτό, πόσο μεγάλο μέρος του πληθυσμού επιβάλλεται να τα αποφεύγει. Σε κάθε περίπτωση η κατανάλωση light αναψυκτικών δεν είναι πανάκεια, καθώς, τα γλυκαντικά θα πρέπει να καταναλώνονται βάση της συνηστώμενης ημερήσιας πρόσληψης όπως ορίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνεται στη χρήση της ασπαρτάμης από άτομα με φαινυλκετονουρία, διότι πρόκειται για πηγή φαινυλαλανίνης την οποία πρέπει να αποφεύγουν.

 

Βιβλιογραφία:

• Fazeenah A. A Literary Review On Potential Health Risks Of “Soft Drinks”. (2023). Journal of Namibian Studies : History Politics Culture, 35, 4246-4263.
• Kregiel D. Health safety of soft drinks: contents, containers, and microorganisms. Biomed Res Int. 2015;2015:128697.
• Scharf RJ, DeBoer MD. Sugar-Sweetened Beverages and Children’s Health. Annu Rev Public Health. 2016;37:273-93.
• Tahmassebi JF, BaniHani A. Impact of soft drinks to health and economy: a critical review. Eur Arch Paediatr Dent. 2020 Feb;21(1):109-117.

 

Η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, οργανώνει και λειτουργεί το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (Π.Μ.Σ.) με τίτλο: «Σακχαρώδης Διαβήτης  και Παχυσαρκία» από το ακαδημαϊκό έτος 2016-2017.

Με την παρούσα Προκήρυξη, καλούνται οι ενδιαφερόμενοι που επιθυμούν να παρακολουθήσουν το Π.Μ.Σ κατά το ακαδημαϊκό έτος 2024-2025, να υποβάλλουν την αίτηση και τα σχετικά δικαιολογητικά.

Το Π.Μ.Σ. οδηγεί στην απονομή Διπλώματος Μεταπτυχιακών Σπουδών της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών με τίτλο: «Σακχαρώδης Διαβήτης και Παχυσαρκία» (M.Sc. – Master’s Degree in Diabetes Mellitus and Obesity), μετά την πλήρη και επιτυχή ολοκλήρωση των σπουδών χρονικής διάρκειας τεσσάρων (4) ακαδημαϊκών εξαμήνων.

Βρείτε περισσότερες πληροφορίες εδώ

Glucagon-like-peptide-1 receptor agonists versus dipeptidyl-peptidase-4 inhibitors and cardiovascular outcomes in diabetes in relation to achieved glycemic control. A Danish nationwide study. Zareini B et al. J Diabetes. 2024 June; 16(6):e13560.

doi: 10.1111/1753-0407.13560.

 

Τα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 2 (ΣΔΤ2)  διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου. Για το λόγο αυτό η ιατρική διαχείρισή τους έχει επικεντρωθεί στην πρόληψη ή την καθυστέρηση της εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου μέσω ελέγχου των επιπέδων HbA1c, της αρτηριακής πίεσης και των επιπέδων χοληστερόλης¹. Σκοπός της αναδρομικής αυτής μελέτης ήταν η σύγκριση του 5 ετούς κινδύνου εμφάνισης σοβαρών καρδιαγγειακών συμβαμάτων καθώς και οποιασδήποτε άλλης αιτίας θανάτου, σε άτομα που λαμβάνουν θεραπεία με GLP1-RA ή DDP-4i σε σχέση  με το επιτευχθέν επίπεδο γλυκαιμικού στόχου.

