Blog

Αγαπητοί Συνάδελφοι,

Την Τετάρτη 5/2/2020, στις 14.00, πραγματοποιήθηκε το webinar της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας στο πλαίσιο των μετεκπαιδευτικών της μαθημάτων μέσω διαδικτύου, με γενικό θέμα: “Ο ΣΔ που διαγιγνώσκεται στην παιδική ηλικία ή κατά την εφηβεία, πρόκειται για ΣΔτ1, ΣΔτ2, ή άλλη κατηγορία;“. Τα δεδομένα του περιστατικού που συζητήθηκε κατά τη διάρκεια του webinar, παρατίθενται κατωτέρω:

Ο Γιάννης είναι 17 χρονών και μαθητής λυκείου. Οι γονείς του παρατήρησαν ότι τελευταία πίνει μεγάλες ποσότητες νερού στην οποία απέδωσαν και την πολυουρία που φαίνεται ότι έχει. Υποψιασμένοι ότι η δίψα και η πολυουρία του υιού τους ίσως κρύβουν άλλο νόσημα, επισκέφτηκαν τον οικογενειακό ιατρό ο οποίος αμέσως σχολίασε το πλεονάζον σωματικό βάρος του Γιάννη. Οι γονείς ανησυχούν ιδιαίτερα για την πιθανότητα διαβήτη και κυρίως τις επιπλοκές που σχετίζονται μ’ αυτόν.

Κλινική εξέταση: Ύψος 1.78, βάρος 98 kgr, BMI 29 kg/m2. Αρτηριακή πίεση 135/75 mmHg, σφύξεις 88/1’. Αναπνευστικό, κυκλοφορικό, κοιλιά, νευρολογικό, χωρίς παθολογικά ευρήματα. Βυθοσκόπηση χωρίς εμφανή παθολογικά ευρήματα. Προσδιορισμός γλυκόζης αίματος στο ιατρείο 156mg/dl.

Ερωτήσεις:
1) Ο Γιάννης έχει διαβήτη;
2) Αν ναι, πρόκειται για τύπου 1 ή τύπου2 ;
3) Χρειάζεται άλλο έλεγχο ; Ποιον;
4) Αν έχει σακχαρώδη διαβήτη πως θα αντιμετωπισθεί ;

Οι εισηγητές που παρουσίασαν το webinar είναι η κα. Α. Βαζαίου, Παιδίατρος, MD, PhD, Διευθύντρια Α’ Παιδιατρικής Κλινικής, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου, Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» και ο κ. Κ. Μακρυλάκης, Παθολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής, Α’ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Παν/μιο Αθηνών, ΓΝΑ «Λαϊκό».

Σχολιαστής – συντονιστής, ο κ. Α. Αλαβέρας.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε το webinar βιντεοσκοπημένο μέσω της διεύθυνσης: https://youtu.be/kPcvhiSZwvE

Προσβλέποντας πάντα στην πολύτιμη ενεργό συμμετοχή σας.

Ο Πρόεδρος της Ε.Δ.Ε.
Γεώργιος Δημητριάδης

Ο Υπεύθυνος του Προγράμματος
Αντώνης Αλαβέρας

Αγαπητές κυρίες, Αγαπητοί κύριοι,

σας περιμένουμε με ιδιαίτερη χαρά, από 10 έως και 14 Φεβρουαρίου 2020, στο Ξενοδοχείο DIVANI CARAVEL στην ΑΘΗΝΑ, για ένα παραγωγικό και δημιουργικό για την εκπαίδευσή μας πενθήμερο.

To Ινστιτούτο Μελέτης, Έρευνας και Εκπαίδευσης για το Σακχαρώδη Διαβήτη και τα Μεταβολικά Νοσήματα, σε συνεργασία  με την  Πανελλήνιο Εταιρεία Διατροφής διοργανώνουν στο Ξενοδοχείο DIVANI CARAVEL στην ΑΘΗΝΑ από 10-14 Φεβρουαρίου 2020, το 2ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο – ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΙΔΕΣ  ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΥΓΕΙΑΣ « Γ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ»

Βασικό αντικείμενο των Γιατρών της Π.Φ.Υ, είναι η πρόληψη συνεπώς και η στρατηγική προσέγγισης της Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης των Γιατρών της Π.Φ.Υ (Γενικών Γιατρών, Παθολόγων και όχι μόνο) πρέπει να κινείται προς αυτήν την κατεύθυνση.

