Author: ΕΔΕ

Olesen SS, Viggers R, Drewes AM, Vestergaard P, Jensen MH. Risk of Major Adverse Cardiovascular Events, Severe Hypoglycemia, and All-Cause Mortality in Postpancreatitis Diabetes Mellitus Versus Type 2 Diabetes: A Nationwide Population-Based Cohort Study. Diabetes Care. 2022 Mar 21:dc212531. doi: 10.2337/dc21-2531. Epub ahead of print.

Ο σακχαρώδης διαβήτης μετά από παγκρεατίτιδα (postpancreatitis diabetes mellitus, PPDM) αποτελεί συχνή επιπλοκή της παγκρεατίτιδας και έχει ως αποτέλεσμα τον κακό γλυκαιμικό έλεγχο. Στη Δανία πραγματοποιήθηκε μία μελέτη κοόρτης με βάση τον εθνικό πληθυσμό με σκοπό την αξιολόγηση του κινδύνου εμφάνισης σημαντικών ανεπιθύμητων ενεργειών σε ασθενείς με PPDM σε σύγκριση με ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (ΣΔΤ2). Τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Diabetes Care το Μάρτιο του 2022.

Ενήλικες (>18 ετών) με ιστορικό PPDM ή ΣΔΤ2 μεταξύ του 1998 και του 2018 καταγράφηκαν στη μελέτη μέσω του εθνικού μητρώου υγείας. Ο PPDM ταξινομήθηκε περαιτέρω στους υπότυπους της οξείας παγκρεατίτιδας (PPDM-A) και της χρόνιας παγκρεατίτιδας (PPDM-C). Αξιολογήθηκε ο κίνδυνος σοβαρών καρδιαγγειακών συμβάντων (MACE), σοβαρής υπογλυκαιμίας και ολικής θνησιμότητας, καθώς και η επίπτωση εμφάνισης σοβαρής υπογλυκαιμίας.

Συνολικά 383.325 ασθενείς με ΣΔΤ2, 3.418 με PPDM-A και 2.461 με PPDM-C  ανευρέθηκαν στο εθνικό μητρώο υγείας. Σε σύγκριση με το ΣΔΤ2, ο PPDM-C συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο σοβαρής υπογλυκαιμίας [hazard ratio (HR) (95% CI): 5,27 (4,62-6,00), P <0,001] και αυξημένη ολική θνησιμότητα [HR (95% CI): 1,54 (1,45-1,64), P <0,001]. Παρόμοια αποτελέσματα παρατηρήθηκαν και για τα άτομα με PPDM-A. Οι λόγοι του ρυθμού επίπτωσης (Incidence rate ratios, IRRs) για τη σοβαρή υπογλυκαιμία ήταν αυξημένοι στην ομάδα PPDM-C [IRR 95% CI: 7,38 (6,75-8,08), P <0,001] και στην ομάδα PPDM-A [IRR (95% CI): 3,76 (3,36-4,21), P <0,001]. Τα ευρήματα ήταν αντίστοιχα και σε μία ανάλυση που πραγματοποιήθηκε σε άτομα που ελάμβαναν ινσουλίνη.

Συμπερασματικά, ο σακχαρώδη διαβήτης μετά από παγκρεατίτιδα σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών σε σύγκριση με το ΣΔΤ2.

Επιμέλεια: Αναστάσιος Τεντολούρης

Tamborlane WV, et al. Efficacy and safety of dapagliflozin in children and young adults with type 2 diabetes: a prospective, multicentre, randomised, parallel group, phase 3 study. Lancet Diabetes Endocrinol. 2022 Apr 1:S2213-8587(22)00052-3. doi: 10.1016/S2213-8587(22)00052-3.

Οι θεραπευτικές επιλογές στα παιδιά και στους νέους με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (ΣΔΤ2) είναι περιορισμένες. Σε πρόσφατη τυχαιοποιημένη μελέτη φάσης 3 που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet Diabetes Endocrinology τον Απρίλιο του 2022 αξιολογήθηκε η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια χορήγησης δαπαγλιφλοζίνης ως συμπληρωματική αγωγή σε παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενήλικες με ΣΔΤ2 που ελάμβαναν μετφορμίνη, ινσουλίνη ή συνδυασμό των δύο.