 

Συγκεκριμένα χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από το σύστημα εθνικών μητρώων καταχώρησης ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 2 στη Δανία που ελάμβαναν ήδη μετφορμίνη κι έγινε έναρξη GLA-1 RA ή DPP-4i μεταξύ 2007-2021. Η ένταξή τους στη μελέτη έγινε μετά τη χρήση 6 μηνών των εν λόγω φαρμάκων ενώ έγινε καταγραφή της τελευταίας HbA1c. Τα επίπεδα HbA1c που επιτεύχθηκαν κατηγοριοποιήθηκαν σε δύο ομάδες με τιμές >7% ή <7% αντίστοιχα. Τα πρωτεύοντα καταληκτικά σημεία  ήταν το μη θανατηφόρο έμφραγμα του μυοκαρδίου και αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο καθώς κι οποιαδήποτε άλλη αιτία θανάτου.

 

Η μελέτη περιέλαβε 13634 χρήστες GLP-1 RA  με μέση ηλικία περί τα 56,9 έτη (IQR: 48.5-65.5) από τους οποίους το 53% ήταν άνδρες και 39839 χρήστες DDP-4i με μέση ηλικία περί τα 63.4 έτη (IQR:54.6-71.8) από τους οποίους το 61% ήταν άνδρες αντίστοιχα. Όσον αφορά τα επίπεδα HbA1c, για την ομάδα των GLAP-1 RA τιμές <7% παρουσίασαν 3026 άτομα (22%), τιμές >7% 6577 άτομα (48%) ενώ δεν υπήρχε καταγραφή για 4031 άτομα (30%). Για την ομάδα των DDP-4i αντίστοιχα, τιμές <7% παρουσίασαν 4824 (12%), > 7% 17508 (44%) ενώ δεν υπήρχε καταγραφή HbA1c για 17507 άτομα (44%). Κατά τη διάρκεια μέσης παρακολούθησης 5 ετών (IQR: 2.6-5.0) 954 GLAP1-RA  χρήστες παρουσίασαν καρδιαγγειακό σύμβαμα ή θάνατο έναντι 7093 ατόμων που ελάμβαναν DDP-4i. O 5ετής κίνδυνος  (95% CI) για τους χρήστες GLP-1 RA και DDP4i για τις τρεις κατηγορίες που περιγράφηκαν παραπάνω ήταν ο εξής: για τιμές HbA1c  < 7% 10,3% (8,2-12,3) έναντι 24,3% (22,7-25,8), για τιμές HbA1c >7% 16% (14,3-17,6) έναντι 21,1% (20,3-21,9) και για την κατηγορία που δεν υπήρχε καταγεγραμμένη HbA1c 17,1% (15,7-18,5) έναντι 25,6% (24,9-26,3). Τα μέγιστα επίπεδα πρόληψης καρδιαγγειακών συμβαμάτων αλλά και θανάτου από κάθε αιτία σχετίστηκαν  με τιμές HbA1c <7% {Hazard ratio (95%CI) 0.65 (0.52-0.80)}, (p value <0.001).

 

Συμπερασματικά, η χρήση των GLPA-1 RA σχετίζεται με χαμηλότερο ποσοστό ανεπιθύμητων καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Η συσχέτιση αυτή φάνηκε ισχυρότερη σε άτομα που πέτυχαν καλύτερο γλυκαιμικό στόχο (HbA1c < 7%) υποδηλώνοντας συσχέτιση μεταξύ GLP-1 RA και διακύμανσης HbA1c όσον αφορά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

1. Davies MJ, D’Alessio DA, Fradkin J, et al. Management of hyperglycemia in type 2 diabetes, 2018. A consensus report by the Ameican Diabetes Association (ADA) and the European Association for the Study of Diabetes (EASD). Diabetes Care. 2018;41(12):2669-2701.