Βασικά χαρακτηριστικά του προγράμματος:​

• Σεμινάριο για Επαγγελματίες Υγείας, πλην Γιατρών. Σεμινάριο Ανανηπτών στη βασική υποστήριξη της ζωής και την εξωτερική απινίδωση.
• Ειδικά Εφηρμοσμένα Κλινικά Φροντιστήρια (απαιτείται δήλωση συμμετοχής).
• 10ωρο πρωϊνό «ΕΦΗΡΜΟΣΜΕΝΟ ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ».
• «12ωρο βραδινό Φροντιστήριο  με θέμα: Επείγοντα Παθολογικά και Χειρουργικά θέματα.Όπως κάθε χρόνο το Σεμινάριο θα είναι διαδραστικό με ανάλυση και συζήτηση  ενδιαφερόντων περιπτώσεων. Απαιτείται προεγγραφή – δήλωση συμμετοχής. Θα χορηγηθεί ξεχωριστό πιστοποιητικό παρακολούθησης και CD με όλες τις εισηγήσεις, ΜΟΝΟ σε όσους το παρακολουθήσουν.

Δείτε το Επιστημονικό Πρόγραμμα​

ΔΕΛΤΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Παρακαλούμε, αφού συμπληρωθεί το ΔΕΛΤΙΟ να αποσταλεί ηλεκτρονικά στη
Γραμματεία της εκδήλωσης : Congress World
Ε-mail: reception@congressworld.gr

12ώρο Σεμινάριο – Σεμινάριο Ανανηπτών – Νοσηλευτικό
ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

Για να υποβάλετε την εργασία σας πατήστε εδώ 

Για να δείτε τις οδηγίες υποβολής πατήστε εδώ

Όλες οι εργασίες θα πρέπει να αποσταλούν έως 25/1/2020

Vistisen D., Andersen G.S., Hulman A., Persson F, Rossing P, Jørgensen ME. Progressive Decline in Estimated Glomerular Filtration Rate in Patients With Diabetes After Moderate Loss in Kidney Function-Even Without Albuminuria. Diabetes Care 2019 Oct; 42(10):1886-1894.

Ο σακχαρώδης διαβήτης (ΣΔ) αποτελεί τον βασικότερο προδιαθεσικό παράγοντα κινδύνου χρόνιας νεφρικής νόσου (XNN), που μπορεί να οδηγήσει προοδευτικά σε τελικού σταδίου νεφρική νόσο – νεφρική ανεπάρκεια. Παρά την επιθετική αντιυπερτασική αγωγή και χρήση των αποκλειστών του συστήματος ρενίνης- αγγειοτασίνης, η συχνότητα τελικού σταδίου χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας στους ασθενείς με ΣΔ παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητη (1).

Η διαβητική νεφρική νόσος είναι σιωπηλή μέχρι τα πολύ προχωρημένα στάδια της νόσου. Tα μέτρια προς σοβαρά στάδια XNN, εκτιμώνται με το ρυθμό σπειραματικής διήθησης (eGFR) (2) και έχει δειχθεί ότι η ΧΝΝ σταδίου 3 (eGFR <60 mL/min/1.73 m²) συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και θνητότητας (3). Άλλος δείκτης νεφρικής βλάβης είναι η λευκωματινουρία και θεωρείται ότι στα άτομα με ΣΔ, η λευκωματινουρία προηγείται της μείωσης της νεφρικής λειτουργίας. Οι διαβητικοί χωρίς ΧΝΝ και χωρίς λευκωματινουρία, είναι γνωστό, ότι έχουν την ίδια, συσχετιζόμενη με την ηλικία, έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας με το γενικό πληθυσμό. Ωστόσο, δεν είναι γνωστό αν αυτό ισχύει μετά από μέτρια επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας.

Σκοπός αυτής της μελέτης ήταν να εκτιμηθεί η επίδραση της κατάστασης της λευκωματινουρίας στην πορεία του eGFR μετά την εμφάνιση ΧΝΝ σταδίου 3 καθώς επίσης η διερεύνηση πιθανής ετερογένειας στις διακυμάνσεις του eGFR  μεταξύ των υποομάδων ατόμων με ΣΔ τύπου 1 (ΣΔτ1), ΣΔ τύπου 2 (ΣΔτ2) και ΧΝΝ σταδίου 3 με φυσιολογική λευκωματινουρία.

