1Γραμματικού Μαρία, 1Ζάχας Δημήτρης, 1Τσάνα Μαρινέλα, 1Χαρίση Λυδία
Επιμέλεια κειμένου: 1Δημοσθενόπουλος Χαρίλαος
1 Διαιτολογικό Τμήμα, ΓΝΑ Λαϊκό
Ο όρος «ανθεκτικό άμυλο» ακούγεται όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια σχετικά με τον ρόλο του στη διατροφή για τον Σακχαρώδη Διαβήτη (ΣΔ). Πρόκειται για έναν τύπο υδατάνθρακα που φαίνεται να έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, τόσο για τον γλυκαιμικό έλεγχο όσο και για την υγεία του εντέρου. Το άμυλο γενικά αποτελεί βασική πηγή ενέργειας για τον οργανισμό, ωστόσο δεν συμπεριφέρεται πάντα με τον ίδιο τρόπο. Η δομή του και ο τρόπος επεξεργασίας των τροφίμων επηρεάζουν σημαντικά το πόσο γρήγορα πέπτεται και απορροφάται, άρα και το πόσο αυξάνει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα.
Πού βρίσκουμε ανθεκτικό άμυλο;
Τρόφιμα όπως τα ζυμαρικά, το ρύζι, οι πατάτες και τα δημητριακά είναι πλούσια σε άμυλο. Σε αντίθεση όμως με το «κοινό» άμυλο, το ανθεκτικό άμυλο δεν διασπάται στο λεπτό έντερο. Αντίθετα, φτάνει στο παχύ έντερο, όπου υφίσταται ζύμωση από τα βακτήρια του μικροβιώματος. Μέσα από αυτή τη διαδικασία παράγονται λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου, όπως το βουτυρικό οξύ, τα οποία φαίνεται να έχουν σημαντικά οφέλη για την υγεία του εντέρου και όχι μόνο.
Το ανθεκτικό άμυλο μπορεί να βρεθεί φυσικά σε ορισμένα τρόφιμα, όπως τα όσπρια, τα δημητριακά ολικής άλεσης, καθώς και στις άγουρες (πράσινες) μπανάνες. Επιπλέον, μπορεί να σχηματιστεί και κατά την επεξεργασία των τροφίμων. Όταν, για παράδειγμα, μαγειρεύουμε αμυλούχα τρόφιμα όπως πατάτες, ρύζι ή ζυμαρικά και τα αφήνουμε να κρυώσουν, ένα μέρος του αμύλου μετατρέπεται σε ανθεκτικό άμυλο. Αυτό σημαίνει ότι ένα πιάτο μακαρόνια ή ρύζι που έχει μαγειρευτεί και καταναλώνεται την επόμενη ημέρα – ακόμη και αν ξαναζεσταθεί – μπορεί να έχει διαφορετική επίδραση στο σάκχαρο σε σχέση με το φρέσκο.
Ποια είναι τα πιθανά οφέλη;
Τα τελευταία χρόνια, αρκετές μελέτες έχουν εξετάσει τις πιθανές ευεργετικές δράσεις του ανθεκτικού αμύλου. Φαίνεται ότι μπορεί να συμβάλλει σε πιο ήπια αύξηση της γλυκόζης στο αίμα μετά το γεύμα, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για άτομα με ΣΔ ή προδιαβήτη. Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη, βοηθώντας τον οργανισμό να διαχειρίζεται πιο αποτελεσματικά τη γλυκόζη. Μέσω της δράσης του στο έντερο, αυξάνει την παραγωγή βουτυρικού οξέος, το οποίο συνδέεται με καλύτερη λειτουργία του εντερικού φραγμού, μείωση της φλεγμονής και υποστήριξη ενός υγιούς μικροβιώματος. Επιπλέον, φαίνεται ότι μπορεί να επηρεάζει θετικά ορμόνες που σχετίζονται με το αίσθημα κορεσμού, όπως οι GLP-1 και PYY.
Παρόλα αυτά, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι τα διαθέσιμα δεδομένα, αν και ενθαρρυντικά, δεν είναι ακόμη οριστικά. Τα οφέλη φαίνεται να είναι πιο έντονα σε άτομα με ήδη υπάρχουσες μεταβολικές διαταραχές και εξαρτώνται από την ποσότητα που καταναλώνεται. Επομένως, το ανθεκτικό άμυλο δεν αποτελεί «μαγική λύση», αλλά μπορεί να ενταχθεί ως μέρος μιας συνολικά ισορροπημένης διατροφής. Μικρές πρακτικές αλλαγές, όπως η συχνή κατανάλωση οσπρίων, η επιλογή προϊόντων ολικής άλεσης και η κατανάλωση ορισμένων αμυλούχων τροφίμων αφού πρώτα κρυώσουν, μπορούν να αυξήσουν την πρόσληψή του και ενδεχομένως να συμβάλουν θετικά στη διαχείριση του σακχάρου και στην υγεία του εντέρου.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Chen, R., Zhang, C., Xu, F., Yu, L., Tian, F., Chen, W. and Zhai, Q. (2023). Meta-analysis reveals gut microbiome and functional pathway alterations in response to resistant starch. Food & function, [online] 14(11), pp.5251–5263.
- Xiong, K., Wang, J., Kang, T., Xu, F. and Ma, A. (2020). Effects of resistant starch on glycemic control: a systematic review and meta-analysis. British Journal of Nutrition, [online] pp.1–29.