 

 

Επιμέλεια: Α. Μερίτση

Association of Continued Use of SGLT2 Inhibitors From the Ambulatory to Inpatient Setting With Hospital Outcomes in Patients With Diabetes: A Nationwide Cohort Study. Lakshmi G Singh et al. Diabetes Care. 2024 Jun1;47(6):933-940

 

doi: 10.2337 / dc23-1129

 

Σε επίπεδο εξωτερικού ιατρείου οι αναστολείς SGLT2 σε άτομα με ιστορικό ΣΔΤ2, καρδιακή και / ή χρόνια νεφρική νόσο αποτελούν συχνή θεραπευτική επιλογή, καθώς μελέτες έδειξαν ότι τα φάρμακα αυτά μειώνουν την καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνητότητα καθώς και την εμφάνιση καρδιακής ανεπάρκειας σε άτομα με ΣΔΤ2, ενώ επιπρόσθετα παρατηρήθηκε ευνοϊκή επίδρασή τους στην εξέλιξη της νεφρικής βλάβης (νεφροπροστασία)^1-3. Αντιθέτως υπάρχουν περιορισμένα δεδομένα σχετικά με το όφελος έναρξης των αναστολέων SGLT2 σε νοσηλευόμενους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια με ή χωρίς ιστορικό ΣΔΤ2 ^4-6 κι ακόμη λιγότερα για το όφελος της συνέχισής τους σε νοσηλευόμενους ασθενείς με γνωστό ιστορικό ΣΔΤ2. Για τον λόγο αυτό, οι πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες για τη διαχείριση του ΣΔΤ2 και της υπεργλυκαιμίας σε νοσηλευόμενους ασθενείς δεν συνιστούν τη συνέχιση χορήγησής τους κατά τη διάρκεια νοσηλείας των ατόμων με ΣΔΤ2 ^7-8. Σκοπός της συγκεκριμένης μελέτης ήταν να αξιολογήσει τη συσχέτιση της συνέχισης αγωγής με αναστολείς SGLT2 σε νοσηλευόμενους ασθενείς με ΣΔΤ2 με τη θνησιμότητα και άλλες ενδονοσοκομειακές εκβάσεις.

 

Στη μελέτη αυτή χρησιμοποίηθηκαν δεδομένα από τα ηλεκτρονικά αρχεία της Υπηρεσίας Υγείας Βετεράνων ατόμων με ΣΔΤ2 που εισήχθησαν σε 112 νοσοκομεία της Βαλτιμόρης κατά το χρονικό διάστημα 01/04/2013- 31/08/2021 (Ν=270873). Ο διαβήτης ορίστηκε από την παρουσία δύο ή περισσότερων κωδικών ICD-9 ή ICD-10 που καταχωρήθηκαν κατά τη διάρκεια επίσκεψης σε εξωτερικό ιατρείο ή νοσηλείας σε νοσοκομείο κατά το χρονικό διάστημα των δύο προηγούμενων χρόνων ή / και από συνταγές για φάρμακα αντιδιαβητικά εντός του τρέχοντος έτους. Από τη μελέτη αποκλείστηκαν ασθενείς που έλαβαν αναστολείς SGLT2 μετά τη νοσηλεία τους (Ν=133695), ασθενείς που νοσηλεύτηκαν σε ψυχιατρικές μονάδες ή σε κέντρα αποκατάστασης με μακρά νοσηλεία (Ν=95732), όπως επίσης και ασθενείς με διάρκεια νοσηλείας <1 ημέρα ή >30 ημέρες (Ν=1674). Εισαγωγές με λιγότερες από δύο τιμές κρεατινίνης ορού μεταξύ 7 και 730 ημέρες πριν από τη νοσηλεία ή λιγότερες από 1 τιμή αντίστοιχα κατά τη διάρκεια νοσηλείας και eGFR < 15 mL/min/1,73 m² αποκλείστηκαν από τη μελέτη (Ν=2632). Τέλος, στη μελέτη δεν πήραν μέρος ασθενείς που μεταφέρθηκαν  σε άλλα νοσοκομεία (Ν=546). Με τους παραπάνω περιορισμούς, το σύνολο των ασθενών που πήραν μέρος στη  μελέτη ήταν 36505, από τους οποίους οι 5936 συνέχισαν κατά τη διάρκεια της νοσηλείας τους να λαμβάνουν αναστολείς των SGLT2, ενώ οι 30569 τους διέκοψαν.