Η μελέτη συμπεριέλαβε 935 ενήλικες με ΣΔτ1 και 1984 ενήλικες με ΣΔτ2, που παρακολουθήθηκαν στο Steno Diabetes Center της Κοπενχάγης από 1/1/2001 μέχρι 31/5/2017. Κριτήριο ένταξης στη μελέτη ήταν μία τουλάχιστον μέτρηση eGFR ενδεικτική εγκατεστημένης ΧΝΝ σταδίου 3. Κατά τη διάρκεια των 16 χρόνων παρακολούθησης, καταγράφηκαν οι παρακάτω κλινικο-εργαστηριακές και δημογραφικές παράμετροι, πλην του eGFR: λευκωματίνη ούρων 24ωρου ή λόγος λευκωματίνης προς κρεατινίνη στο πρώτο πρωινό δείγμα ούρων, κρεατινίνη ορού – ούρων, λευκωματίνη ούρων, HbA1c, συστολική –  διαστολική αρτηριακή πίεση, πλήρης λιπιδαιμικός έλεγχος, κάπνισμα, λήψη αποκλειστών των υποδοχέων της αγγειοτασίνης ΙΙ ή αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης ΙΙ και παρουσία αμφιβληστροειδοπάθειας. Οι διακυμάνσεις του eGFR ανάλογα με τον τύπο του ΣΔ και το βαθμό λευκωματινουρίας μετά από εγκατεστημένη ΧΝΝ σταδίου 3 αναλύθηκαν κι εκτιμήθηκαν με στατιστικά μοντέλα, με ταυτόχρονη διόρθωση της ανάλυσης για άλλους πιθανούς συνεπηρεάζοντες παράγοντες.

Η μέση ετήσια μείωση του eGFR σε άτομα με φυσιολογική, ήπια και σημαντική αύξηση της αποβαλλόμενης λευκωματίνης, τα πρώτα 10 χρόνια μετά την εγκατάσταση ΧΝΝ σταδίου 3, ήταν αντίστοιχα 1.9, 2.3 και 3.3 mL/min/1.73m² στα άτομα με ΣΔτ1 και 1.9, 2.1 και 3.0 mL/min/1.73m² στα άτομα με ΣΔτ2, αντίστοιχα. Τα άτομα με φυσιολογική λευκωματίνη ούρων χωρίστηκαν σε δύο υποομάδες, η μία εκ των οποίων παρουσίασε επιταχυνόμενη πτωτική πορεία του eGFR. Στην ομάδα αυτή παρατηρήθηκε μειωμένη χρήση υπολιπιδαιμικής αγωγής, αποκλειστών του συστήματος ρενίνης αγγειοτασίνης και άλλων αντιυπερτασικών φαρμάκων.

Στα ισχυρά σημεία της μελέτης, αναμφίβολα, περιλαμβάνεται η μεγάλη βάση δεδομένων ενός και μόνο κέντρου με δυνατότητα καταγραφής επαναλαμβανόμενων κλινικο-εργαστηριακών μετρήσεων κατά το διάστημα αυτό των 16 ετών. Σημειώνεται, ότι στα κριτήρια ένταξης στη μελέτη χρησιμοποιήθηκε η παρουσία μίας και μόνο τιμής eGFR <60 mL/min/1.73m² για μεγιστοποίηση της ισχύος αλλά και για διευκόλυνση της ετερογένειας των διακυμάνσεων του eGFR ανάμεσα στα άτομα με φυσιολογική λευκωματίνη ούρων. Στους περιορισμούς της καταγράφονται ότι: α) στο 50% περίπου του πληθυσμού που πήρε μέρος στη μελέτη ο έλεγχος της λευκωματινουρίας έγινε με ένα και μόνο δείγμα πρωινών ούρων αντί για μέτρηση λευκωματίνης σε ούρα 24ώρου, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει ενδεχομένως σε εσφαλμένη ταξινόμηση (4), β) το eGFR υπολογίστηκε και δεν μετρήθηκε άμεσα, γ) ενώ ο πληθυσμός των ατόμων με ΣΔτ1 που πήρε μέρος στη μελέτη είναι αντιπροσωπευτικός του πληθυσμού των Δανών, ο πληθυσμός με ΣΔτ2 είχε σχετικά προχωρημένη νόσο και συχνά σημαντικές επιπλοκές του ΣΔ, δ) επειδή ο πληθυσμός της μελέτης είναι κατά 90% Καυκάσιοι, τα συμπεράσματα της μελέτης δεν μπορούν να γενικευτούν σε πληθυσμούς μη Καυκάσιας προέλευσης.