Πρόκειται για μία πολυκεντρική, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο, διπλά – τυφλή, τυχαιοποιημένη μελέτη φάσης 3 που πραγματοποιήθηκε σε 30 κέντρα από πέντε χώρες (Ουγγαρία, Ισραήλ, Μεξικό, Ρωσία, ΗΠΑ). Οι συμμετέχοντες ήταν ηλικίας 10-24 έτη, με ΣΔΤ2 και τιμή HbA1c 6,5-11%. Τα άτομα τυχαιοποιήθηκαν με αναλογία 1:1 σε δύο ομάδες: από του στόματος δαπαγλιφλοζίνη 10 mg ή σε εικονικό φάρμακο. Η διάρκεια παρακολούθησης ήταν 24 εβδομάδες. Στη συνέχεια ακολούθησε μια ανοικτή επέκταση ασφαλείας της μελέτης διάρκειας 28 εβδομάδων στην οποία όλοι οι συμμετέχοντες έλαβαν δαπαγλιφλοζίνη. Το πρωτογενές καταληκτικό σημείο της μελέτης ήταν διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων στη μεταβολή της τιμής της HbA1c στις 24 εβδομάδες.

Από τον Ιούνιο του 2016 ως το Μάρτιο του 2019, συνολικά 72 συμμετέχοντες εισήχθησαν στη μελέτη (19 [26%] από αυτούς ήταν ηλικίας 18-24 ετών] και τυχαιοποιήθηκαν στις δύο ομάδες (39 σε δαπαγλιφλοζίνη και 33 σε εικονικό φάρμακο). Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν 16,1 ± 3,3 έτη. Μετά από 24 εβδομάδες, στην ανάλυση με βάση την πρόθεση θεραπείας (intention to treat analysis) η μέση αλλαγή στη συγκέντρωση της HbA1c ήταν -0,25% [95% CI: (-0,85 έως 0,34)] για την ομάδα της δαπαγλιφλοζίνης και 0,50% [95% CI: (−0,18 έως 1,17)] για την ομάδα με το εικονικό φάρμακο. Η διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων ήταν −0,75% [95% CI: (−1,65 έως 0,15), p=0,10]. Στην ανάλυση ευαισθησίας (sensitivity analysis) (34 άτομα στην ομάδα της δαπαγλιφλοζίνης και 26 άτομα στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου) μετά από 24 εβδομάδες, η μέση αλλαγή στη συγκέντρωση της HbA1c ήταν −0,51% [95% CI: (−1,07 έως 0,05)] για την ομάδα της δαπαγλιφλοζίνης και 0,62% [95% CI: (−0,04 έως 1,27)] για την ομάδα με το εικονικό φάρμακο. Η διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων ήταν −1,13% [95% CI: (−1,99 έως −0,26), p=0,012)]. Ανεπιθύμητες ενέργειες παρουσιάστηκαν σε 27 (69%) συμμετέχοντες στους οποίους χορηγήθηκε δαπαγλιφλοζίνη και σε 19 (58%) συμμετέχοντες στους οποίους χορηγήθηκε εικονικό φάρμακο σε διάστημα 24 εβδομάδων, καθώς και σε 29 (74%) συμμετέχοντες που έλαβαν δαπαγλιφλοζίνη για 52 εβδομάδες. Υπογλυκαιμία εμφάνισαν 11 (28%) άτομα που έλαβαν δαπαγλιφλοζίνη και έξι (18%) συμμετέχοντες που έλαβαν εικονικό φάρμακο στη διάρκεια των 24 εβδομάδων, καθώς και 13 συμμετέχοντες (33%) που έλαβαν δαπαγλιφλοζίνη κατά τη διάρκεια των 52 εβδομάδων. Καμία  ανεπιθύμητη ενέργεια δεν καταγράφηκε ως σοβαρή. Επίσης, δεν καταγράφηκαν περιστατικά διαβητικής κετοξέωσης.