 

Για κάθε εισαγωγή έγινε καταγραφή των εξής δεδομένων: ηλικία, φύλο, φυλή, BMI, HbA1c, γλυκόζη καθώς και eGFR εισαγωγής, συστολική και διαστολική αρτηριακή πίεση, χρήση ινσουλίνης, χειρουργικές ή άλλες επεμβατικές πράξεις, καθώς και υπολογισμός του δείκτη συννοσηρότητας Elixhauser. Ως πρωτεύον καταληκτικό σημείο ορίστηκε η ενδονοσοκομειακή θνησιμότητα (θάνατος κατά τη διάρκεια της νοσηλείας) και ως δευτερεύοντα η οξεία νεφρική βλάβη (ΟΝΒ) κατά τη διάρκεια της νοσηλείας και ο χρόνος νοσηλείας. Η ΟΝΒ ορίστηκε ως αύξηση της κρεατινίνης ορού >0,3 mg/dL από την αρχική τιμή εντός 48 ωρών από την εισαγωγή ή αύξηση >50% του baseline. Ο χρόνος νοσηλείας ορίστηκε ως ο αριθμός των ημερών μεταξύ της ημερομηνίας εισαγωγής και εξιτηρίου.

 

Η ομάδα που συνέχισε τους αναστολείς SGLT2 είχε μέση ηλικία περί τα 67.2 έτη, το 97% ήταν άνδρες, το 71.3% Καυκάσιοι και το 20.8% έγχρωμοι. H μέση τιμή του BMI ήταν 32.7 kg/m². Αντιστοίχως για την ομάδα που δεν συνέχισε τους αναστολείς SGLT2 η μέση ηλικία ήταν περί τα 67.5 έτη, το 96.6% ήταν άνδρες, το 72.1% Καυκάσιοι και το 20.5% έγχρωμοι. Η μέση τιμή του BMI ήταν 32.5 kg/m². Παρατηρήθηκε υψηλό ποσοστό συννοσηροτήτων μεταξύ της ομάδας που συνέχισε και της ομάδας που διέκοψε τους αναστολείς SGLT2,όπως παρουσία καρδιαγγειακής νόσου (75.3% vs 72.5%), αρρυθμιών (69.5% vs 68.3%), συμφορητικής καρδιακής ανεπάρκειας ( 60,0% vs 56.2%), διαβητικής νευροπάθειας (73.1% vs 76.1%), διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας (51.8% vs 55.4%), νεφρικής ανεπάρκειας (42.9% vs 45.7%), αρτηριακής υπέρτασης (61.5% vs 60.2%) και παχυσαρκίας (79.9% vs 80.4%). Η εμπαγλιφλοζίνη ήταν ο αναστολέας SGLT2 που χρησιμοποιήθηκε σε ποσοστό 99.9%. Μεταξύ των ασθενών που συνέχισαν τους αναστολείς SGLT2, η διάρκεια λήψης των φαρμάκων κάλυψε το 77% των συνολικών ημερών νοσηλείας από την εισαγωγή έως την έξοδο από το νοσοκομείο. Ως προς τα καταληκτικά σημεία της μελέτης, η ομάδα που συνέχισε τους αναστολείς SGLT2 είχε 45% χαμηλότερο ποσοστό θνησιμότητας (IRR 0.55, 95% CI 0.42-0.73, P<0.01) και μικρότερο χρόνο νοσηλείας (4.7 vs 4.9 ημέρες) (IRR 0.96, 95%CI 0.93-0.98, P<0.01), ενώ δεν παρατηρήθηκε καμία σημαντική διαφορά ανάμεσα στις δύο ομάδες της μελέτης όσον αφορά την εμφάνιση οξείας νεφρικής βλάβης (IRR 0.96, 95% CI 0.90-1.01, P=0.17).