Η παραπάνω μελέτη ανέδειξε μία συσχετιζόμενη με το διαβήτη έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας, κατά το στάδιο 3 της ΧΝΝ, χωρίς παρουσία λευκωματινουρίας. Μεταξύ αυτών των ατόμων, μία υποομάδα διαβητικών παρουσιάζει προοδευτική επιδείνωση, η οποία φαίνεται ότι δεν ελάμβανε την κατάλληλη καρδιο-προστατευτική και νεφρο-προστατευτική αγωγή. Η μελέτη αυτή αναδεικνύει την ιδιαίτερη προσοχή που θα πρέπει να δίδεται σε άτομα  με διαβητική νεφροπάθεια και φυσιολογικές τιμές λευκωματίνης ούρων.

BΙΒΛΙΟΓΡΑΦΊΑ:

1. Gregg EW, Li Y, Wang J, et al. Changes in diabetes-related complications in the United States, 1990-2010. N Engl J Med 2014; 370:1514–1523
2. National Kidney Foundation. K/DOQI clinicalpractice guidelines for chronic kidney disease: evaluation, classification, and stratification. Am J Kidney Dis 2002;39(Suppl. 1):S1–S266
3. Sharma P, McCullough K, Scotland G, et al. Does stage-3 chronic kidney disease matter?: a systematic literature review. Br J Gen Pract 2010; 60:e266–e276
4. Leong A, Ekinci EI, Nguyen C, et al. Long-term intra-individual variability of albuminuria in type 2 diabetes mellitus: implications for categorization of albumin excretion rate. BMC Nephrol 2017; 18:355

Fernando Bril, Michael J. McPhaul, Michael P. Caulfield, Virginia C. Clark, Consuelo Soldevilla-Pico, Roberto J. Firpi-Morell, Jinping Lai, Dov Shiffman, Charles M. Rowland, Kenneth Cusi. Performance of Plasma Biomarkers and Diagnostic Panels for Nonalcoholic Steatohepatitis and Advanced Fibrosis in Patients With Type 2 Diabetes. Diabetes Care 2019; dc191071. https://doi.org/10.2337/dc19-1071

Περίπου το 70% των ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (ΣΔτ2) έχει μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος (ΜΑΛΝΗ) (1, 2) ενώ το 20-30 % παρουσιάζει την πιο σοβαρή μορφή της νόσου, τη μη αλκοολική στεατοηπατίτιδα (ΜΑΣΗ), με κίνδυνο η ομάδα των ασθενών αυτών να μεταπέσει σε προχωρημένη ίνωση και κίρρωση (3-5). Πρόσφατες Κατευθυντήριες Οδηγίες της Αμερικανικής Διαβητολογικής Εταιρείας προτείνουν οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) και υποψία ΜΑΛΝΗ βάση υπερηχογραφήματος ήπατος ή αυξημένων τιμών τρανσαμινασών, να ελέγχονται για πιθανότητα παρουσίας ηπατικής ίνωσης. Δυστυχώς, δεν είναι σαφές ποια είναι η καλύτερη στρατηγική για τη διάγνωση ηπατικής ίνωσης με ακρίβεια σε αυτούς τους ασθενείς, με αποτέλεσμα πολλοί από αυτούς να διαγιγνώσκονται σε προχωρημένα στάδια ίνωσης (6, 7).

Λόγω των κινδύνων που συνδέονται με τη συνύπαρξη ΜΑΣΗ και ΣΔτ2 και των πρόσφατων ευρημάτων από κλινικές μελέτες που δείχνουν ότι η απώλεια βάρους και η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή μπορούν να εμποδίσουν τη φυσική πορεία της ΜΑΣΗ σε μη αναστρέψιμα στάδια ηπατικής ίνωσης, υπάρχει ένα έντονο ενδιαφέρον στην ανεύρεση μη επεμβατικών διαγνωστικών μοντέλων για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση ομάδων υψηλού κινδύνου. Η προχωρημένη ίνωση σταδίου 3 αποτελεί τον πιο σημαντικό στόχο για έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία, επειδή έχει συσχετιστεί με μετάπτωση σε κίρρωση κι αυξημένη συνολικά θνητότητα (8, 9).

Σκοπός αυτής της μελέτης διασταύρωσης ήταν να αξιολογηθούν μια σειρά από μη επεμβατικά κλινικά μοντέλα, μαθηματικοί αλγόριθμοι και βιοδείκτες πλάσματος αίματος για την ακριβή διάγνωση ΜΑΣΗ και προχωρημένου σταδίου ( >3 ) ίνωσης, σε ασθενείς με ΣΔτ2.