Συμπερασματικά, το πρωτογενές καταληκτικό σημείο της μελέτης που ήταν η μεταβολή της συγκέντρωσης της HbA1c δεν παρουσίαζε διαφορά στην ανάλυση με βάση την πρόθεση θεραπείας (intention to treat analysis) στη θεραπεία παιδιών, εφήβων και νεαρών ενηλίκων με ΣΔΤ2 που έλαβαν δαπαγλιφλοζίνη σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Ωστόσο, στην ανάλυση ευαισθησίας (sensitivity analysis) καταγράφηκε σημαντική διαφορά στη μεταβολή της συγκέντρωσης της HbA1c μεταξύ των δύο ομάδων. Σχετικά με την ασφάλεια χορήγησης της δαπαγλιφλοζίνης σε παιδιά και σε νέους, δεν καταγράφηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες ή περιστατικά διαβητικής κετοξέωσης, ενώ ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας ήταν χαμηλός.

Επιμέλεια: Αναστάσιος Τεντολούρης

Η Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία στα πλαίσια των καταστατικών και εκπαιδευτικών της σκοπών, προκηρύσσει τη χορήγηση 2 (δύο) υποτροφιών για το 2022, δια της παροχής οικονομικής συνδρομής ύψους 5.000€ έκαστη, σε δύο νέους επιστήμονες, με θέμα την καινοτομία στον Σακχαρώδη Διαβήτη.

(Υποστηρικτής Δράσης: ΦΑΡΜΑΣΕΡΒ ΛΙΛΛΥ).

Καταληκτική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων: 15 Ιουλίου 2022

Προϋποθέσεις:

• Ενεργά Τακτικά και Πάρεδρα μέλη της ΕΔΕ, Έλληνες υπήκοοι που διαμένουν μόνιμα στην Ελλάδα.
• Οι έχοντες ηλικία μέχρι και 45 ετών.
• Κάθε ενδιαφερόμενος έχει τη δυνατότητα να συμμετάσχει σε μία μόνο πρόταση, ατομική ή ως μέλος ερευνητικής ομάδος.
• Σε περίπτωση υποβολής πρότασης από μέλος το οποίο έχει χρηματοδοτηθεί στο παρελθόν θα συνεκτιμάται η αποτελεσματικότητα και η απορροφητικότητα της προηγούμενης χρηματοδότησης. Πάντως, κατά τη διαδικασία επιλογής θα προτιμώνται ερευνητές οι οποίοι δεν έχουν χρηματοδοτηθεί από την ΕΔΕ στο παρελθόν.
• Να μην είναι μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΔΕ ή μέλη της Επιτροπής Έρευνας της ΕΔΕ.

Επισυναπτόμενα δικαιολογητικά:

• Αίτηση χορήγησης υποτροφίας από την ΕΔE – (Συμπληρώστε την ηλεκτρονική φόρμα Online ή κατεβάστε την από εδώ σε .doc)
• Φωτοαντίγραφο αστυνομικής ταυτότητας*
• Τίτλοι σπουδών (επικυρωμένα φωτοαντίγραφα)
• Σύντομο βιογραφικό σημείωμα
• Υπεύθυνη δήλωση αποδοχής των όρων της προκήρυξης
• Υπεύθυνη δήλωση ότι δεν έχει λάβει άλλη υποτροφία ούτε θα λάβει κατά τη διάρκεια της παρούσης χρηματοδότησης
• Επιστολή του Επιστημονικού Υπευθύνου του Ερευνητικού Κέντρου ότι συμφωνεί με τη διενέργεια της επιστημονικής πρότασης στο Κέντρο
• Αναλυτική περιγραφή της επιστημονικής πρότασης
• Πιστοποιητικά αφορώντα τη διαθεσιμότητα επιστημονικών και υλικοτεχνικών υποδομών που είναι απαραίτητες για την διεξαγωγή του έργου
• Αναλυτικός προϋπολογισμός (αναλώσιμα, αμοιβές)