 

Συμπερασματικά, η συνέχιση των αναστολέων SGLT2 κατά τη διάρκεια νοσηλείας ασθενών με Σακχαρώδη Διαβήτη σχετίζεται με χαμηλότερη θνησιμότητα, μικρότερο χρόνο νοσηλείας και δεν αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης οξείας νεφρικής βλάβης.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Zinman B, Wanner C, Lachin JM, et al.; EMPA-REG OUTCOME Investigators. Empagliflozin, cardiovascular outcomes and mortality in type 2 diabetes. N Engl J Med 2015;373:2117-2128
2. Neal B, Perkovic V, Mahaffey KW, et al.; CANVAS Program Collaborative Group. Canagliflozin and cardiovascular and renal events in type 2 diabetes. N Engl J Med 2017;377:644-657
3. Wiviott SD, Raz I, Bonaca MP, et al.; DECLARE-TIMI 58 Investigators. Dapagliflozin and cardiovascular outcomes in type 2 diabetes.N Engl J Med 2019;380:347-357
4. Bhatt DL, Szarek M, Steg PG, et al.;SOLOIST-WHF Trial Investigators. Sotagliflozin in patients with diabetes and recent worsening heart failure. N Engl J Med 2021;384:117-128
5. Voors AA, Angermann CE, Teerlink JR, et al. The SGLT2 inhibitor empagliflozin in patients hospitalized for acute heart failure: a multinational randomized trial. Nat Med 2022;28:568-574
6. Damman K, Beusekamp JC, Boorsma EM, et al. Randomized, double-blind, placebo-controlled, multicenter pilot study on the effects of empagliflozin on clinical outcomes in patients with acute decompensated heart failure (EMPA-RESPONSE-AHF). Eur J Heart Fail 2022;22:713-722
7. Korytkwowski MT, Muniyappa R, Antinori-Lent K, et al. Management of hyperglycemia in hospitalized adult patients in non-critical care settings: an Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab 2022;107:2101-2128
8. ElSayed NA, Aleppo G, Aroda VR, et al. American Diabetes Association. 16. Diabetes care in the hospital: Standards of Care in Diabetes-2023 . Diabetes Care 2023;46(Supp.1):S267-S278

 

 

Επιμέλεια: Α. Μερίτση

Επιμέλεια: Κατερίνα Τζέλλα¹
Επιβλέπων Διαιτολόγος: Χάρης Δημοσθενόπουλος^1
1Διαιτολογικό Τμήμα, ΓΝΑ Λαϊκό

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔτ2) αποτελεί ένα μεταβολικό νόσημα με αρκετά ετερογενές και πολυπαραγοντικό υπόστρωμα. Παλαιότερα, μετά τη διάγνωση θεωρούνταν μόνιμη και αναγκαία η λήψη φαρμακευτικής θεραπείας. Ωστόσο, πρόσφατα δεδομένα της επιστημονικής βιβλιογραφίας καθιστούν πλέον τον ΣΔτ2 ως ένα δυνητικά αναστρέψιμο νόσημα, όταν αυτό βρίσκεται ακόμη στα αρχικά στάδια.

Η απώλεια σωματικού βάρους αποτελεί τον πιο ισχυρό παράγοντα για την επίτευξη της ύφεσης του ΣΔτ2 δηλαδή τη διατήρηση φυσιολογικών τιμών σακχάρου στο αίμα για χρονικό διάστημα ίσο ή μεγαλύτερο από 3 μήνες, χωρίς φαρμακευτική αγωγή, όπως ορίζεται από τις κατευθυντήριες οδηγίες. Συγκεκριμένα, έχει αποδειχθεί ότι εντατικά προγράμματα διαχείρισης βάρους ανακόπτουν την εξέλιξη του ΣΔτ2, βελτιώνοντας τις τιμές σακχάρου στο αίμα και μειώνοντας την ανάγκη για φαρμακευτική αγωγή. Αυτό είναι δυνατόν, διότι η μείωση του σωματικού βάρους οδηγεί σε μείωση της έκτοπης εναπόθεσης λίπους στο συκώτι και το πάγκρεας, βελτιώνοντας έτσι τη λειτουργικότητά τους ⁽¹⁾.