Στη μελέτη  συμπεριελήφθησαν 213 ασθενείς με ΣΔτ2 και τα μόνα επιτρεπόμενα αντιδιαβητικά φάρμακα ήταν η μετφορμίνη, οι σουλφονυλουρίες και η ινσουλίνη, εφόσον οι ασθενείς τα ελάμβαναν σε σταθερή δόση για τουλάχιστον 3 μήνες πριν την ένταξη τους στη μελέτη. Στα κριτήρια αποκλεισμού περιλαμβάνονταν: ιστορικό οποιασδήποτε άλλης ηπατικής νόσου πλην της ΜΑΣΗ, κατανάλωση αλκοόλ πέρα των επιτρεπτών ορίων (30 γρ/ημ για τους άνδρες και 20 γρ/ημ για τις γυναίκες), διαβήτης τύπου 1, λήψη Βιταμίνης Ε, πιογλιταζόνης, φαρμάκων για απώλεια βάρους, αμιωδαρόνης, γλυκοκορτικοειδών, μεθοτρεξάτης, ολανζαπίνης και αναστολέων πρωτεάσης. Οι ασθενείς υποβλήθηκαν αρχικά σε υπερηχογράφημα ήπατος και ακολούθως, αν αυτό ήταν ενδεικτικό ΜΑΛΝΗ σε MRI και διαδερμική βιοψία ήπατος. Οι μη επεμβατικοί βιοδείκτες και μοντέλα που χρησιμοποιήθηκαν για την πρόβλεψη της ΜΑΣΗ ήταν: ALT, CK-18, BARD score, NashTest2, OWLiver, HAIR score και ένα κλινικό μοντέλο της ερευνητικής ομάδας που σχεδίασε τη μελέτη και περιελάμβανε δημογραφικά – κλινικά – βιοχημικά δεδομένα. Τέλος, για την πρόβλεψη προχωρημένου βαθμού ίνωσης χρησιμοποιήθηκαν: AST, APRI, FibroTest, FIB-4 score, PRO-C3 και NAFLD fibrosis score.

Με βάση τα αποτελέσματα της MRI και των βιοψιών, οι ασθενείς χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες: ασθενείς χωρίς ΜΑΛΝΗ, ασθενείς με πιθανή ΜΑΣΗ, ασθενείς με ΜΑΣΗ. Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές στις ομάδες σχετικά με το φύλο, την ηλικία, τον έλεγχο του διαβήτη (γλυκόζη νηστείας πλάσματος, γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη) ή τη χρήση αντιδιαβητικών φαρμάκων. Οι ασθενείς με ΜΑΣΗ είχαν υψηλότερες τιμές ALT, AST καθώς και χειρότερη ηπατική ιστολογική εικόνα. Μεταξύ των ασθενών με ηπατική βιοψία, 105 (65%) είχαν ίνωση σταδιου 0-1, 26 (16%) είχαν ίνωση σταδίου 2 και 31 (19%) είχαν ίνωση σταδίου 3-4. Κανένα από τα μη επεμβατικά μοντέλα που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη για τη διάγνωση της ΜΑΣΗ σε ασθενείς με ΣΔτ2 δεν είχε βέλτιστη απόδοση (όλες οι περιοχές ήταν κάτω από την καμπύλη {AUC}<0.80). Επίσης, κανένα δεν ξεπερνούσε σε διαγνωστική ακρίβεια την ALT πλάσματος (AUC 0.78{ 95% CI 0.71-0.84}). Η διαγνωστική ακρίβεια των παραπάνω μοντέλων ήταν καλύτερη σε προχωρημένα στάδια ίνωσης με τις AST, APRI και PRO-C3 να παρουσιάζουν τα καλύτερα αποτελέσματα (AUC 0.90 {0.85-0.95}; 0.85 {0.80-0.91}; 0.86 {0.80-0.91}). Έτσι, καμία από τις δοκιμασίες ήταν σημαντικά καλύτερη από την AST.

Ως εκ τούτου, λόγω του χαμηλού κόστους και της μεγάλης διαθεσιμότητας, οι ALT και  AST εξακολουθούν να είναι οι πιο σημαντικοί ευρέως χρησιμοποιούμενοι δείκτες, ώστε να περιορισθεί ο αριθμός βιοψιών ήπατος που χρειάζεται για την ανίχνευση των ασθενών με προχωρημένη ίνωση.

Συμπερασματικά, η απόδοση των μη-επεμβατικών κλινικών μοντέλων και βιοδεικτών για τη διάγνωση της ΜΑΣΗ ή της προχωρημένης ίνωσης ήταν μη ικανοποοιητική, σε διαβητικούς τύπου 2. Ο συνδυασμός πολλαπλών δοκιμασιών μπορεί να αποτελεί μία εναλλακτική ώστε να ελαχιστοποιηθεί η ανάγκη βιοψίας ήπατος για την ανίχνευση της ίνωσης σε τέτοιους ασθενείς.