Υποχρεώσεις ερευνητή:       

• Ο υπότροφος υποχρεούται να ενημερώνει σε τακτά χρονικά διαστήματα την Επιτροπή Έρευνας και το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΔΕ για την πρόοδο και εξέλιξη του έργου. Βάσει της προόδου της εξέλιξης του έργου και του προσεχούς προγραμματισμού του θα γίνεται η τμηματική εκταμίευση του ποσού της χρηματοδότησης.
• Εάν ο υποψήφιος δεν κάνει χρήση της χρηματοδότησης εντός εξαμήνου χάνει τη χρηματοδότηση, η οποία δίδεται στον πρώτο επιλαχόντα.
• Σε κάθε δημοσίευση που θα προέρχεται από δεδομένα του έργου θα γίνεται μνεία ότι η εργασία χρηματοδοτήθηκε από την ΕΔΕ.
• Οι αιτήσεις και τα επισυναπτόμενα  δικαιολογητικά  των  υποψηφίων θα υποβάλλονται στην Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας και θα εξετάζονται από Επιτροπή, η οποία θα λαμβάνει την τελική απόφαση.

Αθήνα, 15/04/2022

Η Πρόεδρος της ΕΔΕ

Α. Μαυρογιαννάκη

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας, εκπροσωπώντας τα μέλη της, εκφράζει τη βαθιά του θλίψη για την απώλεια του ομότιμου Καθηγητή Ιωάννη Κυριόπουλου, διακεκριμένου επιστήμονα στον τομέα των Οικονομικών της Υγείας και πρώην κοσμήτορα της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας.

Ο Ι. Κυριόπουλος υπήρξε πολυσχιδής προσωπικότητα, από τις πλέον εμβληματικές και χαρισματικές που ανέδειξε η χώρα μας. Υπηρέτησε με συνέπεια τον χώρο της υγείας, με σπουδαίο ερευνητικό και διδακτικό έργο, αφήνοντας ανεξίτηλο επιστημονικό αποτύπωμα σε θέματα πολιτικής οικονομίας της υγείας, στρατηγικού σχεδιασμού και διοίκησης των υπηρεσιών υγείας. Η ιατρική κοινότητα έχασε έναν σπουδαίο συνάδελφο και ευπατρίδη, υψηλού ακαδημαϊκού ήθους και κύρους.

Εκ μέρους της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια στην οικογένεια του εκλιπόντος.

Για το ΔΣ της ΕΔΕ

Η Πρόεδρος 
Α. Μαυρογιαννάκη

Ο Γεν. Γραμματέας
Κ. Μακρυλάκης

He K, et al. Dapagliflozin for nonalcoholic fatty liver disease: A systematic review and meta-analysis. Diabetes Res Clin Pract. 2022;185:109791. doi: 10.1016/j.diabres.2022.109791.

Ο επιπολασμός της NAFLD σε παγκόσμιο επίπεδο στο γενικό πληθυσμό είναι πολύ υψηλός και υπολογίζεται στο 20-25%. Η NAFLD απαντάται ιδιαίτερα συχνά σε άτομα με παχυσαρκία, δυσλιπιδαιμία ή/και Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 2. Στην πρόσφατη αυτή ανασκόπηση – μετανάλυση 11 μελετών, στην οποία συμπεριλήφθηκαν συνολικά 839 άτομα, εκτιμήθηκε ο ρόλος της χορήγησης του αναστολέα του συμμεταφορέα γλυκόζης-νατρίου 2 (SGLT2) Νταπαγλιφλοζίνη σε ασθενείς που είχαν διαγνωσθεί με NAFLD. Ως ομάδες ελέγχου χρησιμοποιήθηκαν άτομα που λάμβαναν εικονικό φάρμακο, είτε άλλες αντιδιαβητικές θεραπείες όπως μετφορμίνη ή πιογλιταζόνη.