Ο ΣΔτ2, παρ’ όλα αυτά μπορεί όχι μόνο να τεθεί σε ύφεση, αλλά και να παραμείνει σε αυτή την κατάσταση για αρκετό χρονικό διάστημα. Αναλυτικά, πρόσφατα δεδομένα της μελέτης DiRECT δείχνουν ότι η διατήρηση της απώλειας σωματικού βάρους μπορεί να οδηγήσει σε διατήρηση της ύφεσης του ΣΔτ2, ακόμη και για πέντε έτη. H μελέτη DiRECT, ξεκίνησε το 2014 και αρχικά διήρκεσε για δύο χρόνια. Τα άτομα που συμπεριλήφθησαν, βρίσκονταν σε αρχικά στάδια της νόσου, καθώς είχαν διαγνωστεί με ΣΔ πριν από μια εξαετία ή λιγότερο και δεν λάμβαναν ινσουλίνη. Τα αποτελέσματα που προέκυψαν σε χρονικό διάστημα δυο ετών έδειξαν ότι το 46% των ατόμων με ΣΔτ2, που συμμετείχε σε πρόγραμμα διαχείρισης βάρους, επιτυγχάνοντας μείωση περίπου 10 κιλών, κατόρθωσε να υποστρέψει το Διαβήτη για έναν χρόνο, ενώ το 36% για δύο χρόνια ⁽²⁾. Η μελέτη όμως επεκτάθηκε κατά τρία έτη, με στόχο να εξεταστεί εάν η μακροχρόνια εφαρμογή προγραμμάτων διαχείρισης βάρους είναι ικανή να επιφέρει μακροχρόνια ύφεση του νοσήματος.

Από τα δεδομένα, λοιπόν της πενταετούς παρακολούθησης των συμμετεχόντων της μελέτης DiRECT, φαίνεται ότι κάποια από τα άτομα που συνέχιζαν να συμμετέχουν σε πρόγραμμα διαχείρισης σωματικού βάρους και να λαμβάνουν καθοδήγηση, διατηρώντας απώλεια βάρους περίπου ίση με 9 κιλά, κατόρθωσαν να παραμείνουν σε ύφεση για τουλάχιστον 5 έτη. Ωστόσο, πολλά άτομα της μελέτης όταν επανάκτησαν το σωματικό βάρος που είχαν χάσει, βγήκαν από την ύφεση, εμφανίζοντας και πάλι παθολογικές τιμές σακχάρου στο αίμα. Παρ’ όλο που στόχος είναι η διατήρηση μακροχρονίως του απολεσθέντος σωματικού βάρους και κατ’ επέκταση και της ύφεσης, ακόμα και επίτευξη ύφεσης του νοσήματος για μικρό χρονικό διάστημα έχει πολλαπλά οφέλη για την υγεία, καθυστερώντας την εμφάνιση των μικρο- και μακροαγγειακών επιπλοκών και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής ⁽³⁾.

Συγκεντρωτικά, λοιπόν, η απώλεια σωματικού βάρους και η διατήρηση αυτού μπορεί να οδηγήσουν σε ύφεση του ΣΔτ2, προλαμβάνοντας ή καθυστερώντας την εξέλιξή του. Ειδικά, όσο μεγαλύτερη είναι η απώλεια βάρους και όσο πιο νωρίς συντελείται από τη στιγμή της διάγνωσης, τόσο πιο πιθανό είναι να υποστραφεί ο ΣΔτ2. Για αυτόν τον λόγο, είναι μεγάλης σημασίας άτομα με ΣΔτ2 που βρίσκονται στα αρχικά στάδια να συμμετέχουν σε εντατικά προγράμματα παρέμβασης στον τρόπο ζωής, εστιάζοντας στην απώλεια και τη διατήρηση του σωματικού βάρους.