Οι μελλοντικές μελέτες θα πρέπει να επικεντρωθούν στη δημιουργία μη επεμβατικών μοντέλων που θα συνδυάζουν απεικονιστικές μεθόδους, κλινικά βαθμονομημένα συστήματα και ορολογικούς βιοδείκτες για τη βελτιστοποίηση της ακριβούς διάγνωσης της ηπατικής ίνωσης. Μέχρι τότε, η βιοψία ήπατος θα παραμένει η μέθοδος αναφοράς για τη διάγνωση της ΜΑΣΗ και των προχωρημένων σταδίων ίνωσης.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Bril F, Cusi K. Nonalcoholic fatty liver disease: the new complication of type 2 diabetes mellitus. Endocrinol Metab Clin North Am 2016; 45:765–781
2. Williamson RM, Price JF, Glancy S, et al.; Edinburgh Type 2 Diabetes Study Investigators. Prevalence of and risk factors for hepatic steatosis and nonalcoholic fatty liver disease in people with type 2 diabetes: the Edinburgh Type 2 Diabetes Study. Diabetes Care 2011; 34:1139–1144
3. El-Serag HB, Tran T, Everhart JE. Diabetes increases the risk of chronic liver disease and hepatocellular carcinoma. Gastroenterology 2004;126:460–468
4. Hazlehurst JM, Woods C, Marjot T, Cobbold JF, Tomlinson JW. Non-alcoholic fatty liver disease and diabetes. Metabolism 2016; 65:1096–1108
5. Bril F, Cusi K. Management of nonalcoholic fatty liver disease in patients with type 2 diabetes: a call to action. Diabetes Care 2017; 40:419–430
6. Bugianesi E, Vanni E, Marchesini G. NASH and the risk of cirrhosis and hepatocellular carcinoma in type 2 diabetes. Curr Diab Rep2007; 7:175–180
7. Caldwell S, Marchesini G. Cryptogenic vs. NASH-cirrhosis: the rose exists well before its name….. J Hepatol 2018; 68:391–392
8. Chalasani N, Younossi Z, Lavine JE, et al. The diagnosis and management of nonalcoholic fatty liver disease: practice guidance from the American Association for the Study of Liver Diseases. Hepatology 2018; 67:328–357
9. European Association for the Study of the Liver (EASL); European Association for the Study of Diabetes (EASD); European Association for the Study of Obesity (EASO). EASL-EASD-EASO Clinical Practice Guidelines for the management of non-alcoholic fatty liver disease. Diabetologia 2016; 59:1121–1140

Αγαπητοί Συνάδελφοι,

Την Τετάρτη 15/1/2020, στις 14.00, πραγματοποιήθηκε το webinar της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας στο πλαίσιο των μετεκπαιδευτικών της μαθημάτων μέσω διαδικτύου.

Το webinar παρουσίασε τις σημαντικότερες μελέτες που ανακοινώθηκαν το 2019 και οι οποίες αποτελούν αφορμή τροποποίησης των οδηγιών αντιμετώπισης του Διαβήτη στο κοντινό μέλλον.

Το 2019 υπήρξε σημαντική χρονιά όσον αφορά τη δημοσίευση νέων μελετών που σχετίζονται με τον διαβήτη. Η αντιμετώπιση του διαβήτη έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια και οι πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες στηρίζονται σε σημαντικές μελέτες που ανακοινώθηκαν το 2019. Αξίζει τον κόπο να τις ξαναδούμε και να συζητήσουμε τις αλλαγές και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις που θα έχουν στις θεραπευτικές μας αποφάσεις.

Οι εισηγητές που παρουσίασαν το webinar ήταν ο κ. Α. Κουτσοβασίλης, MD, MSc, PhD, Παθολόγος – Διαβητολόγος, Επιμελητής Α, Υπεύθυνος Ιατρείου Λιπιδίων Γ ́ Παθολογική Κλινική – Διαβητολογικό Κέντρο, ΓΝ Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ» και ο κ. Θ. Παναγιώτου, Παθολόγος-Διαβητολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ.

Σχολιαστής – συντονιστής, ο κ. Α. Αλαβέρας.

Μπορείτε να το παρακολουθήσετε βιντεοσκοπημένο στη διεύθυνση: https://youtu.be/hOa_d5Hhb1c

Ενημερωθείτε για το προγραμματισμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα και φυσικά, μπορείτε πάντα να παρακολουθείτε βιντεοσκοπημένα και όσα από τα προηγούμενα webinars δεν έχετε καταφέρει να δείτε ζωντανά, μέσω της ενότητας “Προηγούμενα Μαθήματα” στην ιστοσελίδα της ΕΔΕ.