Στα άτομα που χορηγήθηκε Νταπαγλιφλοζίνη, έναντι των ομάδων ελέγχου, καταγράφηκε μεγαλύτερη μείωση της Αλανινικής (ALT) και Οξαλοξεικής τρανσαμινάσης (AST), της  γ-γλουταμυλ-τρανσφεράσης (γ-GT), των τριγλυκεριδίων, του σωματικού βάρους, του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), της HbA1c και της γλυκόζης νηστείας. Αντίθετα δεν καταγράφηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στην τιμή της ολικής χοληστερόλης, της LDL, της HDL, του δείκτη ηπατικής ίνωσης-4 (FIB-4), του τύπου IV κολλαγόνου 7S και του δείκτη HOMA-IR (Homeostatic Model Assessment of Insulin Resistance). Επίσης δεν καταγράφηκαν διαφορές όσον αφορά τις ανεπιθύμητες ενέργειες.

Συμπερασματικά, η παρούσα μετανάλυση υποδεικνύει ότι η χορήγηση Νταπαγλιφλοζίνης σε άτομα με NAFLD μπορεί να βελτιώσει τους δείκτες ηπατικής λειτουργίας, των επιπέδων της γλυκόζης και το ΔΜΣ.

Επιμέλεια: Πέτρος Θωμάκος

Xu G, et al. Exploratory study reveals far reaching systemic and cellular effects of verapamil treatment in subjects with type 1 diabetes. Nat Commun. 2022;13:1159. doi: 10.1038/s41467-022-28826-3.

Η χορήγηση του αναστολέα διαύλων ασβεστίου Βεραπαμίλη σε πειραματόζωα έχει αποδειχτεί ότι μπορεί να αντιστρέψει την εξέλιξη του Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 1 (ΣΔΤ1). Σε πρόσφατη τυχαιοποιημένη μελέτη φάσης 2 σε άτομα με ΣΔΤ1, ελεγχόμενη από εικονικό φάρμακο, βρέθηκε ότι η λήψη Βεραπαμίλης για χρονικό διάστημα ενός έτους, επέφερε βελτίωση της λειτουργικότητας των β-κυττάρων, κατά αντιστοιχία με μείωση των αναγκών σε ινσουλίνη και ελάττωση των επεισοδίων υπογλυκαιμίας. Στην παρούσα μελέτη, που αποτελεί συνέχεια της προαναφερθείσας, εκτιμήθηκαν γονιδιακοί παράγοντες (ανάλυση των μεταγραφών του RNA) σε συνδυασμό με πρωτεομική ανάλυση, προκειμένου να διερευνηθούν πιθανοί μηχανισμοί, μέσω των οποίων ασκείται η ευεργετική δράση του φαρμάκου. Επίσης, εξετάστηκε επίδραση της χορήγησης Βεραπαμίλης για 2 έτη, έναντι της ομάδας ελέγχου που διέκοψε τη λήψη της μετά από διάστημα ενός έτους.

Τα αποτελέσματα της μελέτης πιστοποίησαν ότι η χορήγηση Βεραπαμίλης σε άτομα με ΣΔΤ1 μπορεί να καθυστερήσει την εξέλιξη της νόσου, μειώνοντας τις ανάγκες για χορήγηση ινσουλίνης, τουλάχιστο για 2 έτη μετά τη διάγνωση. Τα οφέλη αυτά δεν διατηρήθηκαν στα άτομα που διέκοψαν το φάρμακο. Η χρωμογρανίνη Α (chromogranin A – CHGA), αποτελεί το κυριότερο αυτοαντιγόνο (πρωτεΐνη που εκφράζεται και στα β-κύτταρα) επί του οποίου ασκεί δράση η Βεραπαμίλη, μειώνοντας τη συγκέντρωσή της στον ορό.