 

Βιβλιογραφία

1. Taheri S. Type 2 Diabetes Remission: A New Mission in Diabetes Care. Diabetes Care. 2024;47(1):47–9.
2. Thom G, Messow CM, Leslie WS, Barnes AC, Brosnahan N, McCombie L, et al. Predictors of type 2 diabetes remission in the Diabetes Remission Clinical Trial (DiRECT). Diabet Med. 2021;38(8):1–12.
3. Lean ME, Leslie WS, Barnes AC, Brosnahan N, Thom G, McCombie L, et al. 5-year follow-up of the randomised Diabetes Remission Clinical Trial (DiRECT) of continued support for weight loss maintenance in the UK: an extension study. Lancet Diabetes Endocrinol [Internet]. 2024;12(4):233–46.

 

Μπαλή Ιωάννα¹, Μυλωνάκη Μυρτώ¹
Επιβλέπων Διαιτολόγος: Δημοσθενόπουλος Χάρης^1
1 Διαιτολογικό Τμήμα, ΓΝΑ Λαϊκό

 

Η σωστή ανάγνωση των ετικετών βοηθάει τους καταναλωτές με Σακχαρώδη Διαβήτη (ΣΔ) στην επιλογή υγιεινών και ασφαλέστερων προϊόντων για την επίτευξη σταθερών επιπέδων γλυκόζης. Αν και δεν είναι πάντα εύκολη διαδικασία, υπάρχουν κάποιες βασικές αρχές για την αποκωδικοποίηση των ετικετών που αναγράφονται στα συσκευασμένα τρόφιμα. Η αναγραφή διατροφικών πληροφοριών στις συσκευασίες είναι υποχρεωτική και παρέχει πληροφορίες όπως το μέγεθος της μερίδας, τις θερμίδες, τους ολικούς υδατάνθρακες, τις διαιτητικές ίνες, τα προστιθέμενα σάκχαρα, τα λίπη, το νάτριο, το ποσοστό της ημερήσιας πρόσληψης, τα αλλεργιογόνα συστατικά, τα ανόργανα συστατικά, την ποσότητα ορισμένων συστατικών, την καθαρή ποσότητα τροφίμου και την ημερομηνία ανάλωσης ή λήξης.²

Πιο συγκεκριμένα, για τα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη, σημαντικές είναι οι πληροφορίες σχετικά με την περιεκτικότητα των τροφίμων σε σάκχαρα. Η ένδειξη «Χωρίς Ζάχαρη» αντιπροσωπεύει περιεκτικότητα σακχάρων <0,5 gr/μερίδα ενώ η ένδειξη «Μειωμένη Ζάχαρη», υποδηλώνει 25 % λιγότερη ζάχαρη σε σχέση με την κανονική εκδοχή του προϊόντος. Επιπλέον η ένδειξη «Χωρίς Προστιθέμενη Ζάχαρη» καταδεικνύει πως δεν έχει προστεθεί καθόλου ζάχαρη ή προϊόντα που περιέχουν ζάχαρη κατά την διάρκεια της επεξεργασίας. Ωστόσο ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνεται στην κρυμμένη ζάχαρη που αναγράφεται με ονομασίες όπως ιμβερτοζάχαρο, μελάσα, μερικώς υδρογονωμένο άμυλο, φρουκτόζη, σιρόπι φρουκτόζης, γλυκόζη, σιρόπι γλυκόζης, δεξτρόζη και μαλτόζη. ¹