Προσβλέποντας πάντα στην πολύτιμη ενεργό συμμετοχή σας.

Ο Πρόεδρος της Ε.Δ.Ε.
Γεώργιος Δημητριάδης

Ο Υπεύθυνος του Προγράμματος
Αντώνης Αλαβέρας

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας σας εύχεται Καλά Χριστούγεννα
και μια ευτυχισμένη, δημιουργική Νέα Χρονιά…!!! 

Αγαπητοί Συνάδελφοι,

Την Τετάρτη 11/12/2019, στις 14.00, πραγματοποιήθηκε το webinar της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας στο πλαίσιο των μετεκπαιδευτικών της μαθημάτων μέσω διαδικτύου.

Το περιστατικό που συζητήθηκε και αναλύθηκε στο Webinar, έχει ως εξής:

Άνδρας 47 ετών, επιχειρηματίας. ΒΜΙ 33kg/m2, ΣΔτ2 από 8/ετίας. Λαμβάνει μέγιστες δόσεις μετφορμίνης και γλιμεπιρίδης με πτωχή μεταβολική ρύθμιση από μηνών. Ακολουθεί αυστηρό πρόγραμμα διατροφής στην προσπάθεια να χάσει βάρος. Διέκοψε το κάπνισμα προ 8ετίας.

Εργαστηριακός έλεγχος:
HbA1c 8.8%, Κρεατινίνη 1.2 mg/dl, ουρία 25 mg/dl, Κ+4.5, Να+ 138 . LDL-C 100 mg/dl, HDL 21 mg/dl, TΓ 280 mg/dl, non-HDL 114 mg/dl, γενική ούρων κ.φ. Ηπατική βιοχημεία κ.φ.

Οικογενειακό ιστορικό:
Πατέρας με ΣΔτ2 και έμφραγμα μυοκαρδίου σε ηλικία 48 χρονών.

Κλινική εξέταση:
ΑΠ 132/98 mmHg. Φυσιολογική η κλινική εκτίμηση του κυκλοφορικού, αναπνευστικού, νευρολογικού συστήματος ως και η εκτίμηση κοιλιακής χώρας

Ο ασθενής ζητά τη βοήθεια σας να χάσει βάρος, να βελτιώσει τη μεταβολική του ρύθμιση ώστε να βελτιώσει την πρόγνωση και τη ποιότητα ζωής του και ιδιαίτερα τον καρδιαγγειακό κίνδυνο λόγω του επιβαρυμένου κληρονομικού ιστορικοί. Ωστόσο ανησυχεί για τις ανεπιθύμητες ενέργειες των αντιδιαβητικών φάρμακων αφού έχει πληροφορηθεί για τον κίνδυνο ακόμα και ακρωτηριασμού των κάτω άκρων ως και κετοξέωση που αποδίδονται σε ορισμένα αντιδιαβητικά.

Οι εισηγητές που θα παρουσίασαν ήταν η κα. Α. Θανοπούλου, Επίκ. Καθηγήτρια Παθολογίας – Σακχαρώδη Διαβήτη, Β ́ Παθολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής, ΓΝΑ «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» και ο κ. Α. Κουτσοβασίλης MD, MSc, PhD, Παθολόγος – Διαβητολόγος, Επιμελητής Α, Υπεύθυνος Ιατρείου Λιπιδίων Γ ́ Παθολογική Κλινική – Διαβητολογικό Κέντρο, ΓΝ Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ».

Σχολιαστής – συντονιστής, ο κ. Α. Αλαβέρας.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε το βιντεοσκοπημένο webinar μέσω της διεύθυνσης: https://youtu.be/gMsfNpOumv4

συμπληρώνοντας το ονοματεπώνυμό σας και το email σας στη φόρμα εγγραφής, ώστε να λάβετε αυτόματα ένα e-mail που θα περιέχει τη διεύθυνση (link) μέσω της οποίας θα μεταδοθεί online το webinar και η οποία θα είναι προσβάσιμη στους συμμετέχοντες την Τετάρτη το μεσημέρι, λίγο πριν τις 14.00.

Θα χορηγηθούν Μόρια (Credits) Συνεχιζόμενης Ιατρικής Μεταπτυχιακής Εκπαίδευσης (ΣΙΜΕ/ CME-CPD) από τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο (Π.Ι.Σ.), αναλόγως των ωρών παρακολούθησης.