Παράλληλα, η Βεραπαμίλη φαίνεται ότι επηρεάζει την έκκριση προφλεγμονωδών κυτοκινών από τα θυλακιώδη βοηθητικά Τ λεμφοκύτταρα. Επίσης, η ανάλυση του μεταγραφώματος (RNA-sequencing) επιβεβαίωσε ότι η Βεραπαμίλη ρυθμίζει το σύστημα της θειορεδοξίνης (σύστημα πρωτεϊνών που καθορίζει την οξειδοαναγωγική κατάσταση των κυττάρων) ενισχύοντας την αντιοξειδωτική, αντιαποπτωτική και ανοσοτροποποιητική έκφραση των γονιδίων που εκφράζονται στα νησίδια του παγκρέατος.

Συμπερασματικά, η χορήγηση Βεραπαμίλης σε νεοδιαγνωσθέντες ασθενείς με ΣΔΤ1 συσχετίζεται με καθυστέρηση της εξέλιξης της νόσου.

Επιμέλεια: Πέτρος Θωμάκος

Boeder SC, et al. SGLT2 Inhibition Increases Fasting Glucagon but Does Not Restore the Counterregulatory Hormone Response to Hypoglycemia in Participants With Type 1 Diabetes. Diabetes. 2022;71:511-519. doi: 10.2337/db21-0769.  

Η υπογλυκαιμία αποτελεί ένα σημαντικό εμπόδιο στην προσπάθεια των ατόμων με ΣΔ Τύπου 1 (ΣΔΤ1) να επιτύχουν επαρκή έλεγχο των επιπέδων της γλυκόζης. Η πλειονότητα των ατόμων με ΣΔΤ1 βιώνουν πολλαπλά επεισόδια υπογλυκαιμίας την εβδομάδα, ενώ ο κίνδυνος εμφάνισης σοβαρής υπογλυκαιμίας κυμαίνεται μεταξύ 1 και 4,9 επεισοδίων ανά ασθενή/έτος. Τα άτομα με ΣΔΤ1 παρουσιάζουν υπολειπόμενη έκκριση Γλυκαγόνης κατά την αντιρροπιστική απάντηση στην υπογλυκαιμία.

Οι αναστολείς SGLT2 έχει περιγραφεί ότι προκαλούν αύξηση των επιπέδων Γλυκαγόνης στο αίμα, η οποία συνδυάζεται με αύξηση της παραγωγής γλυκόζης από το ήπαρ και μπορεί να μειώσουν τη συχνότητας της υπογλυκαιμίας.

Με τη βοήθεια διασταυρούμενης, τυχαιοποιημένης, διπλής – τυφλής μελέτης σε 22 άτομα με ΣΔΤ1 βρέθηκε, ότι η χορήγηση 5 mg Νταπαγλιφλοζίνης για 4 εβδομάδες, είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των επιπέδων της Γλυκαγόνης νηστείας σε ποσοστό 32%, έναντι του εικονικού φαρμάκου, αλλά απέτυχε να μειώσει το χρόνο σε υπογλυκαιμία, όπως υπολογίστηκε με τη βοήθεια συστήματος CGM.

Επίσης, με τη χρήση της τεχνικής υπερινσουλιναιμική υπογλυκαιμική καθήλωση της γλυκόζης, εκτιμήθηκε ότι η Νταπαγλιφλοζίνη, συγκριτικά με το εικονικό φάρμακο, δεν αύξησε την έκκριση Γλυκαγόνης ή άλλων αντιρροπιστικών προς την Ινσουλίνη ορμονών (Αδρεναλίνη, Νοραδρεναλίνη, Κορτιζόλη, Αυξητική Ορμόνη). Παράλληλα, κατά τη διάρκεια της τεχνητής υπογλυκαιμίας, δεν καταγράφηκαν διαφορές στα υπογλυκαιμικά συμπτώματα (αδρενεργικά, γλυκοπενικά) και τη γνωσιακή ικανότητα.

Συμπερασματικά, η χορήγηση αναστολέων SGLT2 σε άτομα με ΣΔΤ1, παρά την αύξηση που προκαλεί στα επίπεδα της Γλυκαγόνης νηστείας, δεν μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης υπογλυκαιμίας και δεν ενισχύει τους μηχανισμούς αντιρρόπησης της υπογλυκαιμίας.

Επιμέλεια: Πέτρος Θωμάκος