Όσον αφορά το λίπος, οι διατροφικές δηλώσεις όπως «Χωρίς Λιπαρά», «Χωρίς Κορεσμένο Λίπος» και «Χωρίς trans Λιπαρά» υποδηλώνουν ότι τα τρόφιμα αυτά περιέχουν <0,5 gr/μερίδα. Επιπλέον, οι ενδείξεις «Χαμηλό σε Λίπος» και «Χαμηλό σε Κορεσμένα Λιπαρά» αντικατοπτρίζουν περιεκτικότητα ≤3 gr ολικού λίπους και ≤1 gr κορεσμένου λίπους, αντίστοιχα. Τα τρόφιμα στα οποία αναγράφεται στην συσκευασία τους «Μειωμένο Λίπος», περιέχουν 25 % λιγότερο λίπος σε σχέση με την κανονική εκδοχή του προϊόντος.¹

Παράλληλα εξίσου σημαντική αποτελεί η σωστή ανάγνωση των ετικετών σχετικά με τις διαιτητικές ίνες. Η ένδειξη «Υψηλά Σε Φυτικές Ίνες», φανερώνει περιεκτικότητα >5 gr φυτικών ινών/μερίδα, ενώ η ένδειξη «Καλή Πηγή Φυτικών Ινών», σημαίνει ότι στο τρόφιμο περιέχονται 2,5 με 4,9 gr φυτικών ινών /μερίδα. ¹

Επιπροσθέτως, η επισήμανση «Χωρίς Νάτριο» ή «Χωρίς Αλάτι», σημαίνει ότι το τρόφιμο περιέχει <5 mg νατρίου/μερίδα, ενώ οι ενδείξεις «Πολύ Χαμηλό σε Νάτριο» και «Χαμηλό σε Νάτριο» αντικατοπτρίζουν περιεκτικότητα ≤35 mg νατρίου και ≤140 mg νατρίου αντίστοιχα. Στα τρόφιμα που αναγράφεται η ένδειξη «Μειωμένο Νάτριο», σημαίνει ότι περιέχουν τουλάχιστον 25% λιγότερο νάτριο σε σχέση με την συνηθισμένη εκδοχή του προϊόντος.¹

Τέλος στα τρόφιμα που αναγράφεται η διατροφική δήλωση «Χωρίς Θερμίδες», περιέχονται <5 kcal/μερίδα, ενώ η ένδειξη «Χαμηλό σε Θερμίδες», σημαίνει ότι στο τρόφιμο περιέχονται ≤40 kcal/μερίδα.¹

Με βάση τα παραπάνω, ο καταναλωτής συστήνεται να επιλέγει τρόφιμα που έχουν τουλάχιστον τις ενδείξεις «Μειωμένη Ζάχαρη», «Χαμηλό σε Λίπος», «Χαμηλό σε Κορεσμένα Λιπαρά», «Χαμηλό σε Νάτριο» και «Υψηλό Σε Φυτικές Ίνες». Τέλος, επειδή η ποσότητα των συστατικών των προϊόντων αναγράφεται στην ετικέτα με φθίνουσα σειρά, συστήνεται η αποφυγή τροφίμων που περιέχουν ζάχαρη, πηγές κορεσμένων και trans λιπαρών στις πρώτες θέσεις για την καλύτερη ρύθμιση του βάρους, της γλυκόζης, της χοληστερίνης ή της αρτηριακής πίεσης.

 

Βιβλιογραφία

• Nutrition and Diabetes | ADA. Accessed December 17, 2023. https://diabetes.org/food-nutrition
• Nutrition labelling: policy brief. (n.d.). Retrieved April 30, 2024, from https://www.who.int/publications/i/item/9789240051324

 

 

 

Δημοσίευση Προκήρυξης για το νέο Ξενόγλωσσο ΠΜΣ  του Τμήματος Ιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας “MSc Vascular Ultrasound in Diagnosis and Management”, για το ακαδημαϊκό έτος 2024-2025.

Call for Application

Website