Ενημερωθείτε για το προγραμματισμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα και φυσικά, μπορείτε πάντα να παρακολουθείτε βιντεοσκοπημένα και όσα από τα προηγούμενα webinars δεν έχετε καταφέρει να δείτε ζωντανά, μέσω της ενότητας “Προηγούμενα Μαθήματα” στην ιστοσελίδα της ΕΔΕ.

Προσβλέποντας πάντα στην πολύτιμη ενεργό συμμετοχή σας.

Ο Πρόεδρος της Ε.Δ.Ε.
Γεώργιος Δημητριάδης

Ο Υπεύθυνος του Προγράμματος
Αντώνης Αλαβέρας

Αθήνα 27/11/2019
Αρ.πρωτ.1368

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

ΘΕΜΑ : ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΜΕΛΩΝ ΕΔΕ – ΑΝΑΒΟΛΗ ΕΚΔΙΚΑΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΤΗΣ ΕΔΕ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ  ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ  ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Ο Πρόεδρος και το Διοικητικό Συμβούλιο της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας σας ενημερώνουν ότι η εκδίκαση των αιτήσεων ακυρώσεως που έχει καταθέσει η ΕΔΕ στο ΣτΕ, για την ακύρωση της  Γ5α/ Γ.Π. οικ. 27049/2019 [ΦΕΚ Β 1357/19.4.2019] Απόφασης του Αναπληρωτή Υπουργού Υγείας «Εκπαίδευση στην ιατρική Εξειδίκευση του Σακχαρώδη Διαβήτη» κατά το μέρος που με τις μεταβατικές διατάξεις δεν προβλέπεται η αυτοδίκαιη αναγνώριση του τίτλου της Εξειδίκευσης στον Σακχαρώδη Διαβήτη, με αρχική ημερομηνία δικασίμου την Τρίτη 12 Νοεμβρίου 2019, αναβλήθηκε για την Τρίτη 11 Φεβρουαρίου 2020.

Για οτιδήποτε νεώτερο προκύψει  θα σας ενημερώσουμε με καινούρια ανακοίνωση.

Για την ΕΔΕ

Αγαπητοί Συνάδελφοι,

Την Τετάρτη 4/12/2019, στις 14.00, πραγματοποιήθηκε το webinar της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας στο πλαίσιο των μετεκπαιδευτικών της μαθημάτων μέσω διαδικτύου, για το 2019.

Το περιστατικό που συζητήθηκε και αναλύθηκε στο Webinar, έχει ως εξής:

Γυναίκα, 34 ετών χωρίς ιστορικό διαβήτη, έγκυος 28η εβδομάδα.

Οικογενειακό ιστορικό:
Πατέρας με ΣΔτ2 από ηλικίας 58 χρονών. Μητέρα με ΑΕΕ σε ηλικία 59 ετών.

Εργαστηριακά
Δοκιμασία φόρτισης με 75 γρ γλυκόζης:
Τιμή νήστις 0’ 98 mg/dl
Τιμή 1 ώρα 196 mg/dl
Τιμή 3 ώρες 155 mg/dl
Γενική ούρων κ/φ – αρνητική για κετόνες

Ερώτηση
Ποιοι θα ήταν οι περαιτέρω χειρισμοί σας;

Η εισηγήτρια που το παρουσίασε ήταν η κα. Ε. Κούκκου, Συντονίστρια Διευθύντρια, Τμήμα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτου & Μεταβολισμού ΓΝΜ «Έλενα Βενιζέλου», Αθήνα.

Σχολιαστής – συντονιστής, ο κ. Α. Αλαβέρας.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε το βιντεοσκοπημένο webinar εδώ: https://youtu.be/HT9VShHNGY0

Θα χορηγηθούν Μόρια (Credits) Συνεχιζόμενης Ιατρικής Μεταπτυχιακής Εκπαίδευσης (ΣΙΜΕ/ CME-CPD) από τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο (Π.Ι.Σ.), αναλόγως των ωρών παρακολούθησης.

Ενημερωθείτε για το προγραμματισμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα και φυσικά, μπορείτε πάντα να παρακολουθείτε βιντεοσκοπημένα και όσα από τα προηγούμενα webinars δεν έχετε καταφέρει να δείτε ζωντανά, μέσω της ενότητας “Προηγούμενα Μαθήματα” στην ιστοσελίδα της ΕΔΕ.

Προσβλέποντας πάντα στην πολύτιμη ενεργό συμμετοχή σας.

Ο Πρόεδρος της Ε.Δ.Ε.
Γεώργιος Δημητριάδης

Ο Υπεύθυνος του Προγράμματος
Αντώνης Αλαβέρας